Tính đến 13h ngày 18/8, phim hoạt hình Ngưu Lai đã vượt 18 triệu nhân dân tệ doanh thu phòng vé, khoảng 70 tỷ đồng. Miêu Nhãn, nền tảng dữ liệu phòng vé lớn nhất Trung Quốc, nâng dự báo tổng doanh thu của phim lên 135 triệu tệ, tương đương 525 tỷ đồng. Mười ngày trước đó, cả nước Trung Quốc mua đúng 7.705 tệ tiền vé cho bộ phim này.

Ê-kíp làm ra nó gồm hai người: Đạo diễn Tín Vũ Manh sinh năm 1992 và mẹ anh, cô Tôn Lệ Phương. Không nhà đầu tư, không công ty thuê ngoài, không đội render. Hai máy tính trong một căn nhà ở Đại Liên, năm năm.

Đặt cạnh Na Tra: Ma đồng náo hải, tác phẩm huy động 138 công ty hoạt hình với hơn 4.000 người trong danh sách credit và cũng mất khoảng năm năm để hoàn thành, phép so sánh trở nên hấp dẫn đến mức nhiều người đã vội đưa ra kết luận sai.

Con số tỷ suất đang lan truyền là con số không dùng được

Trên mạng xã hội Việt Nam và Trung Quốc mấy ngày qua lưu hành một phép tính cho rằng Ngưu Lai đạt tỷ suất sinh lời hơn 12.000%, gấp nhiều lần mức 800% của Na Tra 2. Phép tính này lấy toàn bộ doanh thu phòng vé chia cho một mức kinh phí 50.000 tệ.

Vấn đề là cả hai đầu của phép chia đều không đứng vững.

Phía nhà sản xuất không nhận toàn bộ doanh thu phòng vé. Sau khi trừ quỹ phát triển điện ảnh, thuế và phần chia cho rạp cùng đơn vị phát hành, phần về tay phía phim thường rơi vào khoảng một phần ba doanh thu gộp. Con số 50.000 tệ kinh phí cũng chưa từng được ai xác nhận, nó là ước đoán của cư dân mạng, bên cạnh những ước đoán khác dao động từ vài nghìn tệ đến vài chục nghìn tệ.

Cách tính có cơ sở hơn đến từ một bài phân tích chi phí được truyền thông Trung Quốc dẫn lại rộng rãi. Vì hai mẹ con làm phim tại nhà, tự lồng tiếng, tự làm nhạc, không thuê nhân sự và không thuê render farm, chi phí sản xuất theo nghĩa kế toán gần như bằng không nếu bỏ qua công sức và chi phí sinh hoạt. Khoản tiền thật sự phải chi nằm ở giai đoạn đưa phim ra rạp: làm bản chiếu số DCP rồi chép vào ổ cứng gửi tới các rạp trên toàn quốc, khoảng 150.000 tệ. Cộng mọi khoản cứng lại, tổng chi không quá 160.000 tệ, tương đương chừng 620 triệu đồng. Ngoài ra còn phí dịch vụ khóa mã bản chiếu thu theo tỷ lệ 1% doanh thu, nhưng khoản này phát sinh sau, không nằm trong vốn đầu tư ban đầu.

Tính đến ngày 16/8, phần chia về phía phim đạt khoảng 1,2 triệu tệ, tức đã gấp khoảng 7,5 lần chi phí. Nếu phim thật sự chạm mốc dự báo 135 triệu tệ, phần chia sẽ vào khoảng 44 triệu tệ, tức gần 275 lần vốn bỏ ra.

Về phía Na Tra 2, kinh phí sản xuất chưa bao giờ được công bố chính thức. Các ước tính lưu hành trên truyền thông Trung Quốc rất rộng, phổ biến nhất là 500 đến 600 triệu tệ, cũng có nguồn đưa 120 đến 180 triệu, có nguồn đưa tới 980 triệu. Với 154,46 tỷ tệ doanh thu nội địa và phần chia của phía sản xuất khoảng 52 tỷ tệ, tỷ suất rơi vào tầm 85 đến 100 lần vốn.

Vậy nên trên bàn cân lợi nhuận, bên nhẹ hơn thật sự lãi đậm hơn, nhưng biên độ hẹp hơn nhiều so với con số đang lan truyền, và nó chỉ đúng nếu Ngưu Lai đi hết quãng đường mà Miêu Nhãn dự báo. Đăng Tháp, nền tảng dữ liệu đối thủ, cùng thời điểm chỉ dự báo 5,98 triệu tệ. Khoảng cách giữa hai mô hình dự báo nói lên rằng chính giới phân tích Trung Quốc cũng không biết hiện tượng này sẽ dừng ở đâu.

Đường cong doanh thu mới là thứ chưa từng có

Điều bất thường nhất ở Ngưu Lai không phải tỷ suất lợi nhuận mà là hình dạng biểu đồ doanh thu của nó.

Một phim chiếu rạp bình thường thu phần lớn tiền trong cuối tuần đầu tiên rồi tụt dần. Na Tra 2 tuân thủ đúng quy luật đó ở quy mô khổng lồ: 486 triệu tệ ngay ngày đầu, nhiều ngày liên tiếp vượt 800 triệu tệ, rồi giảm đều suốt 153 ngày trước khi hạ màn với 159,11 tỷ tệ toàn cầu.

