Trong dòng chảy rực rỡ và đầy hào quang của điện ảnh Hong Kong (Trung Quốc) thập niên 1980 - 1990, người ta thường nhắc đến những "tượng đài" nhan sắc như Lê Tư, Lâm Thanh Hà hay những tài tử vạn người mê như Quách Phú Thành, Cổ Thiên Lạc. Thế nhưng, ở một góc khuất ít người chạm tới, có những thân phận "lá xanh" (diễn viên phụ) suốt đời lầm lũi, cống hiến trọn vẹn kiếp tằm cho nghệ thuật để rồi nhận về một thực tại đắng cay. Xa Bảo La – người đàn ông được mệnh danh là "tài tử xấu nhất TVB" – chính là hiện thân cho sự khắc nghiệt đến tàn nhẫn của làng giải trí xứ Cảng Thơm.

Xa Bảo La được mệnh danh là "tài tử xấu nhất TVB". Ảnh: Weibo

 Diện mạo "dị biệt" và cái duyên kỳ lạ với màn ảnh

Xa Bảo La sinh năm 1959, có tên thật là Xa Hiểu Đông. Ngay từ khi trưởng thành, ông đã sở hữu một ngoại hình "không giống ai": chiều cao vọt lên tới 1m90 nhưng cơ thể lại gầy gò, liêu xiêu như một nhành cây khô trước gió. Khuôn mặt ông dài ngoẵng, đôi mắt lồi và làn da nhăn nheo, đây là kết quả của một căn bệnh liên quan đến hormone tăng trưởng.

Chính diện mạo "kỳ quái" này đã đẩy cuộc đời ông sang một trang mới khi đang làm bảo vệ tại một bãi đỗ xe. Các đạo diễn TVB khi ấy đang tìm kiếm những gương mặt "độc, lạ" để vào vai các nhân vật quái chiêu trong tiểu thuyết Kim Dung. Xa Bảo La bước chân vào điện ảnh không phải bằng vẻ điển trai, mà bằng chính sự "xấu lạ" tự nhiên của mình.

Ảnh: Weibo

Ảnh: Weibo

Ông chuyên đảm nhận các vai phụ "xấu lạ". Ảnh: Weibo

Ánh hào quang ngắn ngủi và vết nhơ "cảnh nóng" khó xóa

Dù chỉ chuyên trị vai phụ, nhưng Xa Bảo La đã xây dựng nên những nhân vật mà cho đến nay chưa ai có thể thay thế. Khán giả nhớ mãi một Mập Đầu Đà trung thành, trượng nghĩa trong Lộc Đỉnh Ký 1998, hay một Lục Trúc Ông khí chất trong Tiếu Ngạo Giang Hồ 1996.

Ông cũng góp mặt trong những siêu phẩm như Ỷ Thiên Đồ Long Ký, Cỗ Máy Thời Gian và thậm chí là bom tấn Hollywood Johnny English Reborn cùng tài tử Rowan Atkinson (Mr. Bean). Vai diễn nhỏ trong phim Hollywood này là một điểm sáng hiếm hoi, nhưng không đủ để thay đổi số phận của Xa Bảo La.

Tuy nhiên, ngoại hình đặc biệt này cũng là một "lời nguyền". Xa Bảo La bị đóng khung vào các vai diễn hề hước, quái đản hoặc phản diện. Tiền cát-xê cho những vai phụ này vốn đã ít ỏi, lại càng không đủ để ông trang trải cuộc sống tại một Hong Kong (Trung Quốc) đắt đỏ.

Khoảnh khắc tỏa sáng hiếm hoi của Xa Bảo La là đóng cặp cùng Rowan Atkinson (Mr. Bean) trong phim Johnny English. Ảnh: Weibo

Trong những năm tháng túng quẫn nhất của sự nghiệp, Xa Bảo La đã rơi vào một cái bẫy nghiệt ngã. Vì tin tưởng lời mời của một người quen về một bộ phim "hành động có thù lao cao", ông đã sang Nhật Bản đặt bút ký hợp đồng mà không hề hay biết đó là một bộ phim cấp 3 rẻ tiền.

Tại phim trường, khi bị ép thực hiện những cảnh quay dung tục và nhạy cảm, Xa Bảo La đã kiên quyết từ chối. Tuy nhiên, những kẻ làm phim bất lương đã dùng hợp đồng và bạo lực để ép buộc ông. Ông bị nhà đầu tư của phim cầm gậy bóng chày đánh vào chân và ép làm việc. "Một mình ở xa nhà, tôi đâu thể khiếu nại. Cho dù đánh tôi, họ cũng có thể bao biện đó là tai nạn, vu khống tôi bị xe đụng", nam diễn viên nhớ lại.

Hình ảnh một người nghệ sĩ thực thụ phải phơi bày thân thể trong những thước phim nhơ nhuốc chỉ để đổi lấy vài đồng bạc lẻ đã trở thành nỗi ám ảnh và vết sẹo tâm lý theo ông suốt cuộc đời. Ông luôn cảm thấy tội lỗi và nhục nhã mỗi khi có ai đó nhắc về giai đoạn đen tối này.

