Nhiều người hay nói: “Giờ ai cũng bận, chắc chẳng ai có thời gian cho con như ngày xưa.” Nhưng dữ liệu thời gian sử dụng (time-use data) lại kể một câu chuyện khác.

Biểu đồ của The Economist cho biết: dù người Mỹ sinh ít con hơn, những người đã có con lại dành nhiều thời gian cho con hơn so với các thế hệ trước. Đặc biệt, các ông bố là nhóm đóng góp lớn cho phần tăng trong thời gian chăm con.

Một con số nền quan trọng: năm 2024, tỷ lệ sinh ở Mỹ khoảng 1,6 con/phụ nữ, giảm so với 1,9 của một thập kỷ trước. Lý do được nhắc đến gồm: làm cha mẹ muộn hơn, chi phí nhà ở và chăm trẻ tăng, và nhiều yếu tố kinh tế - xã hội khác.

Nhưng “ít con” không đồng nghĩa “ít chăm”. Ngược lại, dữ liệu cho thấy chất lượng thời gian dành cho con đang tăng lên. Một nghiên cứu (được Economist nhắc lại trong phần trích) cho biết từ 1965 đến 2012, thời gian cha mẹ ở các nước phát triển dành cho con đã tăng gấp đôi.

Việt hóa từ: Economist - Cre:AF Team

 Khi nhìn theo thế hệ, mức tăng vẫn tiếp tục:

• Mẹ Millennials (sinh 1981–1996) dành nhiều hơn 12% thời gian chăm con so với mẹ Gen X ở cùng độ tuổi.

• Bố Millennials dành nhiều hơn 6% thời gian chăm con so với bố Gen X ở cùng độ tuổi.

Điểm “giật mình” nhất nằm ở đoạn so sánh giữa Gen X và Boomers: bố Gen X trẻ đã dành hơn gấp đôi thời gian cho con so với bố Boomer ở cùng độ tuổi. Tức là phần “bố tham gia” không phải mới nổi vài năm, mà là một chuyển dịch dài hơi.

Rồi đến đại dịch, xu hướng này còn được đẩy thêm. Theo phần trích dẫn từ dữ liệu time-use mới hơn, năm 2024, nam giới sống cùng bạn đời dành:

• nhiều hơn 11% thời gian chăm con so với năm 2019

• và nhiều hơn 30% thời gian làm việc nhà.

Nguồn: Economist - Cre: AF Team

Nếu diễn giải bằng ngôn ngữ đời thường: “bố thời nay” đang ít “đứng ngoài” hơn. Có thể vẫn chưa hoàn toàn công bằng trong mọi nhà, nhưng dữ liệu cho thấy hướng đi đang thay đổi.

Với phụ nữ, đây là một thông tin vừa đáng mừng vừa đáng suy nghĩ. Đáng mừng vì làm cha kiểu mới: tham gia, có mặt, làm việc nhà - đang trở thành chuẩn mực mạnh hơn. Đáng suy nghĩ vì khi “tiêu chuẩn làm bố” tăng lên, áp lực thời gian và tài chính trong gia đình cũng tăng theo: ít con hơn, nhưng mỗi đứa con được đầu tư nhiều hơn về công sức, lịch trình, chăm sóc và kỳ vọng.