Là Chủ tịch Hội đồng Thành viên Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại Mebipha, Tổng giám đốc Mebi Farm và Chủ tịch CLB Doanh nghiệp Mekong tại TP.HCM, bà Lâm Thúy Ái nhìn việc phát triển doanh nghiệp từ những yêu cầu cụ thể: sản phẩm đáng tin, dòng tiền đủ duy trì hoạt động, đội ngũ có khả năng tự quyết và những cam kết được thực hiện lâu dài.

Trong cuộc trao đổi, bà chia sẻ về lựa chọn đầu tư vào dự án trang trại trứng gà công nghệ cao tại Lâm Đồng, cách kiểm chứng hiệu quả công nghệ và quan niệm về thành công sau hơn hai thập kỷ làm nghề.

Hơn hai thập kỷ gắn bó với ngành thuốc thú y, thủy sản và nông nghiệp, bà đã chứng kiến nhiều biến động của thị trường. Nhìn lại hành trình xây dựng Mebipha, đâu là quyết định khó khăn nhất và điều gì đã giúp bà kiên trì với lĩnh vực kinh doanh đòi hỏi vốn đầu tư lớn, kiến thức chuyên môn sâu và khả năng thích ứng liên tục?

Hơn hai mươi năm làm nghề, tôi nghĩ những quyết định khó nhất thường là những quyết định mà mình hiểu rằng, phía sau một chữ ký còn có cuộc sống của nhiều người. Mình có thể chấp nhận rủi ro cho bản thân, nhưng khi đã có đội ngũ, khách hàng và đối tác cùng đi, sự lựa chọn nào cũng phải cân nhắc nhiều hơn.

Nếu chọn một bước ngoặt để chia sẻ, tôi muốn nói đến việc đầu tư sâu hơn vào sản xuất nông nghiệp qua Mebi Farm. Từ một lĩnh vực mình đã có kinh nghiệm sang trực tiếp vận hành trang trại, có rất nhiều điều phải học lại. Vốn đầu tư lớn chỉ là một phần. Khó hơn là chấp nhận rằng kinh nghiệm hôm qua chưa chắc đủ để giải bài toán hôm nay, và mình phải đủ khiêm tốn để nghe người có chuyên môn, đủ bình tĩnh để sửa những điều chưa đúng.

Điều giữ tôi ở lại với nghề là cảm nhận rất rõ giá trị của công việc mình làm. Đằng sau một sản phẩm thú y là sinh kế của người chăn nuôi. Đằng sau một quả trứng là bữa ăn của một gia đình. Khi hiểu trách nhiệm ấy, mình khó có thể làm qua loa, cũng không dễ quay lưng chỉ vì một giai đoạn khó khăn.

Tuy vậy, kiên trì với tôi luôn phải đi cùng khả năng thay đổi. Có lúc cần bước chậm lại, điều chỉnh quy mô, xem lại cách quản trị. Điều tôi muốn giữ bền bỉ là trách nhiệm với nghề và với những người đã tin mình; còn cách làm thì phải luôn sẵn sàng học lại.

Doanh nhân Lâm Thúy Ái, Chủ tịch CLB Doanh nghiệp Mekong tại TP.HCM.

Từ hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc thú y đến đầu tư trang trại trứng gà công nghệ cao Mebi Farm là bước chuyển đáng chú ý. Điều gì khiến bà quyết định tham gia trực tiếp vào lĩnh vực chăn nuôi thay vì tiếp tục tập trung vào ngành kinh doanh đã tạo dựng tên tuổi cho mình? Bà nhìn thấy khoảng trống nào trên thị trường trứng gà Việt Nam?

