Đừng bỏ lỡ "tủ thuốc thiên nhiên" ngay trong nhà!

Trong không gian sống của người Việt, cây đinh lăng (tên khoa học Polyscias fruticosa) từ lâu đã trở nên vô cùng quen thuộc. Loại cây này xuất hiện từ góc sân vườn đến những chậu cảnh trước hiên nhà, vừa tạo bóng mát, vừa làm hàng rào tự nhiên xua đuổi muỗi. Dân gian còn ưu ái gọi đinh lăng là "nhân sâm của người nghèo" nhờ nguồn dược tính dồi dào ẩn chứa từ lá, thân cho đến rễ. 

Đinh lăng từ lâu đã quen thuộc với người Việt, thường được trồng trong khuôn viên nhà (Ảnh minh họa)

Theo BSNT. Đặng Hạnh (Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội) chia sẻ trên báo Sức khỏe & Đời sống, đinh lăng không chỉ là vị thuốc quý mà còn có thể tạo nên các món ăn hấp dẫn với đa dạng cách chế biến. Loài cây này sở hữu nguồn hoạt chất sinh học dồi dào gồm saponin, alkaloid, glycoside, polyphenol, flavonoid, tannin, các vitamin nhóm B (B1, B2, B6), vitamin C và hàng loạt axit amin thiết yếu.

Nhờ vậy, người biết dùng đinh lăng điều độ sẽ nhận được rất nhiều lợi ích sức khỏe, nổi bật như:

Tăng cường chức năng não bộ và chống thoái hóa thần kinh

Các thành phần saponin, polyphenol và flavonoid trong đinh lăng giúp bảo vệ tế bào thần kinh trước nguy cơ tổn thương do stress oxy hóa. Nghiên cứu cho thấy lá đinh lăng tác dụng tăng biên độ điện thế não, tăng khả năng tiếp nhận của các tế bào thần kinh vỏ não, từ đó giúp cải thiện trí nhớ, tăng độ tập trung, xua tan căng thẳng và hỗ trợ điều trị chứng sa sút trí tuệ, run rẩy ở người mắc Parkinson hay Alzheimer.

Ức chế hấp thu đường, kiểm soát đường huyết

Uống nước đinh lăng điều độ mang lại nhiều lợi ích sức khỏe (Ảnh minh họa)

Các nghiên cứu y học hiện đại đã chứng minh đinh lăng có khả năng hạn chế quá trình phân giải tinh bột thành đường đơn trong hệ tiêu hóa, đồng thời kiểm soát lượng đường hấp thụ vào máu sau khi ăn. Việc sử dụng đinh lăng đúng cách giúp duy trì chỉ số đường huyết ổn định, hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ biến chứng nguy hiểm do đái tháo đường.

Bảo vệ hệ tim mạch và tăng cường tuần hoạt máu

Hoạt chất glycoside tự nhiên cùng các vitamin nhóm B giúp tăng cường sức bền thành mạch, kích thích lưu thông khí huyết toàn cơ thể. Nhờ đó, dược liệu này giúp giảm hẳn các triệu chứng đau đầu, hoa mắt, chóng mặt và tê dại tay chân do thiếu máu cục bộ hay tuần hoàn kém.

Cải thiện hệ tiêu hóa và kháng viêm xương khớp

Hàm lượng tannin dồi dào trong lá đinh lăng có khả năng hấp thụ độc tố, làm dịu nhanh các triệu chứng đầy hơi, khó tiêu hay ngộ độc thực phẩm. Trong khi đó, tính kháng viêm mạnh mẽ từ các phytosterol giúp ức chế phản ứng viêm tại màng khớp, làm giảm sưng đau lưng gối và tê thấp khi thời tiết chuyển mùa.

Xét về tính dược liệu, rễ/củ đinh lăng lâu năm có nhiều công dụng hơn phần lá và thân (Ảnh minh họa)

Bồi bổ khí huyết, lợi sữa và phục hồi thể trạng

Với phụ nữ sau sinh, đinh lăng chứa các axit amin quý như lysine, cysteine, methionine giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi sức bền. Uống nước lá đinh lăng giúp kích thích tuyến sữa vận hành trơn tru, làm dịu tình trạng căng sưng đau vú và hỗ trợ tử cung co hồi tốt hơn.

