Nhiều người phụ nữ tỏ ra ghê gớm, hay quát tháo chồng con thực chất lại là những người tận tụy và lo toan nhất. Tuy nhiên, sự hy sinh đi kèm với sự áp chế cảm xúc này lại vô tình đẩy những đứa trẻ vào hai trạng thái tâm lý tiêu cực: Luôn lo âu và cảm thấy mình không xứng đáng được hạnh phúc.

Phía sau tiếng thét là nỗi sợ và sự cô đơn

Chuyên gia tâm lý Virginia Satir từng nói: “Những âm thanh chói tai nhất trong gia đình thường ẩn chứa nỗi sợ hãi sâu sắc nhất; tư thế mạnh mẽ nhất lại che giấu sự quan tâm mềm yếu nhất”.

Trong thực tế, những người mẹ hay gầm nhừ thường là những người “ôm đồm” mọi việc. Họ kỳ vọng sự hoàn hảo từ chồng con vì sợ tương lai của con không ổn ổn định, sợ tổ ấm tan rã. Tuy nhiên, khi tình yêu được diễn đạt bằng sự giận dữ, nó trở thành một loại độc tố đối với sự phát triển của trẻ.

Hai "vết sẹo" tâm lý của trẻ trong gia đình có mẹ quá mạnh mẽ

Quan sát những gia đình có người mẹ chiếm quyền kiểm soát tuyệt đối và thường xuyên dùng tiếng thét để giao tiếp, con cái thường bộc lộ hai đặc điểm:

- Sống khép kín và luôn lo âu: Khi người mẹ liên tục trút bỏ áp lực cá nhân (như mất việc, stress công việc) lên con cái thông qua việc kiểm soát bài vở, trẻ sẽ dần mất đi sự hồn nhiên. Những đứa trẻ này thường có xu hướng thu mình lại, ngại giao tiếp và luôn trong trạng thái "phòng thủ" vì sợ làm sai sẽ bị mắng.

- Hội chứng "Không xứng đáng" (Imposter Syndrome): Đây là hệ quả đau lòng nhất. Khi một đứa trẻ lớn lên trong những lời chỉ trích hoặc những lời khen kèm theo điều kiện (kiểu như: "Lần này điểm cao nhưng đừng có kiêu ngạo, lần sau phải giữ vững"), chúng sẽ hình thành niềm tin rằng mình không đủ tốt. Ngay cả khi thành công hay có được cơ hội tốt trong tương lai, chúng vẫn luôn cảm thấy bất an, cho rằng mình không xứng đáng với những điều tốt đẹp đó.

Ảnh minh họa

Thay đổi để gia đình cùng "hướng tâm"

Một gia đình hạnh phúc không cần một "nữ tướng" quản lý tất cả, mà cần những thành viên cùng san sẻ trách nhiệm. Để thay đổi không khí gia đình, người mẹ cần thực hiện ba bước chuyển đổi:

- Quản lý kỳ vọng và cảm ứng: Thay vì cố gắng kiểm soát mọi thứ, hãy học cách chấp nhận sự hỗn độn. Khi thấy nhà cửa bừa bộn, hãy để lý trí lên tiếng trước khi cơn giận ập đến. Hãy hiểu rằng bạn không có nghĩa vụ phải làm hết mọi việc một mình.

- Thay đổi cách đặt vấn đề: Thay vì quát: "Tại sao không dọn đồ chơi?", hãy nhẹ nhàng nói: "Mẹ hôm nay đi làm hơi mệt, con có thể giúp mẹ thu dọn chỗ này không?". Khi đối phương (chồng hoặc con) cảm nhận được sự tin tưởng và cần giúp đỡ thay vì bị ra lệnh, họ sẽ tự nguyện thực hiện với thái độ tích cực hơn.

- Xây dựng sự tự tin cho trẻ: Trẻ cần những phản hồi tích cực không điều kiện để xây dựng lòng tự tôn. Đừng biến thành công của con thành một áp lực cho lần kế tiếp.

Người ta thường nói "phụ nữ biết nhu đúng lúc sẽ có số hưởng". Thực tế, một người phụ nữ biết cách giao tiếp ôn hòa không chỉ giúp bản thân bớt mệt mỏi mà còn tạo ra môi trường lành mạnh để con cái phát triển sự tự tin. Sự mạnh mẽ thực sự không nằm ở âm lượng tiếng thét, mà nằm ở khả năng điều phối cảm xúc để giữ gìn sự kết nối giữa các thành viên trong gia đình.

Thanh Hương