Theo Bộ Y tế, nhiệt độ môi trường tăng cao là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ, đặc biệt ở người lớn tuổi và người có bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp. Các nghiên cứu quốc tế cho thấy nắng nóng cực đoan có thể làm tăng khoảng 10% nguy cơ đột quỵ và tử vong do đột quỵ.

Nắng nóng cực đoan khiến nhiều người kiệt sức 

Ghi nhận tại BVĐK Hồng Ngọc, số trường hợp khám vì đau đầu, tăng huyết áp, rối loạn tuần hoàn và các dấu hiệu thần kinh trong mùa nắng nóng có xu hướng gia tăng.

Như trường hợp của anh N.H.T (42 tuổi) đã di chuyển nhiều giờ liên tục dưới nắng nóng gay gắt vào giữa trưa. Sau khi trở về nhà, anh vào phòng điều hòa lạnh sâu rồi tắm ngay bằng nước lạnh để “hạ nhiệt” cơ thể. 

Nắng nóng cực đoan có thể làm tăng khoảng 10% nguy cơ đột quỵ và tử vong do đột quỵ - Ảnh minh họa

Ít phút sau, anh thấy đau đầu dữ dội, chóng mặt, tê nhẹ nửa mặt trái và tay chân cùng bên yếu dần. Khi tình trạng nói khó xuất hiện, gia đình lập tức đưa anh đi cấp cứu. Anh được chẩn đoán đột quỵ não do tắc nghẽn mạch máu não.

Một trường hợp khác, người đàn ông 56 tuổi xuất hiện đau đầu dữ dội, choáng váng và lơ mơ, đo huyết áp thấy tăng cao. Gia đình ban đầu cho rằng ông chỉ bị mệt do thời tiết nên để nghỉ ngơi tại nhà. Tuy nhiên, khi người bệnh bắt đầu có dấu hiệu nói khó và yếu tay chân, người nhà mới nhanh chóng đưa ông tới BVĐK Hồng Ngọc cấp cứu. 

Theo ThS. BSNT. Vũ Thị Thu Hiền - Khoa Nội tổng hợp - BVĐK Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh: “Đây không còn là biểu hiện say nắng mức độ nhẹ thông thường mà là tình trạng rối loạn tuần hoàn và thần kinh nguy hiểm do nắng nóng cực đoan gây ra.”

Cũng theo bác sĩ Hiền, nắng nóng kéo dài khiến nhiều người rơi vào trạng thái đau đầu, chóng mặt, mệt lả sau khi đi ngoài trời hoặc làm việc dưới nắng lâu. Tuy nhiên, những biểu hiện này thường dễ bị xem nhẹ vì nghĩ chỉ do mất nước. Trên thực tế, trong một số trường hợp, đó lại có thể là dấu hiệu cảnh báo say nắng nặng, sốc nhiệt, thậm chí đột quỵ cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế. 

“Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể phải liên tục điều chỉnh để tự làm mát như giãn mạch, tăng tiết mồ hôi và tăng tuần hoàn. Quá trình này khiến cơ thể mất nhiều nước và điện giải. Nếu không được bù kịp thời, người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng kiệt sức do nhiệt, sốc nhiệt, thậm chí kéo theo các biến cố nguy hiểm như rối loạn tim mạch, đột quỵ hoặc suy đa cơ quan”, bác sĩ Hiền chia sẻ.

Chính vì phải liên tục thích nghi với nhiệt độ cao, cơ thể dễ rơi vào trạng thái quá tải, đặc biệt ở những người có sức đề kháng kém hoặc đang mắc bệnh nền.

Các dấu hiệu của say nắng/say nóng và sốc nhiệt dễ bị nhầm lẫn - Ảnh: BVCC

Tiêu biểu như trường hợp anh P.V.M (46 tuổi, mắc bệnh thận mạn tính) nhập viện muộn do chủ quan sau nhiều giờ làm việc liên tục ngoài công trường giữa thời tiết nắng nóng gay gắt. Trước đó, anh có dấu hiệu đau đầu, khát nhiều, mệt lả và tiểu ít nhưng chỉ nghĩ là say nắng thông thường. Khi vào viện, bệnh nhân được chẩn đoán sốc nhiệt kèm biến chứng suy thận cấp do mất nước nghiêm trọng và rối loạn điện giải.

