Gỗ mở ra nhiều khả năng sáng tạo cho kiến trúc sư và chủ đầu tư. Để những ý tưởng trở thành công trình bền vững, cần kết nối nguồn vật liệu minh bạch, chứng nhận phù hợp với thiết kế, thi công và kiểm soát an toàn.

Một không gian gỗ có thể thu hút người bước vào bằng màu sắc, đường vân và cảm giác gần gũi. Nhưng để chủ đầu tư quyết định xây dựng, sức hấp dẫn ấy cần đi cùng những câu trả lời rõ ràng: vật liệu có nguồn gốc ở đâu, chất lượng được kiểm chứng thế nào, kết cấu có đáp ứng yêu cầu sử dụng và chi phí bảo trì ra sao?

Đó là những vấn đề được gợi mở tại tọa đàm “Gỗ trong kiến trúc và xây dựng – Go To Mass Timber & Japanese Zen Garden”, kết hợp tham quan TAVICO Wood Hub và Siêu thị Gỗ Tây tại Đồng Nai. Chương trình do TAVICO Group phối hợp với Hội Gỗ Xây dựng TP.HCM (SAWA) và Ban tổ chức Triển lãm VIBE thực hiện, hướng đến kết nối nguồn cung với giới kiến trúc, thiết kế và xây dựng.

Khách, chuyên gia tham quan xưởng gỡ Tavico

Từ câu chuyện tiêu chuẩn hóa vật liệu đến nghệ thuật tổ chức không gian, các nội dung tại sự kiện đặt ra một hướng tiếp cận đáng chú ý: đưa gỗ vào công trình bằng cả năng lực kỹ thuật và giá trị trải nghiệm.

Có ý tưởng, cần có nơi cung ứng và triển khai đáng tin cậy

Theo ông Võ Quang Hà, Chủ tịch TAVICO Group, Chủ tịch Hội Gõ Xây dựng TPHCM (SAA) cho rằng, Việt Nam đã phát triển thế mạnh về đồ gỗ nội thất, trong khi ứng dụng gỗ vào ngành xây dựng vẫn còn nhiều dư địa. Ông nhìn nhận gỗ là vật liệu xây dựng của tương lai và mong muốn thúc đẩy quá trình tiêu chuẩn hóa để mở rộng ứng dụng tại Việt Nam.

TAVICO hướng đến phát triển điểm cung ứng gỗ được chuẩn hóa, phục vụ kiến trúc sư, nhà thiết kế, đơn vị thi công và chủ đầu tư. Mục tiêu là khi có ý tưởng sử dụng gỗ, người thiết kế có thể tìm được đối tác hỗ trợ lựa chọn vật liệu và triển khai dự án theo yêu cầu kỹ thuật.

Ông Hà cho biết quá trình này đã được theo đuổi trong nhiều năm. Với một số dòng gỗ kỹ thuật, yêu cầu công nghệ và vốn đầu tư lớn khiến việc hợp tác, nhập khẩu từ đối tác nước ngoài vẫn cần thiết. Trong khi đó, doanh nghiệp đang hướng đến những ứng dụng gần với nhu cầu trong nước như nhà ở quy mô nhỏ, gỗ nguyên khối, gỗ sấy; đồng thời học hỏi tiêu chuẩn và phương pháp làm nhà gỗ lắp ghép của Nhật Bản. 

Hội thảo gỗ vừa diễn ra tại Tavico

 Định hướng dài hạn là hình thành hệ sinh thái gỗ xây dựng, kết nối từ nguồn cung, gia công đến tính toán kết cấu và lắp dựng. Kiến trúc sư ở các địa phương có ý tưởng thiết kế bằng gỗ cần được hỗ trợ để chuyển ý tưởng thành cấu kiện và công trình thực tế.

Với những công trình có tính biểu tượng, có khả năng truyền tải thông điệp về kiến trúc gỗ, ông Hà đề cập việc hỗ trợ tối ưu chi phí phần kết cấu, đi cùng tính toán bằng phần mềm chuyên dụng. Đây là gợi mở nhằm tạo điều kiện cho giới thiết kế thử nghiệm những hướng đi mới trên cơ sở kỹ thuật rõ ràng.

Chứng nhận nguồn gốc và an toàn công trình phải được hiểu đúng

Muốn thuyết phục chủ đầu tư lựa chọn gỗ, thông tin vật liệu cần minh bạch ngay từ đầu. Hồ sơ nguồn gốc, thông số kỹ thuật, điều kiện sử dụng và trách nhiệm của nhà cung cấp phải trở thành một phần của quá trình lựa chọn, thay vì chỉ được bổ sung khi công trình đã triển khai.

Chứng nhận nguồn nguyên liệu và chuỗi cung ứng là công cụ giúp tăng niềm tin. Chẳng hạn, chứng nhận chuỗi hành trình sản phẩm FSC kiểm soát việc nhận diện và tách biệt vật liệu được chứng nhận với vật liệu không đủ điều kiện trong quá trình đi từ rừng đến thị trường.

Tuy nhiên, chứng nhận cần được xem xét đúng phạm vi. Hồ sơ liên quan đến nguồn nguyên liệu có chức năng khác với tài liệu chứng minh khả năng chịu lực hoặc an toàn cháy của cấu kiện. Một công trình sử dụng gỗ có chứng nhận vẫn cần được thiết kế, tính toán và thi công phù hợp với yêu cầu sử dụng.

