Mái tôn sau một thời gian sử dụng có thể xuất hiện tình trạng thấm, dột ở vị trí vít bắn tôn, mối nối, chỗ tiếp giáp với tường hoặc những khu vực đã bị gỉ, thủng. Khi nước bắt đầu nhỏ xuống nhà, phản xạ của nhiều người là tìm ngay vị trí hỏng trên mái để bịt lại. Tuy nhiên, nếu bên ngoài vẫn đang mưa, đây không phải việc nên làm đầu tiên. Thay vào đó, gia đình nên xử lý theo thứ tự để vừa hạn chế thiệt hại bên trong nhà, vừa tránh tạo thêm nguy hiểm trong lúc mái đang ướt.

1. Việc đầu tiên: Hứng nước và đưa đồ điện ra khỏi khu vực bị dột

Ngay khi phát hiện nước từ mái nhỏ xuống, trước tiên bạn hãy kiểm soát phần nước đang vào bên trong nhà. Có thể đặt xô, chậu hoặc vật chứa phù hợp ngay dưới điểm nước nhỏ xuống. Nếu nước bắn ra xung quanh, đặt một chiếc khăn hoặc giẻ ở đáy chậu cũng giúp hạn chế nước bắn lên sàn. Đồng thời, di chuyển tivi, quạt, máy tính, ổ điện kéo dài và những thiết bị điện có thể di chuyển được ra khỏi khu vực nước đang rơi xuống.

Đặc biệt chú ý nếu nước chảy gần ổ cắm, công tắc, đèn, dây điện hoặc thiết bị điện cố định. Không nên chạm vào thiết bị, phích cắm hay khu vực đang ướt nếu có khả năng liên quan đến điện. Trong trường hợp có nguy cơ nước tiếp xúc hệ thống điện, cần ngắt mạch điện liên quan từ vị trí an toàn nếu có thể thực hiện an toàn; nếu không chắc chắn, nên gọi thợ điện xử lý. Mục tiêu lúc này rất đơn giản: hạn chế nước lan ra nhà và tách con người, đồ điện khỏi khu vực có nguy cơ.

2. Đang mưa tuyệt đối không vội trèo lên mái tôn tìm chỗ dột

Đây là điều quan trọng nhất sau khi đã kiểm soát nước bên trong. Mái tôn ướt rất trơn, trong khi việc di chuyển trên mái vốn đã tiềm ẩn nguy cơ ngã từ trên cao. Một số mái sử dụng lâu năm còn có thể bị gỉ, mục hoặc suy yếu mà người đứng phía trên không nhận biết được. Vì vậy, mọi người không nên trèo lên mái khi trời đang mưa hoặc bề mặt mái còn ướt chỉ để tìm chỗ dột. Ngay cả khi nhìn thấy nước đang nhỏ xuống một vị trí rất rõ trong nhà cũng chưa chắc điểm thủng nằm ngay phía trên đó. Nước có thể lọt qua một vị trí trên mái, sau đó chạy dọc theo tấm tôn, xà gồ hoặc kết cấu bên dưới rồi mới nhỏ xuống nơi khác. Lúc trời mưa, gia đình chỉ cần ghi nhớ hoặc đánh dấu khu vực xuất hiện nước bên trong. Việc kiểm tra phía trên nên thực hiện sau khi thời tiết ổn định và mái đã khô.

3. Khi mái đã khô, cần tìm đúng nguyên nhân trước khi mua keo về trám

Mái tôn bị dột không phải lúc nào cũng do tấm tôn bị thủng. Một nguyên nhân khá thường gặp nằm ở vị trí vít bắn tôn. Sau nhiều năm ngoài trời, vít hoặc vòng đệm làm kín có thể xuống cấp, lỏng hoặc hư hỏng, tạo đường cho nước đi qua. Ngoài ra, nước có thể lọt vào tại vị trí các tấm tôn chồng mí, phần úp nóc, mép tiếp giáp giữa mái tôn và tường. Với mái đã sử dụng lâu năm, bản thân tấm tôn cũng có thể bị ăn mòn, xuất hiện lỗ hoặc vùng xuống cấp.

