Những năm gần đây, vào mỗi mùa nóng, nhiều nơi ở Trung Quốc liên tục ghi nhận các ca bệnh đáng chú ý: người bệnh sau thời gian ở trong phòng điều hòa xuất hiện sốt cao, ho dữ dội. Khi chụp X-quang, phổi đã xuất hiện những vùng trắng lớn – dấu hiệu của tình trạng viêm phổi nặng, thường được gọi là “phổi trắng”.

Khi mùa hè đến, thời tiết nong nực, điều hòa, máy lạnh là "vị cứu tinh" của nhiều người. Tuy nhiên, thực tế đã ghi nhận không ít trường hợp phải nhập viện cấp cứu sau khi sử dụng điều hòa trong thời gian dài.

Nguyên nhân không đến từ bản thân máy điều hòa, mà từ một loại vi khuẩn nguy hiểm có thể ẩn náu bên trong thiết bị và phát tán theo luồng khí lạnh: Legionella pneumophila. Việc xem nhẹ nguy cơ này khi sử dụng điều hòa trong mùa hè có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Vì sao vi khuẩn Legionella dễ “trú ẩn” trong điều hòa?

Legionella là vi khuẩn ưa môi trường ấm và ẩm. Chúng phát triển mạnh trong khoảng nhiệt độ từ 25∘C đến 46∘C, đặc biệt trong môi trường nước tù đọng. Trong khi đó, máy điều hòa nếu không được vệ sinh định kỳ có thể trở thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn: Nước ngưng tụ tích tụ lâu ngày tạo thành vùng nước đọng; Lưới lọc và dàn tản nhiệt bám nhiều bụi bẩn; Không gian kín, ẩm, ít được làm sạch.

Những điều kiện này vô tình biến điều hòa thành “ổ chứa” vi khuẩn. Khi thiết bị hoạt động, vi khuẩn có thể theo luồng khí lạnh phát tán ra không khí dưới dạng các hạt khí dung siêu nhỏ mà mắt thường không nhìn thấy. Khi hít thở, các hạt này có thể đi sâu vào phổi.

Sau khi xâm nhập cơ thể, vi khuẩn có thể “ủ bệnh” từ 2–14 ngày trước khi phát triệu chứng. Về lâm sàng, nhiễm Legionella thường được chia thành hai dạng:

• Sốt Pontiac (thể nhẹ): Triệu chứng giống cảm cúm như sốt, đau cơ, mệt mỏi, không gây tổn thương phổi rõ rệt và thường tự khỏi.

• Viêm phổi do Legionella (thể nặng): Đây là dạng nguy hiểm, với biểu hiện sốt cao, ho, khó thở, đau cơ. Nếu không điều trị kháng sinh kịp thời, phổi có thể bị lấp đầy dịch viêm (“phổi trắng”), dẫn đến suy hô hấp, nhiễm trùng huyết, thậm chí suy đa tạng.

Nếu diễn tiến nghiêm trọng, bệnh có thể gây tử vọng. 

Legionella không chỉ tồn tại trong máy lạnh, mà còn có thể xuất hiện ở nhiều thiết bị liên quan đến nước như: 

• Bình nước nóng, vòi sen cũ: Nếu không được vệ sinh định kỳ, cặn và nước đọng bên trong dễ trở thành môi trường cho vi khuẩn phát triển.

• Đường ống nước lâu ngày: Sau thời gian ngưng sử dụng, nước tù đọng trong ống có thể chứa vi khuẩn và phát tán khi dùng lại.

• Máy tạo độ ẩm: Nếu không thay nước và vệ sinh thường xuyên, hơi nước phun ra có thể mang theo vi khuẩn.

Phòng bệnh quan trọng hơn điều trị

Với Legionella, phòng ngừa là yếu tố then chốt. Trước khi sử dụng điều hòa sau thời gian dài không hoạt động, cần vệ sinh kỹ thiết bị. Trong quá trình sử dụng điều hòa, ,máy lạnh và các thiết bị tương tự, bạn cần chú ý khi vệ sinh các bộ phận như:

• Lưới lọc: tháo ra, rửa sạch bằng nước và dung dịch vệ sinh.

• Dàn tản nhiệt: sử dụng dung dịch chuyên dụng, tránh làm biến dạng.

• Cửa gió và cánh quạt: nên vệ sinh sâu, có thể cần kỹ thuật viên chuyên nghiệp.

• Vòi sen nên được tháo và ngâm với dung dịch như giấm trắng khoảng 1 giờ để loại bỏ cặn.

• Bình nước nóng nên được vệ sinh định kỳ mỗi 1–2 năm.

• Máy tạo độ ẩm cần thay nước mỗi ngày, ưu tiên dùng nước tinh khiết hoặc nước cất, vệ sinh định kỳ hàng tuần.

Máy lạnh giúp con người dễ chịu hơn trong mùa hè, nhưng nếu sử dụng thiếu kiểm soát và không vệ sinh đúng cách, nó có thể trở thành nguồn phát tán vi khuẩn nguy hiểm. Trước khi bật điều hòa, chỉ cần dành thêm một chút thời gian để làm sạch thiết bị. Một hành động nhỏ, nhưng có thể giúp giảm đáng kể rủi ro cho sức khỏe của chính bạn và gia đình.

Theo Aboluowang