Trước đây, mỗi mùa Fashion Week đều có một câu nói quen thuộc trong hậu trường: "Nếu Pat McGrath làm makeup, show đó đã thắng một nửa." Suốt hơn ba thập kỷ, người phụ nữ mang biệt danh "mẹ đỡ đầu của giới makeup" không chỉ định hình tiêu chuẩn làm đẹp trên sàn diễn mà còn góp phần thay đổi cách ngành công nghiệp nhìn nhận về nghệ thuật trang điểm. Thế nhưng năm 2026, cái tên từng được Forbes định giá đế chế mỹ phẩm hơn 1 tỷ USD lại xuất hiện trên các mặt báo vì một lý do hoàn toàn khác: Pat McGrath Labs bước vào quá trình tái cấu trúc phá sản và quyền kiểm soát thương hiệu không còn nằm trong tay chính người sáng lập.

Đó là nghịch lý quen thuộc của thời trang và làm đẹp: những bộ óc sáng tạo xuất chúng không phải lúc nào cũng là những người giỏi vận hành doanh nghiệp.

Pat McGrath là phù thuỷ trang điểm đứng sau diện mạo của các thiên thần Victoria's Secret trên sàn diễn.

Người phụ nữ đứng sau mọi sàn diễn thời trang lớn nhất thế giới

Sinh năm 1970 tại Northampton (Anh), Pat McGrath chưa từng qua một trường lớp đào tạo trang điểm chuyên nghiệp nào. Người truyền cảm hứng lớn nhất cho cô chính là mẹ mình – một người nhập cư gốc Jamaica luôn yêu thích thời trang và nghệ thuật làm đẹp. Từ việc quan sát mẹ phối màu son, lựa chọn phấn mắt đến việc tự mày mò các chất liệu khác nhau, Pat McGrath hình thành tư duy trang điểm hoàn toàn khác biệt với phần còn lại của ngành công nghiệp.

Đầu thập niên 1990, cô bắt đầu làm việc với các nhiếp ảnh gia và stylist hàng đầu như Steven Meisel, Edward Enninful hay John Galliano. Chính những cộng sự này đã đưa Pat McGrath từ các buổi chụp hình biên tập đến những sàn diễn lớn nhất Paris, Milan và New York.

Không mất nhiều thời gian để cái tên Pat McGrath trở thành "bảo chứng" cho các tuần lễ thời trang. Cô từng đảm nhiệm phần makeup cho hàng chục show mỗi mùa của những nhà mốt như Prada, Louis Vuitton, Versace, Valentino, Balenciaga hay Maison Margiela.

Dior

Givenchy

Valentino

Maison Margiela

Louis Vuitton

Prada

Alexander McQueen

John Galliano

Schiaparelli

Những màn trình diễn làm nên lịch sử như lớp da thủy tinh của Maison Margiela Artisanal 2024, khuôn mặt phủ vàng của Dior hay hàng loạt xu hướng son môi, lông mày, làn da trong suốt từng thống trị giới làm đẹp đều ít nhiều mang dấu ấn của Phù thuỷ trang điểm này.

Đầu năm 2024, trong BST Artisanal Maison Margiela, Pat McGrath đã làm chao đảo giới mộ điệu với makeup búp bê sứ cực chân thực. Layout makeup này sau đó đã trở nên viral khắp các nền tảng MXH. Trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí Vogue, John Galliano chia sẻ ông rất bất ngờ vì đây là lần đầu được trở nên viral với một show diễn. Pat sau đó cũng đã lên livestream để chia sẻ bí quyết thực hiện makeup look này.

Những đóng góp của Pat McGrath vượt xa khuôn khổ một nghệ sĩ trang điểm. Năm 2014, cô được Nữ hoàng Elizabeth II trao tặng huân chương MBE vì những cống hiến cho ngành thời trang và làm đẹp. Bảy năm sau, MUA 7X này tiếp tục được phong tước Dame – danh hiệu cao quý của Hoàng gia Anh, tương đương với tước "Sir" dành cho nam giới. Với giới làm đẹp, đây được xem là sự công nhận ở cấp độ quốc gia dành cho người đã thay đổi diện mạo của cả một ngành công nghiệp, điều rất hiếm khi xảy ra với một chuyên gia trang điểm.

Từ "bà hoàng hậu trường" đến thương hiệu tỷ đô

Sau nhiều năm đứng sau ánh đèn sân khấu, năm 2015, Pat McGrath quyết định bước ra tiền tuyến với Pat McGrath Labs. Thời điểm ấy, thị trường mỹ phẩm đang bùng nổ nhờ mạng xã hội nhưng vẫn còn thiếu những sản phẩm mang tinh thần haute couture như chính các show diễn thời trang. Bộ kit son Gold 001 đầu tiên của thương hiệu bán hết chỉ trong vài phút, mở đầu cho chuỗi "cháy hàng" kéo dài nhiều năm.

Ngay từ đầu, Pat McGrath Labs đã định vị ở phân khúc cao cấp. Thay vì cạnh tranh bằng mức giá dễ tiếp cận như nhiều thương hiệu mỹ phẩm nổi lên cùng thời, Pat McGrath bán trải nghiệm "runway" thu nhỏ. Một thỏi son MatteTrance có giá khoảng 39 USD (gần 1 triệu đồng), bảng mắt Mothership dao động 128 - 140 USD (khoảng 3,3 - 3,6 triệu đồng), còn nhiều bộ sưu tập giới hạn hay set quà tặng có thể lên tới 200 - 300 USD (xấp xỉ 5,2 - 7,8 triệu đồng). Với mức giá này, Pat McGrath Labs luôn nằm trong nhóm thương hiệu makeup đắt đỏ nhất thị trường đại chúng, sánh ngang nhiều dòng mỹ phẩm cao cấp của các nhà mốt xa xỉ.

