Ngày càng có nhiều quốc gia xem xét việc tiêm liều thứ ba cho những người có nguy cơ cao để có thêm một lớp bảo vệ, cũng như "trộn và kết hợp" các loại vaccine khác nhau.

Quốc gia nào đang sử dụng phương pháp "trộn vaccine"?

Tỉnh Nonthaburi của Thái Lan trở thành tỉnh đầu tiên trong nước và là một trong những tỉnh đầu tiên ở Đông Nam Á, chính thức sử dụng các liều vaccine thứ nhất và thứ hai khác nhau vào ngày 14/7.

Trước đó, Ủy ban Các bệnh Truyền nhiễm Quốc gia của Thái Lan cũng đã khuyến nghị về việc tiêm vaccine AstraZeneca như liều thuốc thứ hai, cho những người đã tiêm mũi đầu là vaccine Sinovac của Trung Quốc.

Yong Poovorawan, người đứng đầu Trung tâm virus học lâm sàng xuất sắc tại Đại học Chukalongkorn, cho biết việc trộn và kết hợp vaccine sẽ "giúp tăng khả năng miễn dịch trong thời gian ngắn hơn". Mặc dù hai liều vắc xin AstraZeneca "cần cách nhau 10-12 tuần" nhưng sự kết hợp Sinovac-AstraZeneca có thể được sử dụng trong thời gian ngắn hơn.

Việc trộn và kết hợp vaccine cũng đang được xem xét ở Philippines. Trước đó vào tháng 5, quốc gia này đã công bố một nghiên cứu kéo dài 18 tháng về việc trộn vaccine Sinovac - nguồn cung ổn định nhất, với các loại vaccine khác đang được quản lý ở Philippines, chẳng hạn như AstraZeneca, Pfizer, Moderna và Sputnik V.

"Lý tưởng nhất là một cá nhân nên hoàn thành hai liều vaccine bằng cách sử dụng cùng một sản phẩm", Fortunato de la Pena, thư ký tại Sở Khoa học và Công nghệ cho biết. 

"Tuy nhiên, chúng ta không thể bỏ qua sự thiếu hụt hiện có trong nguồn cung cấp vaccine toàn cầu. Cần phải xác định chắc chắn khả năng thay thế lẫn nhau của vaccine COVID-19, vì việc sử dụng liều vaccine thứ hai với chế độ hai liều là rất quan trọng để tạo ra mức độ bảo vệ cần thiết chống lại virus", ông nói thêm.

Tuần trước, Chính phủ Việt Nam cũng thông báo rằng họ có ý định tiêm Pfizer cho những người đã tiêm mũi đầu là vaccine AstraZeneca.

Việc trộn và kết hợp vaccine liệu có an toàn?

Kế hoạch tiêm chủng hỗn hợp của Thái Lan nhanh chóng gặp khó khăn, sau khi Thủ tướng Prayuth Chan-ocha kêu gọi các nhà chức trách nghiên cứu kỹ lưỡng về sự an toàn của việc kết hợp các mũi tiêm khác nhau. 

Các bệnh viện lớn ở một số thành phố đã tạm ngừng tiêm chủng vì họ không chắc phải tuân theo chính sách nào, mặc dù một số đã tiếp tục tiêm sau khi nhận được nguồn cung cấp từ AstraZeneca.

Cũng trong tuần trước, nhà khoa học trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới, Soumya Swaminathan, đã gọi việc trộn vaccine là "một xu hướng nguy hiểm nhỏ" và cảnh báo về một "tình huống hỗn loạn" nếu người dân bắt đầu tự ý chọn mũi tiêm.

Tại Malaysia, quốc gia đã phải vật lộn để ngăn chặn sự gia tăng virus, bộ trưởng phụ trách tiêm chủng cho biết hồi đầu tháng này rằng, nước này sẽ không trộn liều lượng hiện tại do dữ liệu "không thể thuyết phục".

Tuy nhiên, cũng có sự thừa nhận rộng rãi giữa các nhà khoa học rằng việc trộn lẫn các mũi tiêm đầu tiên và thứ hai có thể có lợi. Ines Atsmosukarto, CEO của công ty nghiên cứu vaccine Úc Lipotek, giải thích: "Từ quan điểm cơ học, các nền tảng khác nhau kích thích hệ thống miễn dịch theo những cách khác nhau và bằng cách kết hợp, chúng tôi hướng tới việc mở rộng các phản ứng".

Bà nói: “Chúng tôi gọi đây là những đợt tiêm vaccine tăng cường nguyên tố khác nhau". Bà nói thêm rằng một chiến lược như vậy đã được sử dụng để chống lại các bệnh khác như Ebola.

Kết quả sơ bộ từ một nghiên cứu của Tây Ban Nha về việc trộn và kết hợp vaccine vào tháng 5 cho thấy rằng, việc tiêm vaccine Pfizer cho những người đã tiêm AstraZeneca là an toàn và hiệu quả. Một nghiên cứu của Vương quốc Anh cũng đưa ra những phát hiện tương tự.

