Ung thư tuyến tụy thường được gọi là “Vua của các loại ung thư”. Không ồn ào, không rầm rộ triệu chứng, nhưng khi lộ diện thì thường đã ở giai đoạn khó cứu. Tiên lượng xấu, khó điều trị, dễ tái phát và thời gian kể từ khi phát hiện đến lúc tử vong có thể chỉ tính bằng tháng.

Y tá Chen Laihua, người nhiều năm chăm sóc bệnh nhân ung thư tại Bệnh viện Keelung Chang Gung (Đài Loan, Trung Quốc) chia sẻ trên Health 2.0 một trường hợp khiến bà day dứt suốt nhiều tháng: hai người sống chung một mái nhà, không cùng huyết thống, lần lượt nhận chẩn đoán ung thư tuyến tụy. Điểm chung của họ không phải gen. Mà là… thói quen ăn uống.

Ảnh minh hoạ

Người đầu tiên là anh Xu, gần 40 tuổi (Đài Loan, Trung Quốc) với cơn đau bụng âm ỉ vùng thượng vị. Anh bận rộn, thường xuyên thức khuya làm việc, nên cho rằng mình bị trào ngược dạ dày. Suốt nhiều tháng anh tự mua thuốc uống. Cơn đau không những không hết mà còn lan ra sau lưng, kèm sụt cân nhanh và mệt mỏi.

Khi đến viện sau một lần ngất xỉu vì đau đớn, kết quả kiểm tra cho thấy anh mắc ung thư tuyến tụy giai đoạn 4, tức ở đầu của giai đoạn cuối. Khối u đã xâm lấn các mạch máu lớn quanh tụy và hạch bạch huyết, di căn tới gan và chuẩn bị tấn công phổi. Ở giai đoạn này, tỷ lệ sống sót sau 5 năm được thống kê là chưa tới 5%, thậm chí thời gian sống chỉ tính bằng tháng.

Cú sốc chưa dừng lại ở đó. Khi cả nhà đi kiểm tra theo gợi ý từ bác sĩ, cô em vợ chưa đầy 30 tuổi, sống chung nhà cũng được phát hiện ung thư tuyến tụy giai đoạn 2.

Không có yếu tố di truyền nhưng rõ ràng họ có chung một sở thích: mê đồ ngọt. Vợ anh Xu cho biết, chồng và em gái mình ăn gì cũng muốn thêm đường, dùng bánh ngọt và nước ngọt có ga gần như mỗi ngày. Bánh thay bữa sáng, ăn đêm khi làm việc, tráng miệng cuối tuần. Nước ngọt là “đồ giải tỏa căng thẳng”, nhiều khi còn uống thay nước lọc. Họ đều biết ăn quá nhiều đồ ngọt không tốt nhưng không bỏ được, cũng chỉ nghĩ đến trường hợp xấu nhất là béo phì hoặc tiểu đường chứ không hay nó còn là thủ phạm gây ung thư.

Vì sao ăn ngọt nhiều gây ung thư tuyến tuỵ?

Bình luận về trường hợp nàyg trên chương trình Health 2.0, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa Chien Cheng-hung (Đài Lón, Trung Quốc) giải thích: tuyến tụy có chức năng tiết insulin để điều chỉnh đường huyết. Khi cơ thể liên tục nạp nhiều đường tinh luyện, insulin phải tăng tiết kéo dài. Tình trạng này dẫn đến kháng insulin, viêm mạn tính và rối loạn chuyển hóa.

Ảnh minh hoạ

Viêm mạn tính kéo dài được xem là một trong những nền tảng thúc đẩy đột biến tế bào và hình thành khối u. Ngoài ra, béo phì và tiểu đường type 2, những hệ quả phổ biến của việc tiêu thụ quá nhiều đường, đều là yếu tố nguy cơ rõ ràng của ung thư tuyến tụy.

Ông cũng cảnh báo, tuyến tụy nằm sâu sau dạ dày và trước cột sống nên khối u giai đoạn đầu gần như không gây triệu chứng rõ rệt. Khi xuất hiện biểu hiện, bệnh thường đã tiến triển. Tỷ lệ sống sót sau 5 năm của ung thư tuyến tụy nói chung đã thấp. Đặc biệt, ở cuối giai đoạn 3 hoặc 4 khi khối u đã di căn xa, tỷ lệ sống sót 5 năm chỉ khoảng 1-4%. Đây chính là con số dưới 5% mà giới chuyên môn thường nhắc tới.

Vì vậy, việc nắm bắt các dấu hiệu ung thư tuyến tuỵ là vô cùng quan trọng. Bác sĩ Chien đưa ra các dấu hiệu quan trọng bao gồm:

- Đau dai dẳng vùng bụng trên, lan ra sau lưng

- Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân

- Chán ăn, đầy hơi, khó tiêu kéo dài

- Vàng da, ngứa da, nước tiểu sẫm màu

- Đường huyết tăng bất thường dù trước đó không mắc tiểu đường

Làm gì để phòng ung thư tuyến tuỵ?

Để phòng ung thư tuyến tụy, điều cốt lõi là kiểm soát các yếu tố nguy cơ chuyển hóa và viêm mạn tính trong cơ thể. Để phòng ung thư tuyến tụy, điều cốt lõi là kiểm soát các yếu tố nguy cơ chuyển hóa và viêm mạn tính trong cơ thể

Đường hay đồ ngọt không trực tiếp tạo ra ung thư trong một ngày, nhưng thói quen kéo dài nhiều năm có thể âm thầm tạo môi trường thuận lợi cho bệnh. Bỏ thuốc lá là ưu tiên hàng đầu vì đây là yếu tố nguy cơ đã được chứng minh rõ ràng. Song song đó, cần hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, kiểm soát tốt đường huyết và mỡ máu. Chế độ ăn nên giàu rau xanh, trái cây ít ngọt, ngũ cốc nguyên cám, cá và chất béo tốt; giảm thực phẩm chế biến sẵn, thịt đỏ nhiều mỡ và đồ chiên rán. Vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần giúp cải thiện độ nhạy insulin và giảm gánh nặng cho tuyến tụy.

Ảnh minh họa

Ngoài lối sống, việc theo dõi sức khỏe định kỳ cũng rất quan trọng, đặc biệt với người có viêm tụy mạn tính, tiểu đường khởi phát muộn, béo phì hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư tụy. Với ung thư tuyến tụy, phát hiện ở giai đoạn sớm gần như là cơ hội duy nhất để cải thiện tiên lượng.

Nguồn và ảnh: Health 2.0, TOPick