Với tôi, Mebi Farm là một bước đi tiếp từ nền tảng đã có, đồng thời cũng đặt mình trước một trách nhiệm lớn hơn. Khi làm thuốc thú y và đồng hành với người chăn nuôi, mình nhìn thấy nhiều vấn đề của họ. Nhưng khi trực tiếp làm trang trại, mình phải sống cùng những vấn đề ấy mỗi ngày: đàn gà khỏe hay không, chi phí có kiểm soát được không, sản phẩm làm ra có bán được không, người mua có quay lại không.

Tôi muốn kiến thức và kinh nghiệm của mình được đặt vào một mô hình cụ thể, nơi mỗi lựa chọn đều phải chịu sự kiểm chứng của thực tế. Từ đó, mình cũng hiểu người chăn nuôi sâu hơn, thay vì chỉ nhìn họ từ vị trí một nhà cung cấp.

Khoảng trống tôi quan tâm trên thị trường trứng là khoảng cách giữa điều doanh nghiệp nói về chất lượng và điều người mua có thể hiểu, kiểm tra, tin tưởng. Người tiêu dùng không thể đi thăm từng trang trại. Họ cần thông tin rõ ràng, chất lượng ổn định và một đơn vị sẵn sàng chịu trách nhiệm khi có vấn đề.

Tôi cũng trăn trở với khả năng tiếp cận. Một sản phẩm được làm cẩn thận sẽ có ý nghĩa hơn khi có thể hiện diện đều đặn trong bữa ăn, với những lựa chọn phù hợp cho nhiều gia đình. Vì vậy, bài toán của Mebi Farm không dừng ở việc làm ra quả trứng tốt, mà còn là làm sao đưa sản phẩm đến đúng người, thuận tiện và với mức giá có cơ sở.

Mebi Farm được giới thiệu là mô hình chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao với quy trình khép kín, trong đó có cách chăm sóc đàn gà bằng âm nhạc như nhạc thiền và sáo trúc. Ý tưởng này xuất phát từ đâu? Doanh nghiệp đã đánh giá hiệu quả của phương pháp này đối với sức khỏe đàn gà, năng suất và chất lượng trứng bằng những chỉ tiêu cụ thể nào?

Tôi hiểu vì sao chi tiết cho gà nghe nhạc thiền hay sáo trúc khiến nhiều người tò mò. Với tôi, điều đáng nói phía sau câu chuyện ấy là cách chúng ta nhìn con vật trong một hệ thống sản xuất: ngoài thức ăn và các chỉ tiêu kỹ thuật, môi trường sống và cách chăm sóc cũng cần được quan tâm một cách nghiêm túc.

Tuy nhiên, tôi rất thận trọng khi nói về hiệu quả. Không nên từ một hình ảnh dễ thương mà đi đến kết luận rằng nghe nhạc làm gà khỏe hơn, đẻ nhiều hơn hay trứng ngon hơn. Những kết luận ấy cần được chứng minh, và người làm doanh nghiệp có trách nhiệm nói đúng đến mức mình có bằng chứng.

Nếu đánh giá tác động của âm nhạc, cần theo dõi những chỉ tiêu như hành vi và phản ứng của đàn, lượng thức ăn và nước uống, tỷ lệ đẻ, khối lượng trứng, tỷ lệ trứng nứt hoặc loại, tình trạng sức khỏe. Việc so sánh phải xét đến tuổi đàn, khẩu phần, nhiệt độ, ánh sáng và các yếu tố chăm sóc khác; tốt hơn nữa là có nhóm đối chứng phù hợp. Một biến động tích cực chưa đủ để quy toàn bộ công lao cho âm nhạc.

Tôi muốn người tiêu dùng nhớ đến Mebi Farm vì sự nghiêm túc ấy. Âm nhạc có thể là một nét riêng trong câu chuyện trang trại, nhưng nền tảng chất lượng vẫn phải nằm ở chuyên môn, quy trình và dữ liệu có thể kiểm chứng.