Các hướng dẫn chuyên môn của WoodWorks dành cho kiến trúc sư, kỹ sư tiếp cận công trình gỗ từ nhiều khía cạnh, gồm thiết kế kết cấu, liên kết và khả năng chịu lửa. Viện Kỹ sư Kết cấu cũng nhấn mạnh việc xem xét an toàn cháy và độ bền trước tác động của độ ẩm từ giai đoạn thiết kế.

Gỗ mẫu tại xưởng Tavico để khách tham quan, tìm hiểu

Với kiến trúc sư, điều này có nghĩa lựa chọn vật liệu phải gắn với vị trí sử dụng, môi trường tiếp xúc và giải pháp bảo vệ. Với chủ đầu tư, yêu cầu quan trọng là nhận được hồ sơ có thể đối chiếu, phương án thi công cụ thể và hướng dẫn bảo trì.

Khi nguồn gốc và chất lượng đều có cơ sở kiểm chứng, gỗ mới có điều kiện trở thành lựa chọn đáng tin cậy cho công trình.

Giá trị của gỗ nằm trong cách con người trải nghiệm không gian

Bên cạnh câu chuyện kỹ thuật, tọa đàm mở rộng góc nhìn về kiến trúc gỗ qua phần giới thiệu xu hướng Mass Timber của ông Neil Dodunski, Phó Chủ tịch SAWA, và nội dung về vườn Thiền Nhật Bản của ông Hoàng Đức Diên, Giám đốc Zen Art.

Chia sẻ về kiến trúc và văn hóa Nhật Bản, ông Diên đặt trọng tâm vào sự tinh tế: từ lối tiếp cận, bố cục đến từng góc nhìn của người sử dụng. Gỗ tham gia vào một tổng thể có đá, nước, cây xanh và khoảng trống, tạo nên những lớp trải nghiệm khác nhau.

Một chi tiết đáng chú ý là cách tổ chức tầm nhìn từ trong nhà ra ngoài. Qua những cánh cửa Shoji có thể dịch chuyển, cảnh quan được mở rộng hoặc thu hẹp, giúp người ở điều chỉnh góc nhìn theo mùa và nhu cầu sử dụng. Không gian vì thế có khả năng thay đổi mà vẫn giữ sự liên hệ với khu vườn.

Đưa gỗ vào xây dựng là cơ hội để nâng chất lượng công trình từ đầu vào đến trải nghiệm sử dụng

 Tài liệu cũng giới thiệu Kumiko, kỹ thuật ghép những thanh gỗ nhỏ thành các mô típ trang trí, thường ứng dụng ở vách ngăn, cửa và đồ nội thất. Sự chính xác trong chế tác cho thấy giá trị của vật liệu còn được tạo nên bởi tay nghề và cách xử lý chi tiết.

Ở cảnh quan, bố cục chính – phụ, bất đối xứng và những khoảng trống được sắp đặt có chủ ý giúp người thưởng ngoạn cảm nhận không gian qua từng bước di chuyển.

Những gợi mở này có ý nghĩa với kiến trúc sư thiết kế nhà ở, khu nghỉ dưỡng, nhà hàng hay không gian trà. Chủ đầu tư có thể bắt đầu từ nhu cầu trải nghiệm của người sử dụng, sau đó lựa chọn hạng mục gỗ phù hợp, thay vì quyết định chỉ dựa trên hình thức của bản phối cảnh.

Tạo động lực đầu tư bằng chất lượng và chi phí minh bạch

Một công trình gỗ hấp dẫn cần có bản sắc, nhưng quyết định đầu tư còn phụ thuộc vào ngân sách và khả năng vận hành lâu dài. Vì vậy, việc so sánh các phương án nên tính đến gia công, vận chuyển, lắp dựng, bảo vệ vật liệu và bảo trì, bên cạnh giá mua ban đầu.

Xưởng phân phối gỗ hợp pháp của Tavico

 Đối với công trình dịch vụ, du lịch, thiết kế gỗ có thể được khai thác để tạo dấu ấn và câu chuyện riêng. Hiệu quả kinh doanh cần được đánh giá theo từng dự án, dựa trên khách hàng mục tiêu, chất lượng dịch vụ và chi phí vận hành.Từ định hướng của doanh nghiệp cung ứng đến góc nhìn của người thiết kế, điều thị trường cần là sự kết nối thực chất. Kiến trúc sư cần vật liệu có thông số để sáng tạo; đơn vị thi công cần cấu kiện và quy trình rõ ràng; chủ đầu tư cần biết mình đang mua gì và ai chịu trách nhiệm.

Theo ông Hoàng Đức Diên, đưa gỗ vào xây dựng vì thế là cơ hội để nâng chất lượng công trình từ đầu vào đến trải nghiệm sử dụng. Một ngôi nhà hay khu nghỉ dưỡng có nguồn gỗ minh bạch, chứng nhận phù hợp và hồ sơ kỹ thuật đầy đủ sẽ tạo cơ sở vững chắc hơn cho niềm tin của người đầu tư.

Khi sự sáng tạo được nâng đỡ bằng vật liệu đáng tin cậy và năng lực triển khai, kiến trúc gỗ sẽ có thêm cơ hội bước từ bản vẽ vào đời sống.