Say nắng, say nóng và sốc nhiệt khác nhau thế nào? 

Theo các bác sĩ, đau đầu, chóng mặt hay mệt lả sau khi đi ngoài trời nắng không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Tuy nhiên, tùy mức độ mất nước và khả năng điều hòa thân nhiệt của cơ thể, các biểu hiện này có thể tiến triển từ nhẹ đến nặng rất nhanh. 

Ở mức độ nhẹ, người bệnh thường chỉ cảm thấy mệt, khát nước, đau đầu nhẹ, vã mồ hôi hoặc chóng mặt thoáng qua. Phần lớn các trường hợp này thường cải thiện khi nghỉ ngơi ở nơi mát và bổ sung nước điện giải đầy đủ.

Nhưng khi cơ thể mất nhiều nước hơn, bắt đầu mất khả năng điều hòa thân nhiệt và rối loạn điện giải nặng hơn, người bệnh có thể xuất hiện đau đầu dữ dội, buồn nôn, tim đập nhanh, tụt huyết áp, chuột rút và mệt lả. Đây là giai đoạn kiệt sức do nhiệt cần được theo dõi sát vì có thể chuyển nặng trong thời gian ngắn.

Nguy hiểm nhất là sốc nhiệt, đây là tình trạng cấp cứu có thể đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời. Người bệnh có thể xuất hiện sốt cao trên 39-40°C, đau đầu dữ dội, lú lẫn, nói nhảm, co giật, ngất xỉu, khó thở, đau ngực, tim đập nhanh bất thường hoặc mất ý thức. Đặc biệt, nếu đau đầu đi kèm méo miệng, nói khó, yếu liệt tay chân hoặc rối loạn ý thức, cần nghĩ tới nguy cơ đột quỵ và đưa người bệnh nhập viện ngay.

“Thời gian vàng” cấp cứu sốc nhiệt và đột quỵ

Theo ThS. BSNT. Vũ Thị Thu Hiền, với sốc nhiệt và đột quỵ, “thời gian vàng” cấp cứu đóng vai trò quyết định khả năng hồi phục của người bệnh.

Cần cấp cứu ngay với những trường hợp nghi ngờ sốc nhiệt, đột quỵ - Ảnh: BVCC

Việc hạ thân nhiệt kịp thời ở người sốc nhiệt có thể nguy cơ tổn thương não, tim, thận và các cơ quan quan trọng khác. Trong khi đó, với đột quỵ não, việc đưa bệnh nhân đến bệnh viện trong những giờ đầu tiên giúp tăng khả năng can thiệp hiệu quả đồng thời hạn chế nguy cơ để lại di chứng nặng nề.

“Nhiều trường hợp nhập viện muộn vì nghĩ chỉ là đau đầu do nắng nóng thông thường. Đây là sai lầm rất nguy hiểm bởi chỉ chậm trễ vài giờ cũng có thể làm tăng nguy cơ biến chứng nặng nề hoặc ảnh hưởng tính mạng”, bác sĩ Hiền nhấn mạnh.

Để giảm nguy cơ đột quỵ trong mùa hè, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần uống đủ nước và điện giải mỗi ngày, hạn chế ra ngoài khi nắng gắt, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột và không nên tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng về.

Bên cạnh đó, cần duy trì lối sống điều độ, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia, thuốc lá và kiểm soát tốt các bệnh nền như tăng huyết áp, tim mạch, rối loạn chuyển hóa lipid máu, đái tháo đường.

Các chuyên gia nhấn mạnh, nắng nóng là yếu tố khó tránh khỏi trong mùa hè nhưng nhiều nguy cơ đột quỵ hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người dân chủ động bảo vệ sức khỏe và nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo.