Khi giá vàng liên tục lập đỉnh, trào lưu "luyện vàng từ rác điện tử" đã bùng nổ trên các nền tảng mạng xã hội, thu hút sự chú ý của số đông với kỳ vọng làm giàu nhanh chóng. Tuy nhiên, đằng sau những thước phim lấp lánh về thỏi vàng được chiết xuất từ linh kiện cũ là một thực tế kinh doanh với biên lợi nhuận mỏng và những yêu cầu nghiêm ngặt về pháp lý mà không phải ai cũng có thể đáp ứng.

Sự thật về lợi nhuận: "Hào nhoáng" trên mạng và thực tế mỏng manh

Thông tin một người đàn ông tại Quảng Đông chiết xuất được hơn 191 gram vàng từ linh kiện cũ đã trở thành tâm điểm trên các bảng xếp hạng tìm kiếm. Tuy nhiên, theo chia sẻ từ chính người trong cuộc – anh Kiều, một chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm – con số này không hề mang lại "lợi nhuận kếch xù" như nhiều người lầm tưởng. Để có được gần 200 gram vàng đó, anh đã phải xử lý một khối lượng khổng lồ lên tới 2 tấn bảng mạch và chip mạ vàng.

Thực tế, biên lợi nhuận của ngành này chỉ duy trì ổn định ở mức khoảng 5%. Trong trường hợp của anh Kiều, chi phí thu mua nguyên liệu và vận hành đã chiếm tới 95% giá trị sản phẩm đầu ra. Nghĩa là sau khi xử lý 2 tấn nguyên liệu đầu vào, lợi nhuận thực tế chỉ còn lại khoảng 10.000 NDT (khoảng 37 triệu đồng). "Chỉ cần giá vàng biến động giảm nhẹ trong quá trình vận chuyển rác thải, doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng thua lỗ ngay lập tức", người đàn ông trong câu chuyện khẳng định. Điều này cho thấy rủi ro tài chính là rất lớn đối với những ai không làm chủ được nguồn cung và quy trình tối ưu hóa chi phí.

Rào cản chuyên môn và quy định pháp lý nghiêm ngặt

Ngành tái chế kim loại quý từ rác điện tử không phải là một "trò chơi" dành cho cá nhân tự phát. Để tham gia vào lĩnh vực này, doanh nghiệp bắt buộc phải có đầy đủ các chứng chỉ về đánh giá tác động môi trường, giấy phép xử lý hóa chất nguy hiểm và hệ thống xử lý khí thải, nước thải chuyên nghiệp. Quy trình chiết xuất vàng từ thạch bích liên quan đến việc sử dụng các loại axit mạnh và quy trình trao đổi hóa học phức tạp, có thể phát sinh khí độc hại nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Theo các quy định hiện hành về quản lý thu hồi và xử lý sản phẩm điện tử thải bỏ, các cá nhân hoặc đơn vị không có giấy phép mà tự ý thực hiện các hoạt động tháo dỡ, xử lý có thể bị xử phạt hành chính từ 50.000 đến 500.000 NDT (186 triệu - 1,8 tỷ đồng), thậm chí bị tịch thu toàn bộ tang vật và lợi nhuận bất hợp pháp. 

Dù rào cản gia nhập cao, rác thải điện tử vẫn được coi là một "mỏ giàu tài nguyên" chưa được khai thác hết tiềm năng. Ước tính mỗi năm có hơn 400 triệu chiếc điện thoại cũ bị thải bỏ, nhưng chưa đến 5% trong số đó được xử lý thông qua các kênh chính quy. Thực tế, một tấn điện thoại cũ có thể chứa tới hơn 60 loại nguyên tố vật liệu khác nhau, bao gồm khoảng 200 gram vàng cùng các kim loại quý khác.

Sự bùng nổ của các video "luyện vàng" trên mạng xã hội một mặt giúp cộng đồng nhận thức rõ hơn về giá trị tái chế của rác thải điện tử, nhưng mặt khác cũng gây ra những lo ngại về ô nhiễm môi trường do các phương pháp thủ công tự phát. Việc chuyển dịch từ tháo dỡ thô sơ sang các khu công nghiệp kinh tế tuần hoàn tập trung là xu hướng tất yếu. Tại các khu công nghiệp hiện đại, quy trình xử lý được giám sát từ đầu vào đến đầu ra, bảo đảm tỷ lệ thu hồi kim loại quý đạt trên 98% mà vẫn bảo vệ được hệ sinh thái.

Kết luận

Nhìn một cách tổng thể, hiện tượng quan tâm đến việc tái chế vàng từ rác điện tử là tín hiệu tích cực cho thấy sự dịch chuyển sang nền kinh tế tuần hoàn. Tuy nhiên, việc thực hiện cần dựa trên sự hiểu biết đúng đắn về các quy luật kinh tế và tuân thủ tuyệt đối các quy định pháp luật. Những video trên mạng xã hội chỉ phản ánh bề nổi lấp lánh, trong khi cốt lõi của ngành công nghiệp này nằm ở khả năng quản trị rủi ro và xử lý môi trường chuyên nghiệp.

Lời khuyên thiết thực cho người tiêu dùng là hãy ủng hộ các kênh thu gom tái chế chính quy để bảo đảm rác thải điện tử được xử lý an toàn nhất. Đối với những người muốn tìm kiếm cơ hội kinh doanh, cần xác định đây là một ngành công nghiệp có rào cản kỹ thuật cao, yêu cầu sự đầu tư nghiêm túc về hạ tầng và pháp lý. Chỉ khi có sự kết hợp hài hòa giữa lợi ích doanh nghiệp và trách nhiệm xã hội, chúng ta mới có thể thực sự biến rác thải thành tài nguyên bền vững cho tương lai.