Tại Mebi Farm, nông trại chăn nuôi gà đẻ trứng công nghệ cao của doanh nhân Lâm Thúy Ái, đàn gà giống chuyên sản xuất dòng trứng sạch thuần chay cao cấp Pinky được nghe nhạc thiền, đàn tranh và sáo trúc mỗi ngày.

Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc và mức độ an toàn của thực phẩm. Với Mebi Farm, bà lựa chọn những công nghệ và tiêu chuẩn kiểm soát nào để bảo đảm chất lượng trứng từ khâu con giống, thức ăn, môi trường chăn nuôi đến sản phẩm cuối cùng? Đâu là lợi thế cạnh tranh thực chất của mô hình này?

Tôi nhìn chất lượng như một chuỗi trách nhiệm liên tục. Nếu một mắt xích bị bỏ qua, những đầu tư ở khâu sau có thể không bù lại được. Vì vậy, lựa chọn công nghệ phải bắt đầu từ câu hỏi: công nghệ này giúp mình kiểm soát tốt hơn rủi ro nào, và ai chịu trách nhiệm sử dụng nó đúng cách?

Ở đầu vào, điều cần giữ chặt là nguồn giống, nguyên liệu và khẩu phần thức ăn, chất lượng nước. Trong quá trình nuôi là môi trường chuồng trại, an toàn sinh học và theo dõi sức khỏe đàn. Khi trứng được thu gom, phân loại, đóng gói, yêu cầu tiếp theo là hạn chế hư hỏng, phát hiện sản phẩm không phù hợp và duy trì thông tin để truy xuất.

Các thiết bị tự động hóa, hệ thống phân loại và công cụ quản lý dữ liệu có giá trị khi giúp những công việc đó chính xác, nhất quán hơn. Nhưng máy móc không tự tạo ra kỷ luật. Người vận hành phải được đào tạo; hồ sơ phải phản ánh đúng thực tế; khi phát hiện sai lệch, phải có người đủ thẩm quyền dừng lại và xử lý.

Theo tôi, lợi thế cạnh tranh thực chất nằm ở khả năng duy trì chất lượng qua nhiều ngày, nhiều lứa đàn, nhiều đơn hàng. Khách hàng không mua một bản giới thiệu đẹp; họ mua sản phẩm cụ thể và kỳ vọng lần sau vẫn đáng tin như lần trước.

Một thương hiệu có thể được biết đến nhờ truyền thông, nhưng muốn được tin lâu dài thì phải làm tốt những việc rất ít người nhìn thấy.

Đầu tư nông nghiệp công nghệ cao thường đòi hỏi nguồn vốn lớn, trong khi giá bán sản phẩm chịu sức ép cạnh tranh và biến động sức mua. Bà giải quyết bài toán cân bằng giữa chi phí đầu tư, chất lượng sản phẩm và giá bán như thế nào để mô hình có thể phát triển bền vững? 

Đây là bài toán tôi phải nhìn rất thực tế. Người tiêu dùng không có nghĩa vụ trả giá cao chỉ vì doanh nghiệp đã đầu tư nhiều. Họ trả tiền cho giá trị mà sản phẩm mang lại và mức độ phù hợp với cuộc sống của họ. Vì vậy, người làm chủ phải tự chịu trách nhiệm về hiệu quả của những quyết định đầu tư của mình.

Với tôi, cần phân biệt rõ phần nào là nền tảng chất lượng phải bảo vệ, phần nào là chi phí có thể tổ chức lại. An toàn thực phẩm, sự trung thực về sản phẩm và trách nhiệm với khách hàng là những điều phải giữ. Còn hao hụt, tồn kho, vận chuyển chưa hợp lý, sử dụng thiết bị chưa hiệu quả hay tổ chức lao động chưa tốt đều là những chỗ phải xem xét để cải thiện.

Cũng cần có quy cách và kênh bán phù hợp với từng nhóm khách hàng. Sự khác nhau về bao bì, dịch vụ hay dòng sản phẩm phải được giải thích rõ, để người mua lựa chọn theo nhu cầu. Dù ở mức giá nào, sản phẩm vẫn phải đáp ứng các yêu cầu an toàn áp dụng cho mình.

