Sự xuất hiện của Kimi K3, mô hình AI mã nguồn mở mới từ startup Trung Quốc Moonshot AI, đang tạo ra những tác động vượt ra ngoài cuộc cạnh tranh công nghệ thông thường. Chỉ ít ngày sau khi mô hình này được giới thiệu, nó đã gây chấn động Thung lũng Silicon khi NVIDIA, Microsoft cùng hơn 20 doanh nghiệp công nghệ hàng đầu đã đồng loạt ký vào một bức thư ngỏ kêu gọi Chính phủ Mỹ tiếp tục ủng hộ AI mã nguồn mở thay vì áp đặt các hạn chế mới.

Bức thư mang tên "Open Weights and American AI Leadership" được công bố với chữ ký của 25 doanh nghiệp và tổ chức, trong đó có NVIDIA, Microsoft, Meta, IBM, Dell Technologies, Palantir, Hugging Face, Linux Foundation cùng nhiều quỹ đầu tư và công ty AI khác. Điểm đáng chú ý là ba tên tuổi lớn đang dẫn đầu lĩnh vực AI mô hình đóng gồm OpenAI, Anthropic và Google đều không xuất hiện trong danh sách ký tên.

Các bên tham gia ký tên vào bức thư gửi chính phủ Mỹ

Ngay sau khi bức thư được công bố, CEO NVIDIA Jensen Huang cũng lần đầu tiên sử dụng tài khoản cá nhân trên mạng xã hội X để chia sẻ thông điệp này. Trong bài đăng đầu tiên, ông cho rằng thế giới cần đồng thời có cả các mô hình AI tiên tiến theo hướng đóng và các mô hình AI tiên tiến theo hướng mở.

Lời kêu gọi được đưa ra trong bối cảnh Moonshot AI vừa ra mắt Kimi K3, mô hình AI mã nguồn mở mà công ty này tuyên bố có khả năng cạnh tranh với những sản phẩm hàng đầu của OpenAI và Anthropic. Theo bài viết, sự xuất hiện của Kimi K3 đã làm dấy lên nhiều cuộc thảo luận tại Washington về việc có nên áp đặt thêm các hạn chế đối với các mô hình AI đến từ Trung Quốc hay không.

Bức thư tập trung vào lập luận rằng vị thế dẫn đầu AI của Mỹ sẽ không chỉ được quyết định bởi một mô hình tiên tiến duy nhất, mà còn phụ thuộc vào việc nước này có xây dựng được một hệ sinh thái AI mở, đủ lớn để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phổ biến công nghệ trong toàn bộ nền kinh tế hay không. Theo các bên ký tên, việc hạn chế quá sớm các mô hình AI có thể tải xuống sẽ làm suy giảm cạnh tranh và khiến hoạt động đổi mới dịch chuyển sang các quốc gia khác.

Một trong những thông điệp nổi bật của bức thư là AI mã nguồn mở không chỉ giúp nhiều doanh nghiệp và nhà phát triển tiếp cận công nghệ tiên tiến hơn mà còn góp phần hạn chế sự tập trung quyền lực vào một số ít công ty sở hữu các mô hình đóng.

Theo lập luận của liên minh này, việc chỉ dựa vào các mô hình AI đóng cũng không đồng nghĩa với việc hệ thống sẽ an toàn hơn, bởi những mô hình này vẫn có thể bị khai thác, bị lạm dụng hoặc gặp lỗi mà cộng đồng bên ngoài khó có điều kiện kiểm chứng. Vì vậy, các doanh nghiệp cho rằng AI mở có thể trở thành một trong những hướng đi quan trọng để tăng cường tính minh bạch, khả năng kiểm tra và mức độ an toàn của công nghệ AI.

Sự xuất hiện của Kimi K3 và nhiều mô hình AI mã nguồn mở khác đang làm thay đổi thái độ của Thung lũng Silicon

Bức thư cũng cho rằng kỹ thuật chưng cất mô hình (distillation), vốn đang trở thành tâm điểm tranh cãi trong cuộc cạnh tranh AI giữa Mỹ và Trung Quốc, không nên bị xem mặc nhiên là hành vi chiếm đoạt tài sản trí tuệ. Theo các doanh nghiệp ký tên, những trường hợp vi phạm nếu có nên được xử lý bằng các quy định pháp lý cụ thể thay vì áp đặt những lệnh cấm mang tính bao trùm đối với toàn bộ công nghệ.

Trên thực tế, các ông lớn công nghệ đều có quyền lợi khi ký tên vào bức thư này.

Hãng NVIDIA không quan tâm mô hình nào chạy trên chip của mình, miễn là mọi người đều cần chip. Trong khi đó, bản thân Meta đã nhiều lần cam kết công khai mã nguồn mô hình của mình và cần hệ sinh thái mở phát triển để cạnh tranh với OpenAI. Còn chính Microsoft đang cân nhắc tích hợp DeepSeek và các mô hình mã nguồn mở khác vào trợ lý ảo Copilot để giảm chi phí trong khi tự phát triển mô hình riêng.

Động thái này cũng cho thấy sự khác biệt ngày càng rõ giữa các công ty theo đuổi AI mã nguồn mở và nhóm doanh nghiệp tập trung vào các mô hình AI đóng. Trong khi NVIDIA, Microsoft, Meta cùng nhiều công ty khác cho rằng một hệ sinh thái AI mở sẽ giúp Mỹ duy trì lợi thế cạnh tranh, OpenAI, Anthropic và Google lại không tham gia ký tên vào bức thư.