Cách tận dụng đinh lăng trong đời sống hàng ngày

Không gò bó trong những thang thuốc sắc phức tạp hay chén nước đun uống đắng ngắt, đinh lăng sở hữu tính ứng dụng cực kỳ linh hoạt trong đời sống hằng ngày. Từ những nguyên liệu quen thuộc ngay tại nhà, các gia đình hoàn toàn có thể kết hợp đinh lăng vào thực đơn ăn uống lẫn các phương pháp chăm sóc sức khỏe đơn giản, vừa ngon miệng vừa hỗ trợ điều trị bệnh lý hiệu quả như:

- Trà đinh lăng chữa mất ngủ, đau đầu, suy nhược: Dùng 24g lá đinh lăng khô, 20g lá vông, 20g tang diệp (lá dâu tằm), 16g tâm sen và 12g hạt sen. Sắc cùng 500ml nước trên lửa nhỏ đến khi còn khoảng 200ml, chia làm 2 lần uống trong ngày khi nước còn ấm.

- Nước sắc thân rễ chữa đau nhức xương khớp, tê thấp: Dùng 20 đến 30g thân hoặc rễ đinh lăng xắt mỏng, sao vàng hạ thổ. Sắc lấy nước uống hằng ngày, duy trì liên tục theo liệu trình từ 10 đến 15 ngày để xua tan cơn đau nhức khi thời tiết thay đổi.

- Nước lá tươi thông tia sữa cho phụ nữ sau sinh: Dùng 30 đến 40g lá đinh lăng tươi rửa sạch, đun sôi với 500ml nước trong 15 phút rồi lọc lấy nước uống khi còn ấm, giúp kích thích tuyến sữa và làm dịu tình trạng căng sưng vú.

Đinh lăng rất được ưa chuộng khi nấu các món cá, từ hấp đến kho, nấu canh (Ản minh họa)

- Cá lóc hấp lá đinh lăng bồi bổ thể lực: Cá lóc làm sạch, ướp gia vị vừa ăn. Lót một lớp lá đinh lăng bánh tẻ bên dưới đĩa, đặt cá lên trên và phủ thêm một lớp lá tươi rồi đem hấp chín. Món ăn giúp kích thích tiêu hóa, phục hồi sức khỏe nhanh chóng cho người mới ốm dậy.

- Canh sườn heo nấu lá đinh lăng giải nhiệt: Sườn heo chặt miếng vừa ăn, hầm mềm cùng gia vị. Trước khi tắt bếp, thả một nắm lá đinh lăng tươi đã rửa sạch vào đun sôi lại khoảng 2 phút. Bát canh có vị đắng nhẹ, thanh mát, giúp giải nhiệt và bồi bổ khí huyết rất tốt.

- Trứng chiên lá đinh lăng xua tan mệt mỏi: Lá đinh lăng rửa sạch, thái nhỏ rồi đánh đều cùng trứng gà, một chút hành khô và gia vị. Chiên chín vàng hai mặt trên chảo dầu nóng, dùng ăn kèm cơm nóng giúp kích thích vị giác và giảm căng thẳng sau ngày làm việc.

Trứng rán lá đinh lăng vừa lạ miệng, "đưa cơm" vừa tốt cho sức khỏe (Ảnh minh họa)

Một số lưu ý quan trọng khi dùng cây đinh lăng

Dù mang lại vô vàn công dụng trị bệnh tuyệt vời, các chuyên gia y tế khuyến cáo việc sử dụng đinh lăng cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn để tránh phản ứng ngược.

Lưu ý quan trọng hàng đầu là tuyệt đối không lạm dụng hoặc tự ý uống nước đinh lăng thay cho nước lọc hằng ngày. Hoạt chất saponin trong rễ đinh lăng có khả năng làm tản huyết nếu dùng quá liều, dẫn đến hiện tượng say thuốc với các biểu hiện như mệt mỏi, nôn mửa và tiêu chảy.

Bên cạnh đó, phụ nữ mang thai trong 3 tháng đầu không được tự ý sử dụng đinh lăng vì nguy cơ kích thích co bóp tử cung. Những người đang gặp tình trạng huyết áp thấp, tiêu chảy mạn tính hoặc rối loạn tiêu hóa cũng cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Tốt là thế nhưng lạm dụng đinh lăng thì "lợi bất cập hại" (Ảnh minh họa)

Đối với bộ phận thu hái, người dân chỉ nên hái lá bánh tẻ để sử dụng hằng ngày. Riêng phần rễ, nơi tập trung hàm lượng dược chất cao nhất chỉ nên thu hái và khai thác khi cây đinh lăng đã đạt từ 5 đến 10 năm tuổi để đảm bảo giá trị trị bệnh tốt nhất.