Câu 1: Xét về mặt năng lượng kỹ thuật, nguyên nhân cốt lõi nào khiến phương tiện khi chuyển sang sử dụng xăng sinh học E10 có thể tiêu hao nhiên liệu hơn một chút so với xăng khoáng A95?

• A. Cồn ethanol trong xăng E10 dễ bay hơi hơn khiến áp suất buồng chứa bị sụt giảm liên tục.

• B. Xăng E10 có độ nhớt cao làm tăng ma sát giữa các piston và thành xi-lanh của động cơ.

• C. Thành phần cồn ethanol có nhiệt trị thấp hơn, sinh ra ít năng lượng hơn trên mỗi lít xăng khoáng. [✔]

• D. Hàm lượng oxy trong xăng sinh học E10 quá thấp làm chậm tiến trình đốt cháy hòa khí.

Giải thích: Nguyên nhân chính khiến xe chạy xăng E10 (chứa khoảng 90% xăng khoáng và 10% cồn ethanol) có thể hao nhiên liệu hơn xăng khoáng A95 là do sự khác biệt về nhiệt trị. Mặc dù ethanol giúp quá trình cháy sạch hơn và có trị số octane cao, nhưng năng lượng sinh ra trên một đơn vị thể tích (mỗi lít) của ethanol lại thấp hơn đáng kể so với xăng khoáng nguyên chất. Do đó, để tạo ra cùng một mức công suất động cơ và giúp xe di chuyển trên một quãng đường tương đương, hệ thống phun xăng điện tử (ECU) buộc phải điều chỉnh để phun một lượng nhiên liệu lớn hơn một chút.

Đáp án đúng là: C.

Câu 2: Ngoài yếu tố năng lượng của nhiên liệu, nguyên nhân kỹ thuật nào liên quan đến hệ thống đánh lửa của động cơ có thể khiến xe bị ì và giảm khả năng tăng tốc khi đổ nhầm loại xăng E10?

• A. Do người dùng đổ loại E10 có trị số octane thấp hơn (như E10 RON92) cho xe vốn yêu cầu xăng A95, buộc ECU phải lùi góc đánh lửa để chống kích nổ. [✔]

• B. Do áp suất của bơm nhiên liệu tăng lên quá cao làm bugi bị ngập xăng và mất khả năng đánh lửa.

• C. Do cồn ethanol tạo ra dòng điện cảm ứng làm nhiễu loạn tín hiệu của hệ thống đánh lửa điện tử.

• D. Do nhiệt độ buồng đốt giảm xuống quá thấp khiến hòa khí không thể tự phát hỏa đúng thời điểm.

Giải thích: Mỗi dòng xe được nhà sản xuất thiết kế để tương thích với một trị số octane tối thiểu. Nếu một chiếc xe trước đây yêu cầu sử dụng xăng A95 (có khả năng chống kích nổ cao) nhưng người dùng lại chuyển sang đổ xăng sinh học E10 RON92, khả năng chống kích nổ của nhiên liệu sẽ bị sụt giảm. Để bảo vệ các chi tiết cơ khí bên trong động cơ khỏi hiện tượng kích nổ gây hại, bộ điều khiển trung tâm (ECU) sẽ tự động lùi góc đánh lửa. Khi góc đánh lửa bị giảm, xe sẽ có hiện tượng ì hơn, khả năng tăng tốc kém đi và xe chạy ít "bốc" hơn rõ rệt.

Đáp án đúng là: A.

Về mặt kỹ thuật, xăng E10 có làm xe hao nhiên liệu hơn một chút (khoảng 1 - 3%) so với xăng khoáng truyền thống. Nguyên nhân chính là do cồn (ethanol) có nhiệt lượng thấp hơn xăng thông thường, nên xe cần đốt nhiều nhiên liệu hơn để sinh ra cùng một mức công suất. (Ảnh: Bloomberg Businessweek Vietnam)

Câu 3: Hiện tượng xe bị giật nhẹ, hụt ga hoặc khó tăng tốc sau khi chuyển sang dùng xăng E10 ở các dòng xe cũ thường bắt nguồn từ tác động vật lý - hóa học nào của cồn ethanol đối với hệ thống nhiên liệu?

• A. Ethanol làm tăng tính axit của dầu nhớt bôi trơn dẫn đến bó kẹt các vòng xéc-măng.

• B. Cồn ethanol bám chặt vào thành ống dẫn và tạo thành một lớp màng ngăn chặn dòng chảy của xăng.