Một trường hợp khác là mái bị võng hoặc có khu vực thoát nước không tốt khiến nước đọng lâu trên bề mặt. Khi đó, chỉ bôi thêm một lớp keo vào nơi nước nhỏ xuống bên trong nhà thường không giải quyết được nguyên nhân thực sự. Vì vậy, trước khi sửa cần xác định rõ nước đi vào từ đâu và bộ phận nào đã hỏng.

4. Lỗ nhỏ có thể sửa cục bộ, nhưng tôn đã mục thì đừng cố vá mãi

Sau khi xác định được nguyên nhân, cách xử lý sẽ phụ thuộc vào mức độ hư hỏng. Nếu chỉ có một vài vít bị lỏng hoặc bộ phận làm kín quanh vít đã xuống cấp, có thể cần thay vít, vòng đệm phù hợp và xử lý làm kín đúng kỹ thuật. Những lỗ thủng nhỏ hoặc khe hở cục bộ cũng có thể được xử lý bằng vật liệu chống dột chuyên dụng phù hợp với mái kim loại. Nhưng nếu tấm tôn đã gỉ trên diện rộng, có nhiều lỗ thủng, bề mặt trở nên mỏng yếu hoặc sửa hết chỗ này lại dột sang chỗ khác, việc tiếp tục trám từng điểm chỉ là giải pháp ngắn hạn. Khi đó nên để thợ kiểm tra và cân nhắc thay tấm tôn hư hỏng. Tương tự, nếu nguyên nhân nằm ở độ dốc, mái bị võng, hệ khung hoặc cách thi công mối nối, chỉ sử dụng thêm keo chống dột có thể không giải quyết được vấn đề lâu dài.

5. Đừng quên kiểm tra trần và khu vực bên dưới sau khi hết dột

Xử lý được mái chưa phải là kết thúc. Nếu nước đã thấm xuống trần thạch cao, trần gỗ, tường hoặc lớp cách nhiệt bên dưới trong thời gian dài, những khu vực này cần được kiểm tra và làm khô. Độ ẩm bị giữ lại có thể khiến vật liệu tiếp tục xuống cấp và tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển. Nếu trần có dấu hiệu phồng, võng, mềm hoặc biến dạng sau một đợt dột lớn, không nên đứng ngay bên dưới hay tự chọc thủng để xả nước. Cần đánh giá tình trạng trần và xử lý an toàn, đặc biệt nếu bên trên có hệ thống điện. Sau khi sửa mái, gia đình cũng nên theo dõi trong những trận mưa tiếp theo để chắc chắn vị trí đó đã thực sự hết dột.

Khi nào nên gọi thợ thay vì tự sửa?

Nếu mái thấp, vị trí hư hỏng nhỏ và có thể tiếp cận bằng một khu vực làm việc an toàn, một số công việc bảo dưỡng đơn giản có thể thực hiện theo đúng hướng dẫn của vật liệu và nhà sản xuất. Tuy nhiên, với mái nhà cao, mái dốc, mái khó tiếp cận, tôn đã cũ hoặc không xác định được chính xác nguyên nhân, nên gọi thợ có kinh nghiệm thay vì tự trèo lên mái. Đặc biệt, nếu mái có dấu hiệu gỉ mục, võng, kết cấu đỡ xuống cấp hoặc tình trạng dột xuất hiện ở nhiều vị trí cùng lúc, cần kiểm tra tổng thể thay vì chỉ tìm cách vá điểm đang nhỏ nước.

Tóm lại, khi mái tôn bất ngờ bị dột giữa lúc trời mưa, thứ tự nên nhớ là: kiểm soát nước bên trong nhà, tránh khu vực có điện và không trèo lên mái ướt. Đợi thời tiết ổn định mới kiểm tra nguyên nhân và xử lý đúng vị trí. Một vết dột nhỏ có thể chỉ cần sửa cục bộ, nhưng nếu mái đã xuống cấp trên diện rộng, thay phần tôn hư hỏng thường hợp lý hơn việc tiếp tục vá chắp nhiều lần.

*Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo