"Thần kỹ" đặc biệt của Lưu Bị

Trong nhiều giai thoại về thời Tam Quốc, có một chi tiết nghe qua tưởng rất lạ nhưng lại từng được xem là biểu hiện của sự tín nhiệm đặc biệt: cùng giường mà ngủ. Lưu Bị được cho là rất giỏi dùng cách này để kết giao và giữ chân hiền tài, nhưng khi Trương Phi muốn học theo, câu chuyện lại rẽ sang một hướng hoàn toàn khác.

Dù mang danh "Lưu Hoàng Thúc", Lưu Bị khởi nghiệp từ hoàn cảnh rất nghèo khó. Thuở nhỏ, ông sống chật vật, từng phải đan dép cỏ để kiếm ăn. Con đường gây dựng thế lực vì thế cũng gian nan hơn nhiều so với những gia tộc danh giá như họ Viên.

Có lẽ cũng bởi từng trải qua cảnh thiếu người, thiếu chỗ dựa, nên Lưu Bị đặc biệt trân trọng những ai thực lòng theo mình. Khi Quan Vũ và Trương Phi đến phò tá, mối gắn bó giữa ba người nhanh chóng trở thành một trong những hình ảnh nổi tiếng nhất thời loạn thế. Trong Tam Quốc chí, Trần Thọ từng viết về Quan Vũ và Trương Phi rằng: "Tiên chủ cùng hai người ngủ thì chung giường, tình như anh em". Chỉ một câu ngắn gọn, nhưng đủ cho thấy mức độ thân cận hiếm thấy.

Về sau, trong một số ghi chép và giai thoại dân gian, chi tiết này dường như còn được xem như cách Lưu Bị thu phục nhân tâm. Khi Triệu Vân đến theo, người ta kể rằng ông cũng được Lưu Bị đối đãi rất thân tình. Đến khi Gia Cát Lượng ra giúp, sự gần gũi giữa hai người lại càng khiến Quan Vũ, Trương Phi có lúc không khỏi chạnh lòng. Khi ấy, câu nói nổi tiếng "Ta có Khổng Minh như cá gặp nước" của Lưu Bị cũng thường được nhắc lại như lời khẳng định cho sự coi trọng đặc biệt ông dành cho vị quân sư này.

Thực ra, trong bối cảnh văn hóa đương thời, được chủ công mời cùng xe, cùng mâm, thậm chí cùng giường mà ngủ, không hẳn là điều thất lễ. Ngược lại, đó còn là dấu hiệu cho thấy người ấy được tin tưởng và xem như tâm phúc. Tôn Quyền khi mới gặp Lỗ Túc đã trò chuyện rất hợp ý, thậm chí còn có điển tích "tháp thượng sách" nổi tiếng. Đây cũng là điển tích nổi tiếng thời Tam Quốc, gắn với chuyện Lỗ Túc từng hiến kế cho Tôn Quyền khi hai người cùng ngồi trên một chiếc tháp bàn đại sự. Tào Tháo với Quách Gia cũng được kể là thân thiết đến mức ra ngoài cùng xe, ăn cùng mâm, nghỉ cùng chỗ. Ở góc nhìn ấy, "thần kỹ" của Lưu Bị thực chất là nghệ thuật kéo người về phía mình bằng sự thân cận và tín nhiệm tối đa.

Trương Phi muốn học theo Lưu Bị, ai ngờ lại thành chuyện thị phi

Câu chuyện trở nên rắc rối khi Lưu Bị tiến vào Ích Châu và muốn thu phục Lưu Ba, một nhân vật nổi tiếng có tài nhưng cũng rất kiêu ngạo. Vì Lưu Ba không dễ bị thuyết phục, Trương Phi được cho là đã nghĩ đến việc bắt chước cách mà Lưu Bị từng dùng với những người thân tín là lấy sự gần gũi để phá bỏ khoảng cách. Thế nhưng, kết quả lại hoàn toàn không như mong đợi.

Theo giai thoại được truyền lại, Trương Phi chủ động muốn cùng Lưu Ba ngủ chung giường để tỏ thiện ý, nhưng đối phương gần như không đáp lại. Cả đêm ấy, Lưu Ba không mặn mà trò chuyện, thái độ lạnh nhạt khiến Trương Phi rơi vào cảnh nhiệt tình mà không được hưởng ứng. Với một người tính tình bộc trực như Trương Phi, chuyện này chẳng khác nào bị từ chối thẳng thừng trước mặt người khác.

Mọi việc chưa dừng ở đó. Vì quá bức xúc, Trương Phi đem chuyện kể ra ngoài, khiến câu chuyện nhanh chóng bị thêu dệt thành đề tài bàn tán. Từ một cách thể hiện sự kết giao vốn không hiếm ở thời đó, nó bỗng biến thành "vụ bê bối" gây xôn xao. Gia Cát Lượng sau này được cho là đã đứng ra hòa giải, muốn Lưu Ba mềm mỏng hơn để giữ hòa khí. Nhưng Lưu Ba vẫn giữ thái độ cứng rắn, cho rằng người mà mình muốn kết giao phải là anh hùng trong thiên hạ, chứ không phải ai cũng có thể cùng giường mà nằm.

Chính phản ứng ấy khiến câu chuyện càng trở nên ồn ào. Có người cho rằng Lưu Ba quá kiêu ngạo, thiếu phong độ khi từ chối Trương Phi theo cách khó chấp nhận như vậy. Nhưng cũng có ý kiến cho rằng ông chỉ đang giữ nguyên nguyên tắc của mình, không chịu uốn mình để lấy lòng người khác.

Điều khiến giai thoại này được nhắc lại đến tận hôm nay nằm ở chỗ nó phơi bày rất rõ một lát cắt thú vị của thời Tam Quốc như cùng một hành động, đặt vào hai con người khác nhau, lại cho ra hai kết cục hoàn toàn trái ngược. Với Lưu Bị, đó là "thần kỹ" thu phục nhân tâm. Nhưng với Trương Phi, sự bắt chước ấy không những thất bại mà còn vô tình thổi bùng một câu chuyện thị phi kéo dài.

Theo Sohu, Sina, 163