Sau lần đầy bụng, chướng hơi kéo dài mấy tháng liền, chị Ngọc Lan (50 tuổi, Hà Nội) cuối cùng cũng tìm ra nguyên nhân: Cơ thể chị không còn dung nạp tốt lactose trong sữa như hồi trẻ nữa. Biết bệnh, biết cách né, mọi chuyện sẽ đơn giản hơn. "Không dung nạp lactose thì nên uống sữa gì mới đúng?" - chị Lan tự hỏi, rồi cầm lên đặt xuống mấy hộp sữa mà vẫn chưa quyết được.

 

Câu chuyện của chị Lan không hiếm. Rất nhiều người sau khi biết mình không hợp sữa thường lại rơi vào một nỗi bối rối mới: giữa một rừng nhãn mác, đâu mới là sữa dành cho họ.

Sữa không lactose không phải là sữa "kém dinh dưỡng hơn"

Điều đầu tiên cần hiểu rõ: sữa không lactose không phải một loại sữa bị cắt giảm dinh dưỡng để "dễ uống hơn". Đó là sữa thường đã được xử lý thêm một bước - bổ sung enzyme lactase để phân giải lactose (loại đường có trong sữa) thành các đường đơn giản hơn, dễ hấp thu mà không cần đến enzyme lactase tự nhiên của cơ thể - vốn là thứ nhiều người trung niên bị suy giảm theo tuổi tác.

Nói cách khác, sữa không lactose vẫn giữ nguyên lượng đạm, canxi và các dưỡng chất khác như sữa thường. Thứ duy nhất thay đổi là cách đường lactose được "bẻ nhỏ" sẵn để cơ thể không phải vất vả tiêu hóa nó.

Đây cũng là chỗ nhiều người, kể cả chị Lan, hay nhầm lẫn. Chị từng nghĩ cứ sữa nào ghi "tách béo" hay "ít đường" là phù hợp với người không dung nạp lactose. Thực tế ba khái niệm này hoàn toàn khác nhau:

Sữa tách béo là giảm lượng chất béo, không liên quan đến lactose - người không dung nạp lactose uống vẫn có thể bị đầy bụng. 

Sữa ít đường/không đường thường nói đến đường bổ sung (đường tinh luyện cho vị ngọt), không phải đường lactose tự nhiên có sẵn trong sữa. 

Sữa hạt (đậu nành, hạnh nhân, yến mạch...) thường không chứa lactose vì vốn không làm từ sữa động vật, nhưng đạm và canxi thường thấp hơn, không phải lúc nào cũng thay thế được sữa bò về mặt dinh dưỡng. 

Sữa không lactose vẫn là sữa động vật nguyên bản về dinh dưỡng, chỉ khác ở việc lactose đã được xử lý trước.

Bốn loại sữa, bốn mục đích khác nhau. Nhầm loại này sang loại kia, người không dung nạp lactose vẫn có thể tiếp tục đầy bụng dù đã "cố tình chọn sữa lành hơn".

Đứng trước kệ hàng, nhìn vào đâu để không chọn sai

Sau khi hiểu rõ khái niệm, câu hỏi tiếp theo mới là câu hỏi thực tế nhất: Đứng trước hàng chục hộp sữa, làm sao để chọn đúng trong vài phút ít ỏi ở siêu thị?

Theo kinh nghiệm của những người đã quen chọn sữa không lactose, có ba điều đáng chú ý trên bao bì:

Một, tìm đúng cụm từ trên nhãn: Từ khóa cần tìm là "không lactose" hoặc "lactose-free", đôi khi kèm ghi chú "đã qua xử lý enzyme lactase". Đừng để bị đánh lừa bởi các từ nghe có vẻ liên quan như "light", "ít béo", "dành cho người ăn kiêng" - những cụm này không đồng nghĩa với không lactose.

Hai, đừng bỏ qua bảng dinh dưỡng: Với người trung niên, chọn được sữa không lactose mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là sữa đó vẫn phải đảm bảo đủ đạm và canxi cho nhu cầu tăng lên theo tuổi tác - đúng như những gì đã từng đề cập ở các bài trước về đạm và xương khớp tuổi trung niên. Có loại sữa không lactose nhưng lượng đạm thấp, không thực sự phù hợp nếu mục tiêu là giữ cơ, giữ xương chắc.

Ba, thử với lượng nhỏ trước khi dùng thường xuyên: Không dung nạp lactose có nhiều mức độ khác nhau ở mỗi người. Ngay cả khi đã chọn đúng sữa không lactose, một số người vẫn nên bắt đầu bằng một lượng nhỏ để cơ thể làm quen, trước khi uống đều đặn mỗi ngày.

Từ đầy bụng đến yên tâm mỗi sáng

Sau khi áp dụng cách đọc nhãn này, chị Lan chọn được loại sữa không lactose có hàm lượng đạm và canxi tương đương sữa thường chị từng uống trước đây. Không còn phải đoán mò giữa hàng chục hộp sữa, chị chỉ mất vài giây nhìn vào đúng ba điểm: Dòng chữ "không lactose", bảng dinh dưỡng, và thử trước với lượng nhỏ.

"Giờ mỗi sáng mình uống hết cả ly mà không còn thấy đầy bụng như trước nữa. Hóa ra vấn đề không phải là bỏ sữa, mà là mình chưa từng biết chọn đúng loại", - chị Lan chia sẻ.

Không dung nạp lactose không đồng nghĩa với việc phải từ bỏ thói quen uống sữa mỗi ngày. Vấn đề chỉ là hiểu đúng bản chất của sữa không lactose, và biết nhìn vào đúng chỗ trên tấm nhãn - thay vì để những dòng chữ marketing na ná nhau đánh lừa.

Nguồn tham khảo: Bệnh viện Thu Cúc, Trung tâm Tiêm chủng Long Châu, Diag.vn, Amano Enzym Nhật Bản.