Còn việc tiêm mũi nhắc lại thứ 3 thì sao?

Ngoài việc đơn giản là trộn các mũi tiêm khác nhau, Ủy ban Quốc gia về Các bệnh Truyền nhiễm của Thái Lan đã cho phép tiến hành tiêm mũi thứ ba cho các nhân viên y tế tuyến đầu bằng cách sử dụng AstraZeneca.

Quyết định được đưa ra trong bối cảnh ngày càng lo lắng về hiệu quả của vaccine Trung Quốc, đặc biệt là đối với biến thể Delta. Một báo cáo gần đây cho thấy một y tá đã tiêm hai liều Sinovac nhưng đã chết vì COVID-19.

Những nghi ngờ về vaccine Trung Quốc cũng đang gia tăng ở Indonesia, nơi cũng đã có báo cáo về các chuyên gia y tế tiêm chủng dương tính với COVID-19 và trong một số trường hợp tử vong. Sinovac chiếm gần 85% nguồn cung cấp vaccine trong quần đảo này và hầu hết các mũi tiêm dành cho các nhân viên y tế.

Vào ngày 9/7, các nhà chức trách Indonesia đã quyết định tiêm mũi tiêm Moderna do Hoa Kỳ tài trợ làm mũi tiêm nhắc lại thứ ba cho 1,47 triệu nhân viên y tế. Một quan chức tại Bộ Y tế cho biết, có dấu hiệu cho thấy vaccine Sinovac không cung cấp khả năng bảo vệ chống lại biến thể COVID-19 mới.

Vào ngày 16/7, Indonesia đã tiêm mũi thứ ba cho 50 chuyên gia y tế đầu tiên.

Các chuyên gia nói gì về việc tiêm mũi nhắc lại thứ ba?

Việc quản lý các mũi tiêm nhắc lại đã gây tranh cãi về tính công bằng của vaccine. Vì tại thời điểm này, nhiều người ở châu Á và trên thế giới vẫn đang chờ đợi mũi tiêm mũi tiêm đầu tiên.

Mới đây, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới, Tedros Adhanom Ghebreyesus, đã nói rằng tiêm chủng thường xuyên "mang lại khả năng miễn dịch lâu dài chống lại COVID-19 nghiêm trọng và gây chết người" và "ưu tiên hiện nay phải là tiêm chủng cho những người không được tiêm và bảo vệ".

Tính đến ngày 17/7, chỉ có 5,9% dân số Indonesia đã được tiêm chủng "đầy đủ" hai mũi, theo Our World in Data.

Nhưng các chuyên gia trong nước đã hoan nghênh quyết định của Indonesia. Daeng Faqih, Chủ tịch Hiệp hội Bác sĩ Indonesia, cho biết trên truyền hình địa phương rằng vì kháng thể vi rút có xu hướng giảm trong khoảng sáu tháng sau khi được chủng ngừa, nên cần phải tiêm nhắc lại. 

Ông nói: “Các nhân viên y tế có thể có nguy cơ bị nhiễm cao gấp ba lần vì nhiệm vụ của họ. Vì vậy, thuốc tăng cường rất quan trọng và nếu có thể thì nên tiêm thường xuyên để nhân viên y tế không bị ốm dễ dàng".

Mặt khác, theo quan điểm của Bộ trưởng Y tế Singapore, nếu cần tiêm nhắc lại, quốc gia này sẽ bắt đầu chiến dịch vào khoảng Tết Nguyên đán vào tháng 2/2022.

Các quốc gia đang thay đổi chiến lược tiêm chủng của mình

Một số quốc gia đã áp dụng hoặc báo hiệu sẵn sàng áp dụng chiến lược hỗn hợp.

Tại châu Á, vào cuối tháng 6, Thủ tướng Bhutan Lotay Tshering đã nói rằng, ông “không gặp vấn đề gì” với việc pha trộn và kết hợp vaccine. Vào giữa tháng 6, Hàn Quốc thông báo rằng gần 800.000 người Hàn Quốc đã tiêm mũi đầu tiên là AstraZeneca sẽ được cung cấp vaccine Pfizer như liều thứ hai, do sự chậm trễ của lô hàng theo chương trình chia sẻ vaccine toàn cầu COVAX.

Canada đã chấp nhận việc pha trộn và kết hợp vaccine theo hướng dẫn của Ủy ban Tư vấn Quốc gia về Tiêm chủng và kết hợp Pfizer-AstraZeneca để tăng tính hiệu quả của vaccine. 

Vào đầu tháng này, Israel cũng đã bắt đầu tiêm liều Pfizer thứ ba cho người lớn bị suy giảm miễn dịch nghiêm trọng. Thổ Nhĩ Kỳ, Bahrain và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đều đã tiêm liều thứ ba sau hai mũi tiêm của vaccine Trung Quốc. 

NHẬT SANG