17 ứng viên được đề cử Giải thưởng Quả cầu vàng năm 2026. ẢNH: BTC

Ngày 12/10, Trung tâm Phát triển khoa học, công nghệ và tài năng trẻ (T.Ư Đoàn) công bố danh sách 17 ứng viên tiêu biểu được lựa chọn vào Top 20 Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả cầu vàng năm 2026. Trong danh sách này, bốn nhà khoa học nữ là Vũ Thị Hạnh, Nguyễn Thị Vân Anh, Trần Diệu Linh và Tôn Nữ Quỳnh Trang, hiện công tác tại các cơ sở đào tạo, nghiên cứu và phát triển công nghệ.

 Đây là vòng tuyển chọn trước khi Hội đồng Giải thưởng lựa chọn 10 gương mặt xuất sắc nhất.

Các ứng viên nữ góp mặt ở bốn lĩnh vực khác nhau, từ công nghệ số, robot và tự động hóa đến công nghệ y sinh, dược và sinh học ứng dụng, công nghệ môi trường và phát triển bền vững. Sự phân bố này cho thấy phạm vi hoạt động chuyên môn đa dạng của các nhà khoa học nữ trong danh sách xét chọn năm nay.

Ở lĩnh vực công nghệ số, ThS. Vũ Thị Hạnh là Trưởng phòng Công nghệ, Kỹ thuật - lab của Học viện Viettel, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội. Cùng lĩnh vực này, Hy Trường Sơn, trợ lý giáo sư tại Đại học Alabama at Birmingham (Mỹ), cũng được lựa chọn vào danh sách 17 ứng viên.

Trong lĩnh vực công nghệ robot và tự động hóa, TS. Nguyễn Thị Vân Anh, giảng viên Khoa Tự động hóa, Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội, là một trong ba ứng viên được lựa chọn. Hai ứng viên còn lại là Nguyễn Đức Thuận, giảng viên cùng khoa, và Thái Mai Thành, giảng viên Viện Kỹ thuật và Khoa học máy tính, Trường Đại học VinUni.

Ở lĩnh vực công nghệ y sinh, dược và sinh học ứng dụng, TS. Trần Diệu Linh hiện là nghiên cứu viên Trung tâm Nghiên cứu và phát triển công nghệ, Viện Công nghệ tiên tiến, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Hai ứng viên còn lại của lĩnh vực này là Lương Xuân Huy, giảng viên Khoa Kỹ thuật hóa học, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội, và Lê Hữu Thọ, giảng viên Khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM.

Trong lĩnh vực công nghệ môi trường và phát triển bền vững, TS. Tôn Nữ Quỳnh Trang, giảng viên Khoa Vật lý - Vật lý kỹ thuật, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM, là một trong ba ứng viên được lựa chọn. Hai ứng viên còn lại là Đinh Viết Cường, giảng viên cao cấp Khoa Kỹ thuật môi trường, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, và Nguyễn Hữu Đức Tôn, nghiên cứu viên Khoa Sư phạm sinh học, Trường Sư phạm, Đại học Cần Thơ.

Ngoài bốn lĩnh vực có các nhà khoa học nữ, danh sách ứng viên còn bao gồm nhiều hướng công nghệ chiến lược khác. Ở lĩnh vực công nghệ mạng di động thế hệ sau, an ninh mạng và lượng tử, ứng viên được lựa chọn là Nguyễn Ngọc Phiên, Giám đốc Trung tâm Tin học, Trường Đại học Tôn Đức Thắng.

Lĩnh vực công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến có Cao Lê Anh Kiệt, trợ lý giáo sư Khoa Công nghệ kỹ thuật hóa học, Trường Đại học Hiroshima (Nhật Bản). Trong lĩnh vực công nghệ chip bán dẫn, ứng viên Dương Ngọc Thanh là giảng viên Khoa Khoa học và Kỹ thuật vật liệu, Trường Kỹ thuật Phenikaa, Đại học Phenikaa.

Ở lĩnh vực công nghệ hàng không và vũ trụ, hai ứng viên là Nguyễn Đông Nhật, chuyên gia tại Tổ chức Nghiên cứu Khoa học ứng dụng Hà Lan, và Nguyễn Văn Thương, giảng viên Viện Công nghệ hàng không vũ trụ, Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội. Trần Lê Hưng, giảng viên Đại học Gustave Eiffel (Pháp), được lựa chọn ở lĩnh vực công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Năm 2026, Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả cầu vàng lần đầu được triển khai theo quy chế mới, mở rộng từ 5 lên 10 lĩnh vực xét chọn nhằm bám sát định hướng phát triển các công nghệ chiến lược quốc gia và cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Mười lĩnh vực xét chọn gồm công nghệ số; công nghệ mạng di động thế hệ sau, an ninh mạng và lượng tử; công nghệ robot và tự động hóa; công nghệ y sinh, dược và sinh học ứng dụng; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghệ chip bán dẫn; công nghệ môi trường và phát triển bền vững; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; công nghệ hàng không và vũ trụ; công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Theo Ban tổ chức, kỳ xét chọn năm nay tiếp nhận 77 hồ sơ đăng ký từ 51 cơ quan, đơn vị, trường học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, trong đó có 71 hồ sơ hợp lệ. Bốn lĩnh vực lần đầu được đưa vào cơ cấu xét chọn gồm công nghệ chip bán dẫn; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; công nghệ hàng không và vũ trụ; công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị đã thu hút 11 hồ sơ hợp lệ.

Quy chế mới bổ sung cơ chế lựa chọn Top 20 ứng viên tiêu biểu, hoàn thiện các tiêu chí đánh giá, tăng cường yêu cầu về liêm chính khoa học và phòng ngừa xung đột lợi ích. Việc đánh giá không chỉ căn cứ vào thành tích công bố khoa học, bằng sáng chế và giải pháp hữu ích mà còn xem xét khả năng ứng dụng sản phẩm, năng lực dẫn dắt nhóm nghiên cứu và tiềm năng đóng góp cho cộng đồng.

Sau thời gian công bố công khai danh sách 17 ứng viên, Hội đồng Giải thưởng dự kiến họp phiên thứ hai vào cuối tháng 10/2026 để tiếp tục đánh giá, lựa chọn 10 nhà khoa học trẻ xuất sắc nhất, trình Ban Bí thư T.Ư Đoàn xem xét trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả cầu vàng năm 2026.