Các nhà khoa học Trung Quốc vừa công bố phát hiện một hộp sọ gần như nguyên vẹn được xác định thuộc về người Denisova, nhóm người cổ đại từng tồn tại song song với người tinh khôn (Homo sapiens) và người Neanderthal.

Hóa thạch hộp sọ được tìm thấy tại Cáp Nhĩ Tân này có niên đại ít nhất 146.000 năm. Theo các nhà khoa học, nhóm người này từng được gọi là Homo longi (hay còn được gọi là “Dragon Man”) với đặc điểm nổi bật gồm trán gồ, vòm sọ lớn tương đương người hiện đại và người Neanderthal.

Đây là lần đầu tiên, một hộp sọ với cấu trúc gần như hoàn chỉnh được tìm thấy, hé lộ chân dung của một trong những nhóm người tiền sử bí ẩn nhất lịch sử tiến hóa.

Trước đây, người Denisova chỉ được biết đến thông qua ADN chiết xuất từ một mẩu xương ngón tay tại hang Denisova (Siberia, Nga) vào năm 2010. Trong hơn một thập kỷ, hình dáng của họ vẫn là điều hoàn toàn bí ẩn.

Trong hai nghiên cứu mới đăng tải trên tạp chí Cell và Science, nhóm chuyên gia do Giáo sư Qiang Ji (Đại học Địa chất Hà Bắc) dẫn đầu đã áp dụng kỹ thuật phân tích protein cổ đại trên xương đá tai và răng của hóa thạch. Kết quả cho thấy chuỗi protein của mẫu hóa thạch tại Cáp Nhĩ Tân trùng khớp với mẫu của người Denisova từ Siberia, Tây Tạng và Đài Loan, nhưng khác biệt rõ rệt so với người Neanderthal và Homo sapiens.

Đặc biệt, nhóm nghiên cứu còn lần đầu tiên chiết xuất được ADN ty thể từ mảng vôi hóa nhỏ ở răng của mẫu hóa thạch. Trình tự di truyền thu được cho thấy “Long nhân” có quan hệ gần với nhóm Denisova cổ đại ở Siberia, có niên đại từ 187.000 đến 217.000 năm.

Đây cũng là lần đầu tiên trong lịch sử khảo cổ, ADN người được phục hồi từ mảng bám răng thuộc thời kỳ đồ đá cũ, mở ra một phương pháp mới đầy triển vọng trong việc thu thập dữ liệu di truyền từ các hóa thạch tiền sử.

Hình ảnh về người Denisova do một họa sĩ phục dựng

Phát hiện này không chỉ làm rõ mối liên hệ giữa “Long nhân” và người Denisova, mà còn mở ra một hướng đi mới giúp giới khoa học có thể nhận diện các hóa thạch khác của Denisova ngay cả khi chúng không còn ADN hay protein.

Trước đó, vào năm 2021, hóa thạch Cáp Nhĩ Tân từng được nhóm của Ji công bố là một loài người cổ mới có tên Homo longi. Tuy nhiên, với các bằng chứng di truyền và sinh hóa mới nhất, giới nghiên cứu khẳng định “Long nhân” này thực chất là một đại diện rõ ràng và hoàn chỉnh nhất của người Denisova từng được biết đến.