• C. Tính dung môi của ethanol làm bong tróc cặn bẩn, keo xăng cũ tích tụ lâu ngày gây nghẹt lọc xăng và kim phun. [✔]

• D. Ethanol phản ứng với kim loại của bình chứa tạo ra một hợp chất dạng keo làm đặc dầu nhiên liệu.

Giải thích: Cồn ethanol có tính dung môi và khả năng tẩy rửa rất mạnh. Khi được đổ vào hệ thống nhiên liệu của các phương tiện đời cũ, nó sẽ hòa tan và làm bong tróc các mảng bám cặn gỉ, keo xăng hoặc muội bẩn tích tụ lâu ngày trong bình xăng và đường ống dẫn. Khi các cặn bẩn này bong ra, chúng sẽ trôi theo dòng nhiên liệu và gây tắc nghẽn cục bộ tại lọc xăng hoặc làm bẩn kim phun. Hệ quả là lượng nhiên liệu phun vào buồng đốt bị thiếu hụt hoặc không đồng đều, khiến xe dễ bị hụt ga, giật nhẹ và giảm hiệu suất vận hành.

Đáp án đúng là: C.

Câu 4: Khi phương tiện xuất hiện cảnh báo lỗi động cơ (đèn Check Engine) ngay sau khi chuyển sang sử dụng xăng sinh học E10, nguyên nhân nào liên quan đến tỷ lệ hòa khí thường gặp nhất?

• A. Tỷ lệ hòa khí trong buồng đốt bị quá giàu do cồn ethanol làm bay hơi lượng lớn khí nạp.

• B. Áp suất khí nạp tăng cao đột ngột vượt quá giới hạn chịu đựng của cảm biến đường ống.

• C. Tốc độ luân hồi khí xả bị chặn đứng hoàn toàn do khí thải của xăng E10 có khối lượng riêng lớn.

• D. Hỗn hợp nhiên liệu bị nghèo (thiếu xăng) vì ethanol chứa oxy và có tỷ lệ hòa khí lý thuyết thấp, khiến ECU chưa kịp thích nghi. [✔]

Giải thích: Bản chất cồn ethanol trong xăng sinh học E10 có chứa các phân tử oxy và có tỷ lệ hòa khí lý thuyết (tỷ lệ không khí/nhiên liệu để cháy hoàn toàn) thấp hơn so với xăng khoáng truyền thống. Khi người dùng chuyển đổi từ xăng A95 sang xăng E10, hỗn hợp nhiên liệu nạp vào buồng đốt ban đầu có xu hướng bị "nghèo" hơn bình thường (tức là thừa oxy, thiếu xăng). Bộ điều khiển trung tâm (ECU) của xe cần có thời gian để tính toán và điều chỉnh lại lượng phun. Trong quá trình sai lệch tỷ lệ hòa khí này, cảm biến sẽ phát hiện và kích hoạt đèn báo lỗi động cơ để cảnh báo.

Đáp án đúng là: D.

Câu 5: Hiện tượng "phân pha" (lắng đọng nước và ethanol) xảy ra trong bình nhiên liệu chứa xăng E10 thường dẫn đến rủi ro nghiêm trọng nào cho việc vận hành phương tiện?

• A. Xe bị tăng lượng khí thải độc hại ra môi trường và gây ra tiếng ồn lớn ở ống xả.

• B. Lớp nước tích tụ dưới đáy bình bị hút vào động cơ gây khó nổ, nổ không đều hoặc chết máy đột ngột. [✔]

• C. Xăng trong bình tự động bốc cháy do ma sát giữa nước và cồn khi xe di chuyển.

• D. Làm tăng dung tích thực tế của bình chứa khiến xăng bị tràn ra ngoài hệ thống.

Giải thích: Do ethanol có đặc tính tự nhiên là hút ẩm rất mạnh, nếu xăng E10 bị tồn trữ quá lâu trong môi trường độ ẩm cao hoặc phương tiện ít khi sử dụng, ethanol sẽ liên tục kéo hơi nước từ không khí vào bình chứa. Khi lượng nước tích tụ vượt quá giới hạn hòa tan, hiện tượng phân pha sẽ xảy ra, tách nhiên liệu thành hai phần riêng biệt và lớp hỗn hợp nặng gồm nước - ethanol sẽ lắng xuống đáy bình xăng. Khi phương tiện khởi động, bơm xăng sẽ hút ngay lớp hỗn hợp nước này vào buồng đốt, dẫn đến các sự cố nghiêm trọng như động cơ khó nổ, nổ giật cục hoặc chết máy giữa chừng.

Đáp án đúng là: B.