Một điều nữa là phải giữ được dòng tiền. Có doanh thu chưa chắc đã có tiền để mua thức ăn, trả lương và duy trì hoạt động. Vì vậy, tăng trưởng cần đi cùng thu tiền, kiểm soát công nợ và tiến độ đầu tư phù hợp.

Tôi cho rằng phát triển bền vững bắt đầu từ khả năng làm tốt công việc hôm nay mà không tạo ra những nghĩa vụ vượt quá sức chịu đựng của ngày mai.

Gà ăn 100% thức ăn thuần chay, không dùng kháng sinh, không hormone và không chất cấm.

Việt Nam có nhiều lợi thế về nông nghiệp nhưng không ít sản phẩm vẫn gặp khó khăn trong xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị gia tăng. Từ kinh nghiệm phát triển Mebipha và Mebi Farm, theo bà, đâu là những điểm nghẽn lớn nhất khiến nông sản Việt chưa khai thác hết tiềm năng? Doanh nghiệp cần thay đổi điều gì để có thể tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế?

Theo tôi, điều đáng tiếc là nhiều người sản xuất rất giỏi làm ra sản phẩm, nhưng chưa có đủ điều kiện để đưa sản phẩm ấy ra thị trường một cách ổn định và có giá trị tương xứng. Những điểm nghẽn nằm nối tiếp nhau: sản xuất thiếu liên kết, tiêu chuẩn chưa nhất quán, thông tin thị trường chưa đến kịp, khâu bảo quản và chế biến chưa theo kịp khả năng sản xuất.

Khi mỗi bên chỉ lo phần việc trước mắt của mình, người trồng hay người nuôi dễ trở thành người chịu rủi ro lớn nhất. Đến lúc hàng hóa dư thừa mới tìm đầu ra thì doanh nghiệp rất khó có vị thế trong đàm phán.

Tôi nghĩ xây dựng thương hiệu cần bắt đầu từ lời hứa mà cả chuỗi có thể cùng thực hiện: sản phẩm đúng yêu cầu, chất lượng ổn định, giao hàng đúng hẹn và xử lý có trách nhiệm. Bao bì hay câu chuyện xuất xứ có thể giúp mở đầu cuộc gặp, nhưng sự nhất quán mới giữ được khách hàng.

Để đi sâu vào thị trường quốc tế, doanh nghiệp cần hiểu yêu cầu của thị trường đích ngay từ khi tổ chức sản xuất. Phải biết khách hàng cần gì, mình chứng minh bằng hồ sơ nào, chi phí tuân thủ ra sao và năng lực cung ứng thực tế đến đâu. Đồng thời cần đầu tư cho đội ngũ, quản trị dữ liệu, nghiên cứu và hợp tác chuyên môn.

Tôi mong chúng ta bớt đặt nặng việc xuất được một đơn hàng để tự hào, mà quan tâm hơn đến việc nhiều năm sau khách hàng ấy vẫn lựa chọn mình. Khi đó, thương hiệu mới thực sự có chỗ đứng.

Trong lĩnh vực sản xuất thuốc thú y và chăn nuôi công nghiệp, nơi yêu cầu cao về kỹ thuật, quản trị và khả năng chịu áp lực, bà đã xây dựng phong cách lãnh đạo của mình như thế nào? Theo bà, phụ nữ có những lợi thế và rào cản gì khi điều hành doanh nghiệp trong ngành nông nghiệp?

Phong cách lãnh đạo tôi muốn giữ là gần gũi với con người và rõ ràng với công việc. Tôi muốn hiểu vì sao một nhân sự gặp khó, nhưng cũng cần làm rõ trách nhiệm và cách khắc phục. Nếu chỉ cảm thông mà thiếu nguyên tắc, những người làm việc nghiêm túc sẽ chịu thiệt. Nếu chỉ nhìn vào sai sót mà không hiểu hoàn cảnh, mình có thể bỏ lỡ cơ hội giúp một người trưởng thành.