Ngưu Lai đi ngược hoàn toàn. Ngày 5/8, phim ra rạp trong trạng thái mà giới phát hành gọi là chiếu trần trụi, không trailer, không họp báo, tài liệu quảng bá duy nhất là một tấm poster thủy mặc phong cách quốc phong. Ngày đầu tiên, 251 suất chiếu trên toàn quốc bán được 122 vé, thu 3.420 tệ. Ngày 13/8, doanh thu cả nước là 921 tệ.

Bước ngoặt đến ngày 14/8, khi các đoạn quay lén màn hình bắt đầu lan trên nền tảng video ngắn. Khán giả thấy mô hình nhân vật thô cứng, chuyển động giật, nhân vật xuyên qua bối cảnh, phụ đề sai chính tả, và khoảng cách quá lớn giữa tấm poster thủy mặc với thứ hiện lên trên màn ảnh. Chủ đề "Ngưu Lai doanh thu 7.352 tệ chưa nổi một vạn" lên hot search. Ngày 15/8, doanh thu một ngày nhảy từ 3.900 tệ lên 350.000 tệ. Ngày 16/8, đỉnh điểm 6,09 triệu tệ trong 24 giờ. Số suất chiếu tăng từ vài suất lẻ lên hơn 2.000 suất.

Một phim đạt đỉnh doanh thu vào ngày chiếu thứ 12 là điều gần như không tồn tại trong lịch sử phát hành rạp. Bloomberg, khi đưa tin về hiện tượng này ngày 15/8, nhận định nó cho thấy sức nặng ngày càng lớn của sự chú ý trên mạng xã hội lên hành vi tiêu dùng của người Trung Quốc, kể cả khi sự chú ý đó xuất phát từ đánh giá tiêu cực.

Một lực đẩy phụ đến từ thị trường chứng khoán. Tên phim đọc lên gần với "ngưu thị lai", nghĩa là thị trường bò tót sắp đến, và không ít nhà đầu tư mua vé để lấy vía.

Con số 160.000 tệ đáng chú ý hơn con số 135 triệu

Nếu chỉ đọc câu chuyện này như một cú lật kèo giải trí thì sẽ bỏ lỡ phần có giá trị nhất.

Công ty đứng tên phát hành Ngưu Lai là Văn hóa Truyền thông Điện ảnh Cảnh Viên Đại Liên, vốn điều lệ 100.000 tệ, tiền thân là một công ty thi công nội thất, đổi ngành nghề sang phim ảnh vào tháng 7/2021, báo cáo thường niên ghi nhận đóng bảo hiểm cho đúng một người. Kịch bản được đăng ký năm 2021, giấy phép phổ biến phim cấp năm 2024. Toàn bộ quy trình được đi đúng thủ tục.

Nói cách khác, một hộ gia đình không có nền tảng ngành, không có vốn, không có quan hệ, đã đi trọn con đường từ bản dựng trên máy tính cá nhân đến suất chiếu thương mại tại rạp trên toàn Trung Quốc, với khoảng 160.000 tệ chi phí cứng. Giới trong nghề cũng chỉ ra rằng khâu kiểm duyệt cấp phép không đánh giá chất lượng tay nghề, và nếu phát hành theo khu vực thay vì toàn quốc, chi phí gửi ổ cứng có thể xuống mức vài chục tệ mỗi rạp, tức còn rẻ hơn nữa.

Đây mới là thứ khiến các nhà làm phim độc lập ở Trung Quốc chú ý. Ngưỡng chặn giữa một sản phẩm tự làm và một suất chiếu rạp thương mại không nằm ở giấy phép, không nằm ở hạ tầng phát hành, mà nằm ở một khoản tiền tương đương giá một chiếc xe hạng trung. Chính đơn vị phát hành cũng thừa nhận với truyền thông rằng họ từng khuyên đạo diễn đừng đưa phim ra rạp sau khi xem bản hoàn chỉnh, nhưng anh kiên quyết vì đã làm xong rồi.

Cần nói rõ để tránh rút ra bài học sai. Nếu các đoạn quay lén không lọt lên nền tảng video ngắn đúng ngày 14/8, Ngưu Lai đã rời rạp với chưa tới 10.000 tệ và không ai biết nó tồn tại. Biến số quyết định toàn bộ mô hình kinh doanh này là một thứ không ai mua được và không ai lên kế hoạch được.

Na Tra 2 chứng minh công nghiệp hoạt hình Trung Quốc đã đủ trưởng thành để điều phối 138 công ty vào một dự án và tạo ra tác phẩm ăn khách nhất lịch sử điện ảnh nước này. Ngưu Lai chứng minh điều ngược lại, rằng phần sàn của ngành đã tụt xuống thấp đến mức hai người trong một căn nhà cũng chạm tới màn ảnh toàn quốc. Một bên là trần, một bên là sàn. Cả hai cùng đo một tòa nhà, và khoảng cách giữa chúng cho biết ngành này đang rộng đến đâu.

Theo truyền thông Trung Quốc, Tín Vũ Manh đã bắt tay vào tác phẩm tiếp theo, tên là Dương Cao.