Đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT năm nay bất ngờ thu hút sự chú ý khi đặt ra câu hỏi: "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?". Chủ đề này nhanh chóng trở thành tâm điểm thảo luận trên mạng xã hội, với nhiều ý kiến xoay quanh giáo dục, môi trường sáng tạo và chính sách phát triển nhân tài.

Đề thi Ngữ văn THPT năm nay đang nhận được sự quan tâm và bàn luận sôi nổi (Ảnh: VTV)

Tuy nhiên, YouTuber Khoa Pug lại đưa ra một góc nhìn khác. Theo anh, để tạo ra những con người có khả năng tạo nên đột phá và thay đổi thế giới, điều quan trọng nhất không nằm ở tiền bạc hay điều kiện vật chất, mà ở phương pháp tư duy.

Trong bài chia sẻ của mình, Khoa Pug cho rằng đằng sau thành công của những biểu tượng công nghệ như Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Elon Musk đều là hai phương pháp tư duy nền tảng là quy nạp và diễn dịch. Đây không chỉ là những khái niệm trong sách triết học mà còn là cách con người tiếp cận vấn đề, học hỏi từ thực tế và đưa ra quyết định trong cuộc sống.

Theo Khoa Pug, Elon Musk là ví dụ điển hình cho tư duy diễn dịch thông qua phương pháp "First Principles Thinking" (tư duy từ nguyên lý gốc). Thay vì dựa vào kinh nghiệm quá khứ hay những điều được xem là hiển nhiên, tỷ phú công nghệ này luôn bóc tách mọi vấn đề về những nguyên lý cơ bản nhất rồi suy luận ngược để tìm ra lời giải.

Trên Facebook cá nhân, Khoa Pug đã chia sẻ góc nhìn của mình về câu hỏi "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?" trong đề thi Ngữ văn đang gây chú ý

Anh dẫn chứng câu chuyện SpaceX. Khi phần lớn thế giới tin rằng tên lửa là lĩnh vực quá đắt đỏ và chỉ các chính phủ mới đủ khả năng tham gia, Elon Musk lại đặt câu hỏi đơn giản hơn: Một quả tên lửa thực chất được tạo nên từ những vật liệu gì?

Sau khi phân tích, ông phát hiện ra giá vật liệu thô chỉ chiếm 2% giá trị của một quả tên lửa khoảng 65 triệu đô. Từ nguyên lý đó, Musk xây dựng chiến lược tự sản xuất để giảm mạnh chi phí và từng bước thay đổi ngành công nghiệp hàng không vũ trụ.

Ngược lại, Steve Jobs hay Mark Zuckerberg được Khoa Pug xếp vào nhóm những người có khả năng quy nạp rất mạnh. Họ quan sát những trải nghiệm nhỏ trong cuộc sống, lắng nghe nhu cầu thực tế của người dùng rồi dần kết nối các dữ liệu đó thành những ý tưởng lớn.

Tuy nhiên, theo nam YouTuber, vấn đề không nằm ở việc chọn quy nạp hay diễn dịch, mà ở việc sử dụng đúng phương pháp vào đúng thời điểm.

Để minh họa cho quan điểm này, Khoa Pug nhắc đến câu chuyện nổi tiếng về "chú gà tây". Mỗi ngày, người nông dân đều mang thức ăn đến cho nó. Sau hàng trăm ngày được chăm sóc đều đặn, chú gà tin rằng cuộc sống của mình hoàn toàn an toàn và người nông dân yêu quý nó. Nhưng đến ngày lễ Tạ Ơn, chính người nông dân lại mang nó đi làm thịt.

Theo Khoa Pug, sai lầm của chú gà không nằm ở việc quan sát thực tế, mà ở chỗ chỉ nhìn thấy những dữ liệu trước mắt mà bỏ qua bản chất cốt lõi của vấn đề. Nó quy nạp đúng từ các hiện tượng nhưng lại không hiểu mục đích thực sự của việc mình được nuôi dưỡng.

Từ câu chuyện đó, Khoa Pug liên hệ đến hành trình làm giàu. Anh cho rằng đối với những người khởi nghiệp từ con số 0, quy nạp gần như là con đường bắt buộc. Khi chưa có vốn, chưa có kinh nghiệm và chưa hiểu thị trường, cách tốt nhất là bắt đầu bằng những thử nghiệm nhỏ, quan sát phản ứng của khách hàng rồi liên tục điều chỉnh.

Một người bán đồ ăn sáng không nhất thiết phải bỏ hàng tháng trời để nghiên cứu thị trường. Họ có thể bắt đầu từ vài chục suất ăn đầu tiên, lắng nghe phản hồi thực tế rồi dần tìm ra nhu cầu thật của khách hàng. Theo Khoa Pug, rất nhiều doanh nghiệp thành công trên thế giới cũng khởi đầu từ những bước đi nhỏ như vậy.

Ngược lại, không ít người thất bại vì quá tin vào các bản kế hoạch được xây dựng trên giấy. Họ đầu tư lớn, chuẩn bị kỹ lưỡng nhưng lại thiếu khả năng thích nghi khi thực tế không diễn ra như dự tính.

Khoa Pug (tên thật Nguyễn Anh Khoa) là YouTuber nổi tiếng với các video du lịch, trải nghiệm và những chia sẻ về kinh doanh, đầu tư, thu hút hàng triệu người theo dõi trên mạng xã hội (Ảnh: FBNV)

Tuy nhiên, khi đã tạo dựng được tài sản và quy mô đủ lớn, vai trò của tư duy diễn dịch lại trở nên đặc biệt quan trọng. Những nguyên tắc về quản trị rủi ro, đa dạng hóa đầu tư hay kiểm soát tài chính không thể được thực hiện bằng cảm tính. Đây chính là lúc các nguyên lý nền tảng giúp bảo vệ thành quả trước những biến động của thị trường.

Không chỉ trong kinh doanh, Khoa Pug cho rằng quy luật này còn xuất hiện trong tình yêu và các mối quan hệ. Khi mới tìm hiểu một người, chúng ta buộc phải quan sát những hành động nhỏ trong thời gian dài để hiểu về nhân cách và giá trị sống của họ. Nhưng khi mối quan hệ đã hình thành, những nguyên tắc về sự tôn trọng, lòng tin và ranh giới cá nhân lại trở thành yếu tố giúp mỗi người bảo vệ giá trị của bản thân.

Từ những phân tích trên, Khoa Pug cho rằng câu trả lời cho việc làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam" không chỉ nằm ở trường học, gia đình hay môi trường kinh doanh. Theo anh, điều quan trọng hơn cả là giúp người trẻ rèn luyện khả năng tư duy linh hoạt, biết học hỏi từ thực tế bằng quy nạp nhưng cũng biết giữ cho mình những nguyên tắc cốt lõi bằng diễn dịch.

"Bởi thành công trong cuộc sống, xét cho cùng, không chỉ được quyết định bởi sự chăm chỉ, mà còn được quyết định bởi cách chúng ta tư duy", Khoa Pug chia sẻ.