Trong một ngành đòi hỏi chuyên môn cao, người lãnh đạo cũng cần biết giới hạn hiểu biết của mình. Tôi không nghĩ mình phải có câu trả lời cho mọi vấn đề. Điều quan trọng là biết hỏi, biết nghe đúng người và không để vị trí của mình khiến đội ngũ ngại nói sự thật.

Về phụ nữ, tôi không muốn khẳng định một giới có sẵn phẩm chất lãnh đạo tốt hơn giới khác. Nhưng những trải nghiệm của phụ nữ có thể giúp chúng tôi nhạy cảm hơn với những khó khăn ít được nói ra, biết lắng nghe và bền bỉ chăm chút các mối quan hệ. Những điều đó có giá trị khi đi cùng năng lực chuyên môn và sự quyết đoán.

Rào cản có thể đến từ định kiến, từ gánh nặng chăm sóc gia đình, và cả áp lực phải chứng minh mình làm được tất cả. Tôi nghĩ phụ nữ cần được tạo điều kiện để phát triển mà không phải luôn chứng tỏ mình không biết mệt.

Với tôi, sự vững vàng của người lãnh đạo còn thể hiện ở việc biết tìm sự hỗ trợ và xây dựng một đội ngũ có thể cùng mình gánh việc.

Đàn gà nghe nhạc thiền, giảm căng thẳng, thư giãn và sản xuất ra những quả trứng gà chất lượng cao.

Một doanh nghiệp muốn phát triển lâu dài không thể chỉ dựa vào tầm nhìn của người sáng lập mà còn cần đội ngũ kế thừa. Bà đã làm gì để xây dựng đội ngũ quản lý, đặc biệt là tạo cơ hội cho lao động nữ và những người trẻ tham gia các vị trí chuyên môn, quản trị tại Mebipha?

Tôi nghĩ rất nhiều về câu hỏi này; nếu một ngày mình không có mặt, công việc có tiếp tục vận hành tốt không? Câu hỏi ấy giúp người sáng lập nhìn lại cách lãnh đạo của mình. Nếu mọi việc đều phải chờ mình quyết, đội ngũ sẽ khó lớn lên, còn doanh nghiệp cũng khó đi xa hơn năng lực của một người.

Trong cách xây dựng đội ngũ, điều tôi coi trọng là giao việc cùng với quyền hạn, tiêu chuẩn và trách nhiệm rõ ràng. Người trẻ cần được làm những công việc có ý nghĩa thật, được giải thích vì sao phải làm như vậy và có người hướng dẫn khi gặp vấn đề. Chỉ giao phần khó rồi chờ xem họ có chịu nổi hay không thì chưa phải là phát triển nhân sự.

Tôi cũng muốn việc đánh giá dựa trên năng lực và kết quả, để cơ hội không bị giới hạn bởi tuổi tác, giới tính hay mức độ gần gũi với người lãnh đạo. Với lao động nữ, cần nhìn cả những rào cản trong điều kiện làm việc và cơ hội học tập, thay vì chỉ nói lời khuyến khích. Với người trẻ, cần có không gian để nêu ý kiến khác, đồng thời học cách bảo vệ ý kiến bằng dữ liệu và chịu trách nhiệm với quyết định của mình.

Đội ngũ kế thừa không nhất thiết phải giống người sáng lập. Tôi mong họ giữ được tinh thần làm nghề tử tế, nhưng có kiến thức, phương pháp và khả năng thích ứng tốt hơn thế hệ trước.

Đến một lúc, niềm vui của người dẫn dắt là nhìn thấy người khác đủ vững vàng để làm tốt một việc mà mình không còn phải đứng bên cạnh.