Ngày nay, chúng ta sản xuất nhiều quần áo hơn bao giờ hết. Và động lực để sản xuất quần áo chủ yếu là kinh tế, hơn là nhu cầu của con người. Trong thập kỷ qua, thuật ngữ "kinh tế tuần hoàn" đã đi vào từ vựng của ngành thời trang, nơi các vật liệu được tạo ra theo thiết kế để tái sử dụng và tái chế.

Tuy nhiên, chúng ta chưa thấy mức độ tái chế trong lĩnh vực thời trang như chúng ta có ở các lĩnh vực khác - chẳng hạn như tái chế nhựa. Và điều này chủ yếu là do việc tái chế quần áo thành quần áo khó hơn nhiều.

Việc sử dụng polyester và bông tái chế của các thương hiệu, chẳng hạn như H&M và Cotton On, là những khía cạnh quan trọng trong các sáng kiến bền vững của các công ty này, nhưng nguồn gốc của những loại sợi tái chế này thường không phải là quần áo. Polyester tái chế có xu hướng đến từ chai nhựa và bông tái chế thường được làm từ chất thải sản xuất.

Thực tế là hầu hết quần áo không được thiết kế để tái chế. Ngành công nghiệp thời trang vẫn thiếu cơ sở hạ tầng cần thiết để thực sự áp dụng mô hình kinh tế vòng tròn.

Tái chế quần áo rất khó

Tái chế quần áo không giống như tái chế giấy, thủy tinh hoặc kim loại. Quần áo biến hóa vô tận và không thể định trước được. Vì vậy, chúng không lý tưởng cho các công nghệ tái chế, đòi hỏi nguồn nguyên liệu ổn định và nhất quán.

Ngay cả một bộ quần áo có vẻ đơn giản cũng có thể chứa nhiều chất liệu, với hỗn hợp sợi phổ biến nhất là cotton/polyester và cotton/elastane.

Các loại sợi khác nhau có khả năng tái chế khác nhau. Các loại sợi tự nhiên, chẳng hạn như len hoặc bông, có thể được tái chế một cách cơ học. Trong quá trình này, vải được cắt nhỏ và kéo thành sợi, từ đó vải mới có thể được dệt.

Tuy nhiên, khi cắt nhỏ sẽ khiến các sợi trở nên ngắn hơn, dẫn đến chất lượng sợi và vải thấp hơn. Bông tái chế thường được trộn với bông nguyên chất để đảm bảo chất lượng sợi tốt hơn.

Hầu hết các loại vải cũng được nhuộm bằng hóa chất, điều này có thể ảnh hưởng đến việc tái chế. Nếu vải ban đầu là một hỗn hợp của nhiều màu, sợi hoặc vải mới có thể sẽ cần tẩy trắng để nhuộm một màu mới.

Đối với loại quần áo phức tạp, chẳng hạn như áo khoác có lót, dễ dàng chứa hơn năm chất liệu khác nhau, cũng như trang trí bao gồm cả nút và khóa kéo. Nếu mục tiêu của việc tái chế là đạt được chất liệu càng giống nguyên bản càng tốt, thì trước tiên, tất cả các thành phần và sợi của hàng may mặc sẽ cần phải được tách riêng.

Điều này đòi hỏi nhiều công lao động và tốn kém. Thông thường, việc cắt nhỏ quần áo và biến nó thành một sản phẩm kém chất lượng, chẳng hạn như hàng kém chất lượng được sử dụng để cách nhiệt thường dễ dàng hơn.

Công nghệ mới đang được tiến hành

Các công ty như BlockTexx và Evrnu đã phát triển các quy trình để tái chế sợi từ các loại vải pha trộn, mặc dù các loại sợi tái chế này chưa được phổ biến rộng rãi.

Thông qua công nghệ độc quyền, BlockTexx tách xenlulo (có trong cả bông và vải lanh) và polyester khỏi chất thải dệt và quần áo để sử dụng mới, kể cả trong quần áo mới. Và Evrnu đã phát triển một loại lyocell được làm hoàn toàn từ chất thải dệt và quần áo.

