Sắp đến kỳ nghỉ lễ 30/4 – 1/5, bạn đã có kế hoạch gì cho gia đình chưa?

Đôi khi, làm cha mẹ đúng là một “mâu thuẫn sống”: Vừa muốn đưa con đi đây đi đó để mở mang hiểu biết, lại vừa lo con đi chơi về sẽ “xao nhãng”, khó tập trung học lại. Nhưng nếu không cho con ra ngoài, lại cảm thấy có lỗi, sợ con suốt ngày ở nhà thành “khép kín”.

Thế nhưng, thực ra việc “mở mang thế giới” cho con không nằm ở việc đi đâu, mà nằm ở trái tim và cách con trải nghiệm.

Đi rất nhiều nơi nhưng con vẫn “không có gì để nói”?

Một người bạn từng than thở: “Tôi đưa con đi rất nhiều chỗ rồi mà sao nó vẫn như chưa từng biết gì, có phải tôi làm sai không?”

Tôi hỏi lại: “Bạn đánh giá việc ‘biết hay không biết’ dựa vào đâu?”

Bạn nói: “Ví dụ như trên lớp, khi giáo viên nhắc đến một địa điểm nào đó, con tôi không hào hứng như các bạn khác, thậm chí còn tỏ ra thờ ơ. Ở nhà cũng vậy, tôi hỏi ‘con đã đi rồi mà, sao không chia sẻ gì?’, thì con chỉ nói ‘không có gì để nói’.”

Tôi hỏi tiếp: “Vậy mỗi lần đi chơi, con bạn có được tham gia vào quá trình đó không?”

Bạn trả lời: “Con học đã bận rồi, nên tôi không cho tham gia. Gia đình tự chọn điểm đến rồi đưa con đi. Ai ngờ nó lại tỏ ra không thích, nhìn mà bực.”

Thực ra, vấn đề rất rõ: Bạn đang đi du lịch theo ý mình, không phải theo trải nghiệm của con.

Nhiều phụ huynh lấy danh nghĩa “cho con mở mang” nhưng thực chất lại đưa con đến những nơi người lớn cho là “có ích” như bảo tàng, di tích… Trong khi trẻ con cả năm đã học, kỳ nghỉ lại tiếp tục “bị học”, thì việc chúng không hào hứng là điều dễ hiểu.

Du lịch cùng con – cách đúng là để con được tham gia

Muốn chuyến đi có ý nghĩa, hãy để con cùng tham gia từ đầu: Đi đâu? Ở đâu? Đi bằng cách nào? Gia đình tôi thường chuẩn bị trước cả năm.

Ví dụ, khi con lớn sắp chuyển cấp, tôi hỏi: “Năm sau năm cuối tiểu học rồi, con muốn đi đâu?”

Con trả lời: “Con muốn đi thảo nguyên.”

Vậy là cả nhà cùng lên kế hoạch từ năm trước: Tìm hiểu về điểm đến. Dạy con tiết kiệm tiền cho chuyến đi. Chuẩn bị kiến thức cần thiết.

Khi trẻ được tham gia vào điều liên quan trực tiếp đến mình, trải nghiệm sẽ in sâu hơn rất nhiều.

Có lần chúng tôi đi du lịch, các con tự chọn đi tàu giường nằm ban đêm. Sau giờ học thứ Sáu là ra ga, cả nhà vừa nằm trò chuyện, vừa ăn vặt trên tàu.

Đến giờ, đứa nhỏ vẫn hỏi: “Khi nào mình lại đi tàu giường nằm nữa?”

Thứ con nhớ không hẳn là điểm đến, mà là trải nghiệm trên hành trình.

Trẻ thích ra ngoài và trẻ thích ở nhà – khác nhau thế nào?

1. Mức năng lượng: một bên như “thỏ”, một bên như “mèo”

Trẻ thích ra ngoài: giống thỏ, phải chạy nhảy đủ mới chịu yên. Trẻ thích ở nhà: giống mèo, môi trường ồn ào quá sẽ nhanh mệt.

Có đứa nếu bắt ngồi làm bài ngay sẽ ì ạch cả tiếng không xong, nhưng cho ra công viên chạy một vòng, về nhà 20 phút là xong hết.

Ngược lại, có đứa phải hoàn thành xong việc mới thấy thoải mái, không thích “xả năng lượng” trước.

Có đứa cần “xả điện”, có đứa cần “tích điện” – đừng dùng tiêu chuẩn của đứa này áp lên đứa kia.

2. Khả năng tập trung: một bên quan sát rộng, một bên đào sâu

Trẻ thích ra ngoài: luôn để ý xung quanh, nhạy với mọi thay đổi. Trẻ thích ở nhà: dễ đắm chìm vào thế giới riêng.

Một đứa có thể biết mọi chuyện xảy ra xung quanh, tìm đồ rất nhanh, nhưng khó ngồi yên lặp lại một việc nhàm chán.

Đứa còn lại có thể đọc sách hàng giờ không chán, phù hợp với những việc cần chiều sâu như lập trình, đọc hiểu, luyện chữ.

Một đứa nhìn được nhiều thứ cùng lúc, một đứa nhìn sâu một thứ – không có cái nào “hơn” cái nào.

3. Kỹ năng xã hội: một bên “hướng ngoại”, một bên “chậm mà chắc”

Trẻ thích ra ngoài: dễ kết bạn, thích môi trường mới, không ngại thử thách. Trẻ thích ở nhà: cần thời gian làm quen, nhưng khi đã thân thì rất gắn bó.

Có đứa đi đâu cũng làm quen được bạn mới, rất tự nhiên.

Có đứa không thích giao tiếp nhiều, nhưng đã chơi thì là bạn rất thân.

Một bên là “cỏ dại” – ở đâu cũng sống được, một bên là “cây trồng trong chậu” – cần môi trường phù hợp để phát triển.

Không có kiểu trẻ nào “tốt hơn”

Điều quan trọng không phải là con bạn: Thích ra ngoài hay thích ở nhà. Hướng ngoại hay hướng nội. Mà là bạn có hiểu và tôn trọng bản chất của con hay không.

Mỗi đứa trẻ đều có điểm mạnh riêng.

Việc của cha mẹ không phải là “biến con thành một kiểu lý tưởng”, mà là giúp con phát huy đúng thế mạnh của mình.

“Cho con mở mang thế giới” không phải là đưa con đi thật xa, mà là giúp con trải nghiệm theo cách phù hợp với chính mình. Có đứa lớn lên từ những chuyến đi. Có đứa trưởng thành trong những góc yên tĩnh. Quan trọng nhất không phải là con đi bao xa, mà là con hiểu được gì và trở thành ai sau những trải nghiệm đó.