Cứ đến tháng 7 âm lịch, nhiều gia đình lại chuẩn bị lễ cúng chúng sinh, cúng cô hồn hoặc cúng Rằm tháng Bảy. Chính vì những phong tục này diễn ra phổ biến nên tháng 7 dần được gọi bằng cái tên quen thuộc là "tháng cô hồn". Vậy tên gọi ấy bắt nguồn từ đâu?

"Cô hồn" thực sự có nghĩa là gì?

Theo quan niệm dân gian, "cô hồn" là những linh hồn không có người thân thờ cúng hoặc không nơi nương tựa. Đó có thể là những người qua đời nơi đất khách, mất vì chiến tranh, thiên tai, tai nạn hoặc không còn con cháu hương khói. Từ niềm tin ấy, người Việt hình thành tục cúng cô hồn hay còn gọi là cúng chúng sinh, với ý nghĩa bố thí thức ăn, cầu mong những vong linh này được an ủi, bớt đói khổ. Vì lễ cúng thường được thực hiện vào tháng 7 âm lịch, đặc biệt là dịp Rằm tháng Bảy, nên dân gian dần gọi đây là "tháng cô hồn".

Vì sao lại là tháng 7 âm lịch?

Tên gọi "tháng cô hồn" không xuất phát từ một nguồn duy nhất mà là kết quả của sự giao thoa giữa tín ngưỡng dân gian, Đạo giáo và Phật giáo qua nhiều thế kỷ. Trong tín ngưỡng dân gian chịu ảnh hưởng của Đạo giáo, Rằm tháng Bảy là dịp tưởng nhớ người đã khuất và thực hiện các nghi lễ cúng tế. Khi du nhập vào Việt Nam, quan niệm này hòa quyện với truyền thống thờ cúng tổ tiên vốn có của người Việt, tạo nên tục cúng chúng sinh rất phổ biến vào tháng 7 âm lịch. Chính vì hoạt động cúng cô hồn diễn ra rộng rãi trong thời gian này nên cái tên "tháng cô hồn" được lưu truyền cho đến ngày nay.

Có phải Phật giáo gọi đây là tháng cô hồn?

Câu trả lời là không. Trong Phật giáo, Rằm tháng Bảy là lễ Vu Lan - dịp nhắc nhở con cháu báo hiếu cha mẹ, ông bà và tưởng nhớ người đã khuất. Đây là một trong những ngày lễ quan trọng, mang ý nghĩa hiếu đạo và lòng biết ơn. Trong khi đó, cách gọi "tháng cô hồn" là quan niệm dân gian gắn với tục cúng chúng sinh. Vì diễn ra cùng thời điểm nên nhiều người dễ nhầm rằng hai khái niệm này là một, nhưng thực tế chúng có ý nghĩa khác nhau.

Tháng cô hồn có phải là tháng xui xẻo?

Dân gian từ lâu lưu truyền nhiều điều kiêng kỵ trong tháng 7 âm lịch như hạn chế cưới hỏi, khai trương, mua nhà, mua xe hay khởi sự những việc lớn. Tuy nhiên, đây đều là những quan niệm dân gian được truyền từ đời này sang đời khác, không có cơ sở khoa học chứng minh rằng tháng 7 âm lịch tự thân mang lại nhiều điều xui rủi hơn các tháng khác.

Vì vậy, khi nhắc đến "tháng cô hồn", nên hiểu đây trước hết là một tên gọi dân gian hình thành từ tục cúng cô hồn và tín ngưỡng tưởng nhớ những người đã khuất. Trong khi đó, dưới góc nhìn của Phật giáo, tháng 7 âm lịch còn gắn với mùa Vu Lan báo hiếu - dịp để con cháu bày tỏ lòng biết ơn đối với cha mẹ, ông bà, tổ tiên, đồng thời khuyến khích mỗi người làm nhiều việc thiện và nuôi dưỡng lòng từ bi.

Có thể nói, bên cạnh những quan niệm kiêng kỵ đã ăn sâu vào đời sống, tháng 7 âm lịch còn mang nhiều giá trị nhân văn. Đây không chỉ là thời điểm tưởng nhớ người đã khuất mà còn là dịp để mỗi người hướng về gia đình, trân trọng đạo hiếu và gìn giữ những nét đẹp trong văn hóa truyền thống của người Việt.

* Thông tin trong bài mang tính chiêm nghiệm, tham khảo