Công ty có trụ sở tại Tây Ban Nha tiến hành tái chế cơ học bằng cách thu hồi, phân loại tỉ mỉ từng loại chất thải dệt bông khác nhau để sản xuất sợi bông chất lượng cao.

Ngoài ra còn có tái chế sinh học. Chất thải xơ từ việc tách các sợi bông ra khỏi hạt bằng máy "gin" bông Rivcott (hay động cơ bông) được ủ để trở thành phân bón cho một vụ bông mới. Điều tương tự cũng có thể xảy ra với sợi tự nhiên từ quần áo cũ sau khi đã loại bỏ thuốc nhuộm và hóa chất có khả năng gây độc.

Sợi tổng hợp, chẳng hạn như polyester và polyamide (nylon), cũng có thể được tái chế về mặt cơ học và hóa học. Tái chế hóa học thông qua tái polyme hóa (nấu chảy sợi nhựa) là một lựa chọn hấp dẫn, vì chất lượng của sợi ban đầu có thể được duy trì.

Về lý thuyết, có thể sử dụng quần áo polyester làm nguyên liệu cho việc tái chế. Nhưng trong thực tế, nguồn nguyên liệu thường là chai lọ. Điều này là do quần áo thường bị "nhiễm bẩn" với các chất liệu khác, chẳng hạn như nút và khóa kéo, và việc tách những thứ này quá tốn công sức.

Quần áo tái chế đóng góp cho vấn đề nhựa toàn cầu

Hầu hết tất cả polyester tái chế trong quần áo ngày nay đều đến từ chai nhựa tái chế, thay vì quần áo polyester trước đây. Điều này rất quan trọng vì polyester đang chiếm hơn 60% tất cả các loại sợi được sử dụng.

Với sự gia tăng nhanh chóng trong việc sản xuất sợi tổng hợp, và tác động chưa được biết đến của vi nhựa (đã được ghi nhận trên da người vào năm ngoái) - câu hỏi vẫn là liệu quần áo có nên được làm từ các vật liệu không tương thích về mặt sinh học hay không.

Quần áo polyester, bất kể nguồn sợi nào, đều góp phần gây ô nhiễm vi nhựa do làm rụng sợi khi mặc và giặt.

Một thế hệ sợi tổng hợp mới từ các nguồn có thể tái tạo (có thể tái chế và cũng có thể phân hủy sinh học) mở ra một con đường phía trước. Ví dụ, sợi Kintra được làm từ ngô.

Tránh mua nhiều quần áo

Hầu hết tất cả polyester tái chế trong quần áo ngày nay đều đến từ chai nhựa tái chế. Với sự gia tăng nhanh chóng trong việc sản xuất sợi tổng hợp, câu hỏi vẫn là liệu quần áo có nên được làm từ các vật liệu không tương thích về mặt sinh học hay không. Quần áo polyester, bất kể nguồn sợi nào, đều góp phần gây ô nhiễm vi nhựa khi mặc và giặt.

Có nhiều bằng chứng cho thấy việc giảm tiêu thụ quần áo bằng cách mặc đồ lâu hơn và mua đồ cũ tốt hơn là mua quần áo bằng sợi tái chế, trong bối cảnh quy mô và tốc độ sản xuất quần áo ngày nay càng gia tăng.

Một giải pháp phía trước là các công ty phải chịu trách nhiệm về sản phẩm của họ vào cuối vòng đời của chúng. Thương hiệu thời trang Mỹ Eileen Fisher là thương hiệu tiên phong trên mặt trận này.

Công ty đã mua lại hàng may mặc từ khách hàng từ năm 2009. Chúng được làm sạch và phân loại, và chủ yếu được bán lại với thương hiệu Eileen Fisher Renew.

Những bộ quần áo quá hư hỏng không thể bán lại được giao cho một nhóm thiết kế chuyên dụng, nhóm thiết kế lại chúng để bán theo bộ sưu tập Eileen Fisher Resewn. Các phần thừa từ quá trình này được thu giữ và chuyển thành hàng dệt để sử dụng tiếp.

(Nguồn: CNA)