Gần đây, một số tài khoản mạng xã hội tuyên bố rằng, vaccine COVID-19 có thể gây ra "vô sinh hàng loạt ở nam giới" và "tất cả nam giới đã được tiêm vaccine đều vô sinh". Không rõ người đứng sau những tài khoản mạng xã hội này là ai và bao nhiêu phần trăm trong số này là đúng sự thật. Hơn nữa, những tuyên bố này đều không có bằng chứng thực tế.

Mới đây, một nghiên cứu được công bố trên tờ JAMA đã đưa ra một số bằng chứng để giải quyết suy đoán này, liên quan đến vaccine COVID-19 và khả năng sinh sản của nam giới.

Nghiên cứu này được thực hiện bởi nhóm các nhà nghiên cứu của Đại học Miami (Mỹ). Họ kiểm tra tinh dịch của nam giới trước và sau khi tiêm vaccine COVID-19 mRNA. Cụ thể, họ sử dụng 4 phương pháp đo lường khả năng sinh sản nam thường được sử dụng sau đây: 

Nồng độ tinh trùng: là số lượng tinh trùng trên 1 ml tinh dịch. Cũng giống như nhiều vật chất khác, quá ít hay quá nhiều tinh trùng đều không tốt cho sức khỏe nam giới. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), 15-259 triệu tinh trùng trên mỗi ml tinh dịch là mức bình thường. 

Khả năng di chuyển của tinh trùng: Đây là tỷ lệ phần trăm tinh trùng đang di chuyển trong mẫu. Hãy nhớ rằng tinh trùng phải liên tục bơi nếu chúng muốn gặp trứng. Theo WHO, 40-81% tinh trùng di chuyển là mức bình thường. Tất nhiên, sẽ có tỷ lệ phần trăm tinh trùng không di chuyển trong mẫu tinh dịch. Vì nếu tất cả chúng đều di chuyển, sẽ tạo nên sự hỗn loạn.

Tổng số lượng tinh trùng di động: Đây là số lượng tinh trùng trong mẫu đang di chuyển. Thông thường, trên 20 triệu được coi là bình thường.

Lượng tinh dịch: Đây là lượng tinh dịch xuất ra trong một lần xuất tinh. Mức bình thường của WHO là 1,5 - 7,6 ml. Nếu thấp hơn mức này thì cũng không phải là điều đáng báo động, vì lượng tinh dịch có thể giảm nếu gần đây bạn "bận". Đó là lý do tại sao nhóm nghiên cứu này yêu cầu những người tham gia phải kiêng ít nhất một thời gian ngắn trước khi cung cấp mẫu tinh dịch. 

Từ ngày 17/12/2020 đến ngày 12/1/2021, nhóm nghiên cứu đã tuyển được 45 nam giới để phục vụ cho nghiên cứu. Những người tham gia có độ tuổi từ 18 đến 50 tuổi, với độ tuổi trung bình là 28 tuổi. Mỗi người đều đã được lên lịch tiêm vaccine COVID-19 Pfizer/BioNTech hoặc Moderna.

Những tình nguyện viên này đều không có bất kỳ vấn đề tiềm ẩn nào về khả năng sinh sản hoặc đã có kết quả xét nghiệm COVID-19 dương tinh trong 90 ngày trước đó.

Các nhà nghiên cứu yêu cầu những người tham gia cung cấp 2 mẫu tinh dịch: 1 mẫu trước khi tiêm liều vaccine COVID-19 đầu tiên và mẫu thứ hai khoảng 70 ngày sau khi tiêm liều vaccine thứ hai.

Ngoài ra, những người tham gia cũng được yêu cầu "tiết chế" trước khi cung cấp mẫu. Trung bình họ sẽ "kiêng" 2,8 ngày trước khi cung cấp mẫu tinh dịch đầu tiên và lâu hơn một chút trong lần thứ hai. Những người tham gia đã "kiêng" trung bình 3 ngày trước khi cung cấp mẫu tinh dịch thứ hai.

Về loại vaccine COVID-19 mà các tình nguyện viên đã tiêm, trong số 45 nam giới, 21 người đã được chủng ngừa Pfizer/BioNTech và 24 người đã được chủng ngừa Moderna.

Vậy có bằng chứng nào cho thấy vaccine COVID-19 đã ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của những người tham gia không? Kết quả của nghiên cứu chỉ ra rằng, vaccine COVID-19 không ảnh hưởng đến tinh trùng.

Không chỉ vậy, số lượng tinh trùng còn tăng lên một chút từ mẫu đầu tiên đến mẫu thứ hai. Nồng độ tinh trùng trung bình tăng từ 26 triệu/ml lên 30 triệu/ml, tổng số lượng tinh trùng di động trung bình từ 36 triệu/ ml lên 44 triệu, thể tích tinh dịch từ 2,2 lên 2,7 ml và khả năng di chuyển của tinh trùng từ 58% lên 65%. 

Trên thực tế, trong số 8 người đàn ông có nồng độ tinh trùng thấp (nồng độ tinh trùng <15 triệu/mL) khi bắt đầu nghiên cứu thì có 7 người có nồng độ tinh trùng tăng lên trong giới hạn bình thường.

Số lượng tinh trùng tăng lên không chỉ vì tiêm vaccine COVID-19 mà còn nhiều lý do khác. Rất có thể những người tham gia đã "nhịn" lâu hơn trước khi cung cấp mẫu thứ hai. Điều này có nghĩa là họ đã ở "ngưỡng ham muốn" nhiều hơn một chút để cung cấp tinh dịch vào lần thứ hai.

Tất nhiên, một nghiên cứu nhỏ không đủ để chứng minh bất cứ điều gì. Khi nói đến các nghiên cứu khoa học, quy mô nghiên cứu rất quan trọng. 45 người đàn ông không phải là con số lớn, có nghĩa là nghiên cứu này cũng không phải là một nghiên cứu lớn. 

Ngoài ra, thời gian theo dõi khá ngắn: trung bình là 75 ngày sau khi tiêm liều thứ hai. Mặc dù, con số này dài hơn chu kỳ sống ước tính của một tinh trùng là khoảng 64 ngày. 

Thêm vào đó, nghiên cứu này không có nhóm đối chứng, không có nhóm so sánh nào không được chủng ngừa COVID-19. Hơn nữa, có lượng tinh dịch bình thường, khả năng di chuyển của tinh trùng, nồng độ tinh trùng và tổng số lượng tinh trùng di động bình thường cũng không thể đảm bảo hoàn toàn về khả năng sinh sản.

Tuy nhiên, đây là một nghiên cứu khoa học được công bố trên một tạp chí khoa học được phê duyệt, có uy tín hơn nhiều so với những bình luận vô căn cứ về việc "vô sinh nam hàng loạt sau khi tiêm vaccine".