Chính chiến lược đó giúp thương hiệu xây dựng hình ảnh khác biệt. Thiết kế bao bì màu đen phủ sequin đặc trưng, công thức giàu sắc tố cùng những chiến dịch quảng bá lấy cảm hứng trực tiếp từ hậu trường Fashion Week khiến Pat McGrath Labs nhanh chóng trở thành cái tên được giới làm đẹp xem như "Hermès của ngành makeup". Người mua không chỉ trả tiền cho một thỏi son hay bảng mắt, mà còn cho cảm giác đang sở hữu một phần của thế giới couture.

Năm 2018, sau khi nhận khoản đầu tư từ Eurazeo Brands, Pat McGrath Labs được định giá hơn 1 tỷ USD. Pat McGrath trở thành một trong số rất ít phụ nữ da màu xây dựng được thương hiệu mỹ phẩm đạt mốc "kỳ lân", đồng thời được Forbes đưa vào danh sách những nữ doanh nhân tự thân giàu nhất nước Mỹ.

Thế nhưng, mô hình kinh doanh dựa trên những sản phẩm cao cấp cũng khiến thương hiệu dễ chịu tác động khi thị trường mỹ phẩm bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm. Khi người tiêu dùng bắt đầu cắt giảm chi tiêu, các sản phẩm có giá hàng trăm USD không còn dễ bán như giai đoạn bùng nổ trước đó.

Thị trường thay đổi, hào quang cũng không còn 

Nhưng ngành mỹ phẩm sau đại dịch không còn giống trước. Chi phí marketing tăng mạnh, người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, thị trường bão hòa với hàng trăm thương hiệu mới, trong khi mô hình kinh doanh dựa vào những bộ sưu tập cao cấp phát hành giới hạn dần mất lợi thế.

Pat McGrath Labs bắt đầu đối mặt với áp lực tài chính kéo dài. Đến năm 2026, công ty nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chapter 11 để tái cấu trúc. Sau quá trình này, quyền kiểm soát doanh nghiệp được chuyển sang quỹ đầu tư GDA Luma. Pat McGrath vẫn giữ vai trò Giám đốc Sáng tạo nhưng không còn nắm quyền kiểm soát thương hiệu do chính mình gây dựng. Đây được xem là bước đi nhằm tái cấu trúc nợ và tiếp tục duy trì hoạt động của hãng, thay vì chấm dứt thương hiệu.

Đối với nhiều người yêu thời trang và làm đẹp, đây vẫn là một cú sốc. Bởi rất khó tin rằng người phụ nữ đứng sau hàng nghìn show diễn xa xỉ, người từng góp phần tạo nên diện mạo của gần như mọi siêu mẫu và ngôi sao lớn trong ba thập kỷ qua, lại có ngày đánh mất quyền điều hành chính "đứa con tinh thần" của mình.

Pat McGrath không phải trường hợp hiếm hoi trong ngành công nghiệp xa xỉ. Thực tế, rất nhiều nhà sáng tạo nổi tiếng cuối cùng đều phải chứng kiến thương hiệu mang chính tên mình đổi chủ hoặc được vận hành bởi người khác.

Bobbi Brown bán Bobbi Brown Cosmetics cho Estée Lauder từ năm 1995 rồi rời thương hiệu sau hơn hai thập kỷ. Tom Ford chia tay đế chế mang tên mình sau thương vụ Estée Lauder mua lại Tom Ford năm 2022. Trước đó, Jean Paul Gaultier cũng bán phần lớn thương hiệu của mình cho tập đoàn Puig từ năm 2011, để rồi nhiều năm sau tuyên bố nghỉ thiết kế haute couture và trao lại vị trí cho các nhà thiết kế khách mời.

Không ít thương hiệu huyền thoại ngày nay vẫn mang tên người sáng lập, nhưng họ không còn là người điều hành. Thierry Mugler rời thương hiệu Mugler từ đầu những năm 2000; sau này chính những nhà thiết kế như Nicola Formichetti hay Casey Cadwallader đã viết tiếp lịch sử của nhà mốt. Jil Sander nhiều lần quay lại rồi rời thương hiệu Jil Sander sau các thương vụ mua bán và tái cấu trúc, trong khi Donna Karan cũng chia tay công ty sau khi thương hiệu đổi chủ.

Dẫu không còn nắm quyền kiểm soát Pat McGrath Labs, Pat McGrath chưa bao giờ rời khỏi trung tâm của ngành công nghiệp làm đẹp. Năm 2025, cô được Louis Vuitton bổ nhiệm làm Creative Director of Cosmetics, phụ trách định hướng sáng tạo cho La Beauté Louis Vuitton – dự án đánh dấu lần đầu tiên nhà mốt Pháp chính thức bước chân vào lĩnh vực mỹ phẩm sau nhiều thập kỷ.

Với Louis Vuitton, đây là lựa chọn của một người đã góp phần định hình ngôn ngữ làm đẹp của các sàn diễn suốt hơn 30 năm; còn với Pat McGrath, đó là minh chứng rằng dù đế chế mang tên mình không còn thuộc quyền kiểm soát, giá trị sáng tạo của cô vẫn là thứ mà những thương hiệu xa xỉ hàng đầu thế giới sẵn sàng đặt niềm tin.

Pat McGrath có thể không còn là người sở hữu hoàn toàn thương hiệu mang tên mình, nhưng ở thời trang, có một thứ còn giá trị hơn quyền sở hữu: khả năng tạo ra xu hướng. Và điều đó, đến nay, vẫn chưa ai có thể lấy khỏi cô.

- Ảnh: Instagram, Vogue, WWD, W Magazine