Kỳ thi đại học chưa bao giờ là một bài kiểm tra bất ngờ mà là một quá trình nghiệm thu kéo dài. Thứ được nghiệm thu không phải là may mắn hay khả năng ứng biến tại chỗ, mà là trạng thái học tập của trẻ mỗi ngày, thái độ với từng bài tập, ánh mắt tập trung trong từng tiết học suốt hơn mười năm trước đó.

Kỳ thi đại học chỉ đơn thuần là một tờ kết quả, còn điều thực sự quyết định con có giành được tấm vé vào những ngôi trường top đầu hay không lại ẩn giấu trong từng chi tiết nhỏ của mỗi ngày ở bậc tiểu học, trung học cơ sở.

Nhiều người có thể thắc mắc rằng kiến thức ở bậc tiểu học vốn rất đơn giản, thì có thể nhìn ra được điều gì. Thực chất, điều thực sự được kiểm nghiệm ở giai đoạn tiểu học chưa bao giờ là việc con thuộc bao nhiêu bài thơ, tính toán nhanh đến đâu, mà là việc con có hình thành được những phẩm chất học tập có thể sử dụng suốt cả cuộc đời hay không.

Nhóm nghiên cứu của một giảng viên tại Đại học Sư phạm Hoa Đông (Trung Quốc) từng thực hiện nghiên cứu so sánh giữa ba nhóm học sinh có thành tích giỏi, trung bình và yếu, phát hiện ra rằng mức độ phẩm chất học tập có mối liên hệ chặt chẽ với thành tích học tập ở bậc tiểu học.

4 phẩm chất học tập cần có

Phẩm chất đầu tiên là sự tập trung trong giờ học và đây là một thói quen cần rèn luyện. Một nghiên cứu của Đại học New York công bố trên tạp chí Developmental Psychology đã theo dõi 747 cá nhân từ khi sinh ra cho đến năm 26 tuổi, phát hiện rằng những đứa trẻ có khả năng tự kiểm soát tốt hơn ở lớp 3 thường đạt điểm số môn toán và đọc hiểu cao hơn, đồng thời có tỷ lệ hoàn thành bằng đại học cao hơn 20% so với nhóm còn lại.

Việc con có thể ngồi yên tập trung học tập ở bậc tiểu học hay không có liên quan trực tiếp đến việc mười mấy năm sau con có lấy được bằng đại học hay không. Bỏ lỡ một tiết học, thứ mất đi không chỉ là kiến thức, mà còn là logic tư duy giáo viên nhấn mạnh trong lớp, không khí tương tác, và cả thái độ nghiêm túc coi học tập là nhiệm vụ hàng đầu.

Phẩm chất thứ hai là thái độ với bài tập, một khi đã làm thì phải làm cho đến nơi đến chốn. Có những đứa trẻ khi làm bài tập luôn viết cẩn thận, chữ ngay ngắn, các bước trình bày rõ ràng, nếu vì lý do đặc biệt mà chưa hoàn thành cũng tuyệt đối không chép đáp án qua loa cho xong chuyện.

Ý thức về chất lượng công việc một khi đã hình thành ở bậc tiểu học sẽ theo con xuyên suốt cả quá trình học tập sau này. Những đứa trẻ như vậy sẽ không coi bài tập là nhiệm vụ giáo viên giao, mà coi đó là việc của chính mình.

Khả năng tập trung, làm việc đến nơi đến chốn báo hiệu trẻ sẽ rất tiến bộ trong tương lai (Ảnh minh họa)

Một nghiên cứu đã phân tích thói quen làm việc của 1.124 trẻ em từ lớp 1 đến lớp 6, bao gồm việc nộp bài đúng hạn, tuân thủ quy tắc lớp học, cố gắng hết sức, và phát hiện rằng thói quen làm việc ở lớp 1 cùng với sự tiến bộ qua các năm tiểu học có thể dự đoán trực tiếp kết quả học tập ở bậc trung học phổ thông, từ đó gián tiếp dự đoán thành tựu giáo dục ở tuổi 26. Sự nghiêm túc vừa là một lựa chọn, vừa là một năng lực.

