Nuông chiều, đáp ứng mọi đòi hỏi vô điều kiện của con từ nhỏ tưởng là yêu thương, nhưng lại đang vô tình đẩy nhiều đứa trẻ vào hội chứng “rối loạn bướng bỉnh chống đối” (ODD). Tại Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM), trung bình mỗi tháng có hơn 100 trẻ phải đến cầu cứu phòng khám tâm lý vì tình trạng này.

Khi "sự ngoan ngoãn" được đánh đổi bằng sự nhượng bộ

BS.CK2 Nguyễn Thanh Sang - Trưởng khoa Liên chuyên khoa Tâm lý lâm sàng - Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, số lượng trẻ được phụ huynh đưa đến khám tâm lý vì chứng rối loạn bướng bỉnh chống đối đang có xu hướng gia tăng rõ rệt.

Rối loạn bướng bỉnh chống đối (ODD) là một dạng rối loạn hành vi và cảm xúc thường khởi phát sớm, chủ yếu là trước 8 tuổi. Trẻ mắc hội chứng này thường xuyên có các biểu hiện như: hay cáu gắt, chống đối, không nghe lời, dễ nổi nóng và cực kỳ khó kiểm soát cảm xúc. Đáng nói, sự bướng bỉnh này không chỉ diễn ra ở nhà mà còn leo thang ở nhiều môi trường khác nhau, kể cả trường học hay nơi công cộng.

Theo bác sĩ Sang, điều khiến các chuyên gia lo ngại nhất hiện nay là nguyên nhân cốt lõi lại đến từ chính cách giáo dục của gia đình: Trẻ được “nuôi lớn” từ sự nuông chiều quá mức của cha mẹ. Tuy nhiên, một thực tế phũ phàng là rất ít bậc phụ huynh chịu chấp nhận rằng cách nuôi dạy của mình chính là "ngòi nổ" tạo ra vấn đề.

Ban đầu, trẻ có thể chỉ đòi hỏi những điều nhỏ nhặt như đồ chơi, điện thoại, máy tính bảng... và nhanh chóng được người lớn đáp ứng. Điều này vô tình tạo cho trẻ một thói quen xấu. Khi không được thỏa mãn, trẻ sẽ 'ăn vạ', khóc lóc và ngay lập tức người lớn lại nhượng bộ, dỗ dành thay vì thiết lập các giới hạn hành vi cho con.

Leo thang hành vi

Sự dung túng từ nhỏ giống như một quả bóng tuyết, càng lăn càng lớn. Khi trẻ lớn dần, các hành vi chống đối sẽ leo thang theo thời gian.

Nhiều gia đình chỉ giật mình khi ở độ tuổi lớn hơn, chỉ cần một lần bị cha mẹ từ chối, trẻ đã lập tức phản ứng cực đoan: bỏ học, đập phá đồ đạc, thậm chí dọa tự tử để gây áp lực tâm lý, buộc gia đình phải đầu hàng. Nguy hiểm hơn, những đứa trẻ này rất dễ sa ngã vào các tệ nạn xã hội, nghiện game, cờ bạc, sử dụng chất kích thích và có các hành vi lệch chuẩn đạo đức.

Đáng tiếc, nhiều phụ huynh vẫn giữ tâm lý ngộ nhận rằng "trẻ con lớn lên tự khắc sẽ ngoan hơn". Chính sự trì hoãn và chủ quan này đã dẫn đến hệ lụy là không ít cha mẹ rơi vào trạng thái kiệt sức, bất lực và hoàn toàn mất kiểm soát đối với chính con ruột của mình.

Đừng để con "lệch chuẩn" khi trưởng thành

Các chuyên gia tâm lý cảnh báo, nếu hội chứng ODD không được phát hiện và can thiệp sớm, tương lai của đứa trẻ sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Trẻ dễ hình thành tính cách hung hăng, thiếu kỷ luật, khó hòa nhập với xã hội. Khi bước vào tuổi trưởng thành, nguy cơ cao tiến triển thành rối loạn nhân cách hoặc có các hành vi vi phạm pháp luật.

Bác sĩ Nguyễn Thanh Sang khuyến cáo, thay vì đợi con "tự ngoan", ngay khi nhận thấy trẻ có những biểu hiện bất thường về mặt tâm lý, thường xuyên chống đối và khó kiểm soát cảm xúc, phụ huynh cần chủ động đưa con đến các chuyên gia tâm lý để được thăm khám, tư vấn và can thiệp kịp thời. Yêu thương con đúng cách là phải biết nói "không" và thiết lập giới hạn cho trẻ ngay từ những năm tháng đầu đời.