Mỗi khi mùa hè gõ cửa, học sinh và sinh viên lại bước vào khoảng thời gian nghỉ ngơi. Đây vốn là thời điểm lý giải cho các hoạt động thể chất lành mạnh, những chuyến du lịch gia đình hay những khóa học kỹ năng sống bổ ích. Thế nhưng, trong kỷ nguyên số hóa bùng nổ, không gian giải trí của một bộ phận giới trẻ đang dịch chuyển mạnh mẽ lên các nền tảng mạng xã hội, đặc biệt là TikTok.

Nếu như trước đây, tính năng livestream đa sầu đa cảm chủ yếu dành cho các nhà sáng tạo nội dung chuyên nghiệp, các streamer hoặc người bán hàng, thì nay, nó đã trở thành "sân chơi mùa hè" của rất nhiều bạn trẻ, thậm chí có cả học sinh ngồi trên ghế nhà trường.

Điểm chung của các phiên livestream này là mô hình tập thể thông qua tính năng liên kết nhiều người. Trên giao diện màn hình được chia nhỏ thành nhiều ô vuông, các cô gái, chàng trai trẻ tuổi xuất hiện. Nhiệm vụ của họ là lắc lư, nhảy nhót theo các đoạn nhạc remix thịnh hành hoặc thực hiện các thử thách do "chủ phòng" đưa ra.

Đáng chú ý, các dòng chữ đính kèm trên màn hình luôn mang tính chất khẩn thiết như kêu gọi mọi người cho hành trình gọi vote của bản thân. Các khẩu hiệu thường thấy là "Cứu chủ phòng" hay gọi tên cụ thể để "Cứu". Bản chất của việc "cứu" ở đây không gì khác ngoài việc người xem phải bấm màn hình liên tục để tăng lượt thích, hoặc bỏ tiền thật mua các vật phẩm ảo trên nền tảng (như hoa, tim, các biểu tượng quà tặng khác) gửi tặng cho họ.

Sự bùng nổ của trào lưu này ngay lập tức vấp phải phản ứng gay gắt từ người dùng mạng xã hội, đặc biệt là trên các diễn đàn thảo luận phổ biến.

Nhiều người bày tỏ sự hoang mang trước định hướng giá trị của một bộ phận giới trẻ hiện nay khi tận dụng kỳ nghỉ hè một cách vô nghĩa.

Hàng loạt bình luận thể hiện sự ngán ngẩm tột độ. Nhiều phụ huynh đã lên tiếng kêu gọi nhau thu hồi điện thoại của con em khi mùa nghỉ hè đến để tránh việc chúng sa đà vào những hoạt động vô bổ này. Người xem không khỏi chấn động và bày tỏ sự lo ngại rằng liệu TikTok Việt Nam đang bị tiến hóa ngược hay không khi tràn ngập các nội dung nhảy nhót nháo nhào. Đỉnh điểm của sự phẫn nộ là khi nhiều người xem phát hiện ra một số chủ phòng có hành vi dẫn dắt, buộc các thành viên nhỏ tuổi thực hiện các động tác vũ đạo phản cảm để câu kéo người xem. Nghi vấn về việc có hành vi ấu dâm, lợi dụng trẻ em cũng được dấy lên, gây kinh tởm cho cộng đồng mạng.

Nhiều người dùng TikTok chân chính cảm thấy bất công khi tài khoản của họ chia sẻ nội dung lành mạnh thì bị bóp tương tác hoặc chặn live, trong khi những phiên livestream nháo nhào, thiếu giá trị nhân văn như thế này lại nghiễm nhiên lên xu hướng và tiếp cận hàng vạn trẻ em khác.

Hệ luỵ tâm lý

Mùa hè là để tái tạo năng lượng, nhưng việc đắm chìm vào những căn phòng ảo mưu sinh bằng lượt like và quà tặng đang để lại những hệ lụy sâu sắc về mặt tâm lý và nhận thức của giới trẻ.

Đầu tiên là tư duy lệch lạc về giá trị lao động và ảo tưởng "việc nhẹ lương cao". Khi việc chỉ cần bật điện thoại lên, lắc lư theo nhạc và nói vài câu nịnh nọt là có thể nhận được hàng nghìn lượt tương tác và tiền ủng hộ, các bạn trẻ dễ rơi vào ảo tưởng. Họ có thể lầm tưởng rằng không cần học tập, không cần rèn luyện tri thức vẫn có thể kiếm tiền và nổi tiếng dễ dàng.

Nguy cơ nghiêm trọng khác là việc bị lợi dụng và xâm hại trên không gian mạng. Đằng sau những nút tặng quà lấp lánh là những cạm bẫy khó lường. Những kẻ có ý đồ xấu có thể lợi dụng sự ngây thơ, khát khao kiếm tiền và sự nổi tiếng của các bạn trẻ để thực hiện các hành vi trục lợi, thao túng tâm lý hoặc xâm hại tình dục qua mạng.

Công nghệ và mạng xã hội vốn là những công cụ tuyệt vời để kết nối và học hỏi, nhưng chúng cũng là con dao hai lưỡi nếu người sử dụng thiếu đi sự định hướng và bản lĩnh. Trào lưu livestream nhảy nhót "cầu cứu" trên TikTok trong mùa hè này là một hồi chuông cảnh báo về sự trống trải trong không gian giải trí đời thực của giới trẻ.

Một mùa hè trọn vẹn và ý nghĩa phải được viết nên từ những trải nghiệm sống động ngoài đời thực, từ những cuốn sách hay, những giọt mồ hôi trên sân tập thể thao hay những tiếng cười bên gia đình, chứ không phải là những giờ phút cắm mặt vào màn hình, lắc lư vô hồn để cầu xin những cái chạm tay ảo từ những người xa lạ. Đã đến lúc chúng ta cần giúp giới trẻ "rút phích cắm" thế giới ảo để sống một tuổi trẻ rực rỡ và ý nghĩa hơn dưới ánh nắng mặt trời thực tế!