Phẩm chất thứ ba là sự kiên trì, khả năng lặp đi lặp lại những việc bình thường một cách tốt nhất. Mỗi ngày dậy sớm mười phút để đọc bài, mỗi ngày tổng hợp lại các câu sai, mỗi ngày ôn trước nội dung của ngày hôm sau, những việc này nghe qua không hề khó, cái khó là duy trì được liên tục suốt sáu năm, chín năm, mười hai năm.

Các nhà nghiên cứu gọi phẩm chất này là sự bền bỉ, tức niềm đam mê và nghị lực kiên trì với mục tiêu dài hạn. Một nghiên cứu theo dõi dài hạn trên học sinh lớp 4, lớp 5 tại Hàn Quốc phát hiện sự bền bỉ, bao gồm hai khía cạnh là nỗ lực kiên trì và sự ổn định của hứng thú, có mối liên hệ rõ rệt với thành tích học tập.

Những đứa trẻ sau này đỗ được vào các trường đại học top đầu thường đã bộc lộ kiểu tự giác ổn định này ngay từ bậc tiểu học, không phải kiểu hào hứng nhất thời trong một ngày nào đó, mà là ngày qua ngày biến việc học thành một phần nhịp sống của mình.

Cha mẹ nên là bệ đỡ chứ không phải giám sát viên

Điều đầu tiên, nên coi trọng nhịp sống hằng ngày hơn là kết quả thi cử. Thay vì hỏi con hôm nay được bao nhiêu điểm, cha mẹ có thể hỏi hôm nay tiết học có phần nào thú vị, hay bài tập nào khó nhất con đã nghĩ cách giải như thế nào. Khi sự quan tâm chuyển từ kết quả sang quá trình, con mới cảm thấy việc học là một hành trình khám phá, chứ không phải một gánh nặng.

Điều thứ hai, có thể cho phép con chậm lại nhưng không được phép dừng lại. Con thỉnh thoảng mệt mỏi, trạng thái không tốt thì có thể để con nghỉ ngơi hợp lý, nhưng những nguyên tắc cốt lõi thì không thể bỏ qua. Chẳng hạn bài tập có thể làm ít đi một câu, nhưng không được chép đáp án. Có thể xin nghỉ học, nhưng phải tự mình giải thích lý do với giáo viên. Giới hạn rõ ràng sẽ giúp con có cảm giác an toàn.

Thay vì chăm chăm hỏi điểm số, cha mẹ quan tâm đến quá trình học tập của con mỗi ngày mới là điều thực sự tạo ra khác biệt (Ảnh minh họa)

Điều thứ ba, cách cha mẹ đối xử với công việc của mình cũng chính là cách con đối xử với việc học. Nếu cha mẹ thường xuyên than phiền về công việc, làm việc qua loa, con sẽ rất khó tin rằng việc học có ý nghĩa. Ngược lại, nếu cha mẹ làm việc nghiêm túc, gặp khó khăn không dễ dàng bỏ cuộc, con cũng sẽ âm thầm học theo, hiểu rằng đối với những việc cần làm thì nên đối xử như vậy.

Có người từng nói rằng việc đỗ vào các trường đại học top đầu là sản phẩm của cả năng khiếu lẫn nỗ lực. Nhưng với phần lớn mọi người, hướng đi và chất lượng của sự nỗ lực còn quan trọng hơn năng khiếu rất nhiều. Những đứa trẻ cuối cùng bước chân vào các ngôi trường hàng đầu thường không phải là những em thông minh nhất, mà là những em biết ngồi yên, giữ vững tâm thế và kiên trì bền bỉ nhất.

Những phẩm chất học tập được hình thành ở bậc tiểu học sẽ tạo ra hiệu ứng cộng dồn trong suốt hơn mười năm học tập sau này. Giáo dục giống như một cuộc chạy marathon, và tiểu học chính là giai đoạn then chốt để hình thành nhịp độ.

Nhịp độ tốt không phải là đoạn chạy nhanh nhất, mà là đoạn chạy ổn định nhất. Giúp con tìm được nhịp điệu của riêng mình, nghiêm túc với từng chặng đường nhỏ, đích đến rồi sẽ không còn xa nữa.

Theo Sohu