Thay vì xem chúng là những con chó, con mèo bình thường, hãy gọi chúng là những “người dẫn chuyện bé nhỏ”. Mỗi vết sẹo trên cơ thể, đôi mắt mù lòa, hai chân sau không còn cử động được nữa hay một cái đuôi đã không nguyên vẹn đều đang âm thầm kể lại một chương cũ đầy nhọc nhằn của quá khứ.

Nhỏ bé, không thể nói và bị vứt đi

Tiệm đặt tên nó là Sting, vì gương mặt lúc ấy chỉ toàn màu đỏ của máu và thương tích. Sting được nhặt ngoài đường trong tình trạng gần như không còn cơ hội cứu chữa. Một bên mắt hỏng hoàn toàn, mắt còn lại cũng không giữ được. Hàm gãy nát, miệng và lưỡi rách sâu đến mức không thể tự ăn uống. Suốt cả tháng trời, nó phải truyền thức ăn trực tiếp xuống dạ dày để duy trì sự sống. “Có hôm nghe mùi pate là cào chuồng đòi ăn, tội lắm”. 

Trước - Sau khi điều trị và khỏe mạnh của Sting.

Trải qua một hành trình dài điều trị, Sting đã sống, đã khỏe mạnh trở lại. Dù không còn nhìn thấy đường nữa, nhưng chỉ cần nghe tiếng gõ tay xuống sàn hoặc ai đó gọi tên, Sting sẽ lết tới ngay lập tức bằng một nguồn năng lượng khó tin. 

Rồi tới Nấm Mèo. Một buổi chiều cận Tết năm ngoái, nó nằm co ro trên vỉa hè với toàn thân phủ đầy nấm, lớp da sần sùi như vỏ cây khô. Người đi ngang ai cũng né tránh vì ngoại hình quá đáng sợ. Nấm ăn kín cả tai, lan vào mắt khiến thị lực giảm nghiêm trọng. “Nó sống bằng rác”, “Ai cho gì ăn nấy”. 

Không ai nghĩ rằng đây là cùng một bé mèo.

Khoảng thời gian tội nghiệp nhất là khi phải cách ly điều trị quá lâu. Trong lúc những con mèo khác chạy nhảy bên ngoài, Nấm Mèo chỉ đứng sau lớp kính, quơ tay quơ chân như thể cố tham gia cuộc vui cùng mọi người. Hơn một năm sau, lớp lông đã mọc lại gần như kỳ diệu. Dù bệnh vẫn tái đi tái lại, ít nhất nó đã có một nơi để quay về. 

Và Koi nhỏ bé. Suốt gần một năm được cưu mang, gần như cuộc đời nó gắn liền với phòng khám thú y. Chỉ riêng căn bệnh FIP đã tái phát tới ba lần. Nó nhỏ thó, hom hem, hay bệnh vặt và cực kỳ cam chịu. Mỗi lần đau chỉ lặng lẽ dụi đầu vào tay người chăm sóc như một đứa trẻ tìm hơi ấm. “Koi chưa bao giờ là gánh nặng”, “Chỉ là cứ muốn cố thêm chút nữa thôi. Thêm bác sĩ, thêm thuốc, thêm hy vọng”.

Mèo Koi nhỏ bé thường xuyên nằm lồng điều trị.

Câu chuyện cứ thế được hai bạn trẻ là chủ tiệm cà phê BoNé Petkery (ở địa chỉ 195/12 đường Bình Thới, phường Bình Thới, TP.HCM) kể xuyên suốt về những trường hợp động vật, nhất là các bé mèo hoang được cứu về. Chia sẻ chân thật với PV chúng tôi, hai bạn trẻ chỉ mong muốn được độc giả nhớ tới qua những cái tên thân thuộc được gọi hằng ngày là Bo (sinh năm 1995) và Bội Ngọc (sinh năm 1996). Hiện tại, hai bạn đang cưu mang hơn 100 bé mèo, hai phần ba trong số đó là mèo liệt, mèo cận huyết, mang dị tật bẩm sinh từ nhỏ. 

Nhưng ở đây, chúng không phải là đồ bỏ đi, không bị đuổi đánh, vứt vào thùng rác công cộng. Chúng có một nơi được gọi là Nhà.

Mái nhà 

“Tiệm muốn các bé xem đây là nhà của mình”, Hà (sinh năm 2000, quản lý của tiệm) chia sẻ. “Tụi mình luôn cố gắng để các bé được sạch sẽ, tự do và thoải mái nhất có thể.”

Có lẽ vì vậy mà bất kỳ vị khách đến quán cũng gần như không có cảm giác đây là một nơi nuôi nhốt động vật. Bước qua cánh cửa, khách hàng lập tức rơi vào một không gian mà các “hoàng thượng” mới là chủ nhân thực sự. Chúng nằm rải rác khắp nơi: Trên đệm ngủ, cuộn mình trong tấm thảm lót, nằm vắt vẻo ngay trên áo khoác hay balo của khách đang ngồi uống cà phê. Những đứa mến người, cần hơi ấm thì nằm gọn dưới chân khách. Một số khác lại lim dim tắm nắng gần hiên cửa, hoặc ngồi đối diện như đang lặng lẽ chuyện trò với những vị khách xa lạ.