Xa Bảo La bị lừa đóng cảnh nóng 1 cách cay đắng. Ảnh: Weibo

Sự bạc bẽo của TVB và bản hợp đồng "sỉ nhục" người nghệ sĩ, bi kịch không đủ tiền làm đám tang cho mẹ

Năm 2003, khi đế chế TVB bắt đầu gặp khó khăn, họ đã thực hiện chính sách thanh lọc nhân sự đầy tàn nhẫn. Với những diễn viên phụ trung thành như Xa Bảo La, nhà đài đưa ra một bản hợp đồng tái ký với mức lương khó tin: 2.000 HKD/năm (khoảng gần 6 triệu đồng tiền Việt).

Con số này không đủ để trả tiền thuê một căn phòng trọ nhỏ hẹp ở Hong Kong trong một tháng, chứ đừng nói là sống trong một năm. Cảm thấy bị sỉ nhục và coi thường công lao suốt hàng chục năm cống hiến, Xa Bảo La đã ngậm ngùi rời đài. Từ một diễn viên được khán giả cả châu Á nhớ mặt, ông chính thức trở thành người thất nghiệp, bước vào hành trình mưu sinh đầy máu và nước mắt.

TVB vô cùng bạc bẽo với Xa Bảo La. Ảnh: Weibo

Đỉnh điểm nỗi đau của Xa Bảo La xảy ra vào năm 2012. Mẹ của ông qua đời sau một thời gian dài lâm bệnh. Khi ấy, trong túi của "Mập Đầu Đà" lừng lẫy một thời không còn bao nhiêu tiền. Ông bế tắc đến mức phải tìm đến các cơ quan truyền thông, công khai hoàn cảnh khốn cùng của mình để mong nhận được sự quyên góp từ thiện nhằm lo hậu sự cho mẹ.

Hình ảnh Xa Bảo La gầy rộc, khắc khổ đứng trước linh cữu mẹ mà không có tiền mua quan tài đã khiến cả Hong Kong chấn động. Sự việc này bóc trần sự thật phũ phàng về cuộc sống của các diễn viên phụ TVB: phía sau ống kính là nghèo đói, nợ nần và sự ghẻ lạnh của người đời.

Nam diễn viên không đủ tiền tổ chức đám tang cho mẹ. Ảnh: Weibo

Những năm tháng mưu sinh không phân biệt sang hèn

Để tồn tại qua ngày, Xa Bảo La không ngại bất cứ công việc gì. Ông từng phụ giúp tại các nhà tang lễ, xử lý các thi thể, làm bảo vệ chợ và siêu thị, đứng hàng giờ dưới nắng mưa để giữ gìn trật tự. Thậm chí, tài tử đình đám TVB 1 thời còn làm những công việc tay chân nặng nhọc như công nhân xây dựng, giao hàng dù đã tuổi cao sức yếu.

Tưởng chừng cuộc đời đã khép lại trong bóng tối, nhưng năm 2022, chương trình Memories Beyond Horizon đã mời ông tham gia. Sự xuất hiện của Xa Bảo La với vẻ ngoài già nua nhưng đôi mắt vẫn sáng ngời sự tử tế và cách nói chuyện khiêm nhường đã chạm đến trái tim hàng triệu khán giả.

Ảnh: Weibo

Xa Bảo La làm đủ việc để mưu sinh. Ảnh: Weibo

Người ta thấy một Xa Bảo La không hề oán trách TVB, không hận cuộc đời đã vùi dập mình. Ông nói về những công việc lao động tay chân một cách tự hào: "Dù làm bảo vệ hay dọn vệ sinh, chỉ cần lao động chân chính thì đều đáng quý". Đặc biệt, câu nói "Tôi dành 20 năm đóng vai phụ, và nếu 20 năm sau vẫn có người nhớ tôi thì đó là thành công" đầy chân thành đã giúp ông nhận được làn sóng ủng hộ cực kỳ lớn từ giới trẻ. 

Cuộc đời của Xa Bảo La là một bản cáo trạng về sự hào nhoáng giả tạo của làng giải trí, nhưng đồng thời cũng là một bài ca về nghị lực sống. Ông có thể là "tài tử xấu nhất", nhưng ông sở hữu một tâm hồn đẹp nhất – một tâm hồn không bị vấy bẩn bởi tiền bạc hay danh vọng. Ở tuổi xế chiều, sau khi đi qua mọi đắng cay từ việc bị lừa dối đến cảnh nghèo hèn không tiền chôn mẹ, Xa Bảo La dù vẫn còn khó khăn nhưng ít nhất bên cạnh ông vẫn còn gia đình. Đây là nguồn sức mạnh vô hình để người nghệ sĩ tài hoa nhưng thiếu may mắn này tiếp tục nuôi dưỡng hạnh phúc.