Trong dự thảo xây dựng luật, pháp lệnh năm 2024 đang được Bộ Tư pháp hoàn thiện để trình lên Chính phủ, Bộ Tài chính đã đề nghị sửa đổi khung thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn theo hướng: Mức thuế tối thiểu giữ bằng mức thuế tối thiểu hiện hành, điều chỉnh tăng mức thuế tối đa để tạo dư địa điều chỉnh chính sách khi cần thiết theo yêu cầu quản lý Nhà nước. Mức tăng chi tiết chưa được Bộ Tài chính đề cập.

Riêng đối với dầu hỏa, cơ quan quản lý đề nghị giữ khung thuế bảo vệ môi trường như hiện hành vì dầu hỏa là mặt hàng thiết yếu phục vụ cho đa số người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số. Ngoài ra, đề nghị đổi đơn vị tính đối với dầu mazut từ "lít" thành "kg" cho phù hợp với thực tế.

"Theo các nghiên cứu cho thấy, xăng, dầu, mỡ nhờn là sản phẩm có chứa nhiều chất gây ô nhiễm môi trường, gây hại đến an toàn sức khỏe và môi trường sống như chì, lưu huỳnh, benzene... So với nhiều nước trên thế giới, tỷ trọng thuế trong giá xăng dầu bán ra của nước ta hiện nay vẫn thấp hơn mức bình quân chung", Bộ Tài chính đánh giá.

Dẫn số liệu, Bộ này cho biết tỷ lệ thuế trong giá xăng, dầu khoảng 31% đối với xăng, 18,7% đối với dầu. Trong khi đó, tỷ trọng thuế trong giá bán xăng dầu ở nhiều nước chủ yếu trong khoảng 40-55% đối với xăng và 35-50% đối với dầu (ngoại trừ một số quốc gia có trữ lượng dầu mỏ lớn thì có tỷ trọng thấp hơn).

"Như vậy, mức thuế đối với xăng, dầu, mỡ nhờn đang được quy định bằng mức tối đa hoặc gần bằng mức tối đa trong khung thuế. Do đó, trường hợp cần thiết phải điều chỉnh tăng mức thuế bảo vệ môi trường đối với các hàng hóa này", Bộ Tài chính đánh giá.

Việc tăng mức thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu theo Bộ Tài chính sẽ góp phần đảm bảo thuận lợi trong công tác điều hành nhằm chủ động ứng phó khi giá xăng dầu thế giới biến động mạnh, phù hợp với xu hướng điều chỉnh tăng thuế đối với các sản phẩm nhiên liệu hóa thạch của các nước để thực hiện cam kết quốc tế về giảm mức phát thải ròng.

Bên cạnh đó, để khuyến khích hơn nữa việc sản xuất, nhập khẩu xăng sinh học (sản phẩm ít gây ô nhiễm hơn so với xăng gốc hóa thạch), cơ quan quản lý kiến nghị áp dụng mức thuế ưu đãi cho mặt hàng này.

Hiện nay, mặt hàng xăng sinh học phổ biến trên thị trường trong nước là xăng E5 RON 92 có hàm lượng etanol khoảng 5% và xăng gốc hóa thạch (xăng không chì) chiếm 95%.

Để khuyến khích hơn nữa việc sản xuất, nhập khẩu xăng sinh học (sản phẩm ít gây ô nhiễm hơn so với xăng gốc hóa thạch), cơ quan quản lý muốn áp dụng mức thuế ưu đãi cho mặt hàng này.

Luật thuế hiện nay chỉ thu thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu mỡ nhờn gốc hóa thạch, không thu thuế với etanol (E100). Với nhiên liệu hỗn hợp chứa nhiên liệu sinh học và gốc hóa thạch như xăng E5 (4-5% etanol) và E10 (9-10% etanol) thì chỉ tính thu thuế theo tỷ lệ xăng gốc hóa thạch.

Tuy nhiên, quy định này theo cơ quan soạn thảo, chưa tạo được sự chênh lệch giá đủ lớn giữa hai loại nên không đủ sức khuyến khích sản xuất, nhập khẩu và sử dụng xăng sinh học thay thế xăng gốc hóa thạch.

Tới cuối tháng 1/2023, mỗi lít xăng E5 có giá 22.320 đồng, thấp hơn 820 đồng so với xăng RON95.

Do đó, cơ quan quản lý cho rằng cần quy định mức thuế ưu đãi thấp hơn với xăng sinh học. Bên cạnh đó, cần phân loại thuế bảo vệ môi trường ưu đãi với từng loại xăng sinh học theo tỷ lệ phối trộn etanol, loại xăng có tỷ lệ etanol càng cao thì mức thuế càng thấp.

Trong năm 2023, thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol) được giảm còn 2.000 đồng/lít; dầu diesel, dầu nhờn, dầu mazut và mỡ nhờn là 1.000 đồng/lít; dầu hỏa 600 đồng/lít.

Từ đầu năm 2024, thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu, mỡ nhờn sẽ trở lại mức trần của biểu khung thuế, tức xăng là 4.000 đồng/lít; nhiên liệu bay là 3.000 đồng; dầu diesel, dầu mazut, dầu nhờn là 2.000 đồng/lít; dầu hỏa là 1.000 đồng; mỡ nhờn là 2.000 đồng/kg.

(Tổng hợp)