Để tiện cho những bé mèo có thói quen nằm phơi nắng gần cửa ra vào, tiệm còn thiết kế riêng một lối đi ở tầng một để khách có thể đi thẳng lên quầy order (gọi món - PV). Cách bố trí này giúp hạn chế việc mở cửa đột ngột làm va trúng những bé mèo đang nằm sát hiên.

Khoảng hiên trống trải để các "hoàng thượng" tắm nắng.

Không gian cầu thang được tận dụng cho các bé mèo nằm ngủ.

“Chén thức ăn và nước uống luôn được châm đều đặn. Khay vệ sinh phải giữ sạch liên tục. Chỉ cần có bé vừa đi vệ sinh xong là nhân viên sẽ đến dọn liền không làm ảnh hưởng đến không khí chung,” Hà chia sẻ.

Để duy trì tất cả những điều ấy là cả một guồng vận hành thầm lặng phía sau của 15 nhân viên. Với họ, sự sạch sẽ gần như là nguyên tắc sống còn. Bởi để một mô hình vừa phục vụ ăn uống, vừa chăm sóc số lượng lớn động vật bệnh và khuyết tật có thể hoạt động lâu dài, bài toán vệ sinh luôn được đặt lên hàng đầu.

Khu vực bếp chế biến thức ăn và nước uống được tiệm tách biệt hoàn toàn với không gian chăm sóc mèo nhằm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Theo Hà, tiệm hiểu rõ nhiều người vẫn sẽ có tâm lý e ngại khi bước vào một quán cà phê có quá nhiều động vật. Chính vì vậy, ngoài việc phân chia khu vực riêng biệt, tiệm còn đặc biệt chú trọng đến việc xử lý mùi, vệ sinh khay cát, nguồn nước và không khí bên trong quán.

“Tụi mình muốn khách tới đây cảm thấy dễ chịu, nhưng quan trọng hơn là tụi nhỏ cũng phải được sống trong môi trường sạch và an toàn,” Hà nói tay chỉ về những chai xịt khuẩn, cây lăn lông được đặt gọn gàng một góc cho khách tiện sử dụng.

Các bé mèo quấn người, thích tương tác với khách hàng.

Các bé mèo quấn người, thích tương tác với khách hàng.

Bo, chủ quán kể rằng từng có một đợt tiệm sửa sang định kỳ để làm mới không gian. Khu vực lầu hai được dán giấy dán tường nhằm tạo thêm góc check-in đẹp cho khách. Nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, mùi hôi bắt đầu xuất hiện, các mảng tường cũng dần ẩm, xuất hiện nhiều vệt loang lổ. Sau cùng, cả tiệm mới phát hiện thủ phạm mùi khó chịu đó chính là… các “hoàng thượng”.

“Chỉ có nước tháo ra làm lại hết thôi,” Hà vừa kể vừa bật cười bất lực.

Toàn bộ giấy dán tường, lớp sơn cũ, thậm chí cả những mảng tường bị ẩm mốc đều được gỡ bỏ thay mới. Phần sàn gỗ cũng được tháo ra và lát sàn mới để xử lý triệt để mùi hôi, đảm bảo không gian sạch sẽ cho cả khách lẫn những cư dân bốn chân của quán. 

“Chuyện dính vài sợi lông mèo là điều rất bình thường trong một không gian có hơn trăm bé mèo sinh hoạt tự nhiên. Quan trọng là quán vẫn giữ được cảm giác sạch sẽ, không có mùi khó chịu”, Quỳnh Anh - đi cùng bạn bè đến quán vừa chơi với các bé mèo, cũng vừa tám chuyện với nhóm bạn cuối tuần.

Chúng xem đây như là nhà của mình.

Khách đến quán có thể thoải mái vuốt ve, gãi cổ hay chơi cùng các bé mèo. Nhưng khắp nơi đều dán những dòng nhắc nhở, khuyến cáo khách hàng không bế lên cao, không ôm siết mạnh, không đùa giỡn quá mức, những cơ thể bé nhỏ ấy vốn đã quá mong manh. Và để đảm bảo an toàn tuyệt đối, tiệm cũng không nhận khách dưới 12 tuổi.

“Mình ghé quán cũng thường, học bài có khi vẽ vời. Mình thích mèo lắm nhưng điều kiện gia đình không cho phép nên ghé đây nựng ké vậy”, Hương Thảo - một khách ngồi trong quán hóm hỉnh.

Vì yêu thương là không từ bỏ 

Hành trình cứu hộ động vật của đôi bạn trẻ đã xuất phát từ rất sớm, với Bội Ngọc là từ những năm 2012, khi Ngọc mới chỉ là một cô học sinh cấp 3 không nỡ nhìn thấy những tấm thân nhỏ bé, lấm lem đất cát, bị thương rồi bị vứt trong thùng rác, dưới mương, cống, đường thoát nước. Còn với Bo, hành trình này cũng đã khởi đầu từ 2016, khi anh nuôi Phô Mai và Dẹo - những người bạn bốn chân để lại nhiều kỷ niệm.

“Tụi mình chỉ mong mọi người nhìn thấy sức sống mãnh liệt của các bé và ý thức hơn về chuyện triệt sản, không bỏ rơi chó mèo thôi,” Bo nói. “Tụi mình có làm gì cũng chỉ là phần phụ.” 

Cái giá để duy trì một nơi như thế có lẽ nhỏ, nhưng vì yêu thương là không từ bỏ, sinh mạng nào cũng là sinh mạng, cũng đáng được sống trọn vẹn đến khi già yếu rồi mất đi. “Khách tới đây không chỉ uống nước hay chơi với mèo, mà đôi khi còn nhận nuôi hoặc cho tụi nhỏ thêm tình thương mà trước giờ tụi nó thiếu.” - Bo tiếp lời.

Người gắn bó với phần việc nặng nhất ở đây có lẽ là ngoại San - cách gọi thân thương của mọi người dành cho người phụ trách chính việc chăm sóc các bé mèo liệt. Chúng là những con mèo bị liệt hoàn toàn phần thân và hai chi dưới, không thể tự kiểm soát bài tiết nên nếu không được hỗ trợ đều đặn mỗi ngày sẽ rất dễ gây ra nhiễm trùng, hoại tử. 

Mèo Channel quấn quýt bên ngoại San.

“Chăm mèo liệt cực, mèo sữa lắm chứ. Nhưng nhìn tụi nó sống được là vui rồi.” - cô San cười hiền, ôm trong lòng một bé mèo nhỏ rồi nói.

Ngày nào của cô cũng bắt đầu bằng cùng một chuỗi công việc lặp đi lặp lại: Xi cho mèo đi vệ sinh. Thay tã. Lau người. Kiểm tra vùng da bị tì đè. Quan sát xem có bé nào bỏ ăn, sốt, khó thở hay xuất hiện dấu hiệu bất thường không để báo lại ngay.

“Làm riết thành quen,” cô nói. “Mình thương tụi nó thì không thấy gì là khó hết”.

Trước khi đến làm ở tiệm, cô San cùng chồng mình cũng đã cưu mang hơn chục con mèo tại nhà. Những con bị bỏ rơi, bị tai nạn hay bệnh tật cứ lần lượt được đem về, rồi ở lại lúc nào không hay. Thành ra, với cô, nơi này giống như một phần kéo dài của căn nhà mình vậy.

“Tụi nhỏ linh tính tốt, biết ai thương ai chăm sóc. Cô đi đâu lâu thấy mất là kiếm, tụi nó cứ kéo nhau ra gần cửa rồi kêu, lúc thấy cô thì xoay qua xoay lại dưới chân tới khi nào cô đưa tay vuốt ve mới chịu thôi” - cô San cười khi nghĩ về những “đứa cháu” này của mình.

Tiệm cưu mang cả những chú gà, chuột hamster bị bỏ.

Giữa thành phố đông đúc và vội vã, tiệm cà phê bé nhỏ ấy vẫn tồn tại như một khoảng lặng đặc biệt, nơi những sinh mạng từng bị bỏ rơi được học cách tin vào con người thêm lần nữa.

Ở đó có những con mèo không thể chạy, có những đôi mắt không còn nhìn thấy ánh sáng, có những cơ thể mang dị tật sẽ chẳng bao giờ lành lặn như bình thường. Nhưng ít nhất, từ lúc được đưa về đây, chúng không còn phải sống trong sợ hãi hay cô độc.

Mỗi ngày, những con người ở quán vẫn lặng lẽ thay từng khay cát, từng miếng tã, xi cho mèo đi vệ sinh, chạy thú y, dọn từng cọng lông rơi trên sàn hay sửa lại những nhà bị “hoàng thượng” phá hỏng. Công việc ấy lặp đi lặp lại đến mức tưởng như vô tận, nhưng chưa ai trong số họ xem đó là sự hy sinh quá lớn lao.

Bởi với Bo, Ngọc, cô San hay những nhân viên ở đây, điều quan trọng nhất chưa bao giờ là biến những con vật tật nguyền thành câu chuyện gây thương hại. Điều họ muốn giữ lại chỉ đơn giản là quyền được sống tử tế cho những sinh linh bé nhỏ ấy.

Và có lẽ, giữa một thế giới mà người ta dễ dàng bỏ rơi một con mèo vì bệnh tật hay dị tật, việc vẫn còn những nơi như thế tồn tại đã là một điều rất đẹp rồi.