Bấm nút OFF, màn hình tối đi, thiết bị không còn phát ra âm thanh nên nhiều người mặc định rằng điện cũng đã được ngắt. Tuy nhiên, với không ít đồ điện tử trong nhà, trạng thái “tắt” mà chúng ta nhìn thấy thực chất chưa đồng nghĩa với việc thiết bị được tách khỏi nguồn điện. Khi phích cắm vẫn nối với ổ điện, một số thiết bị có thể duy trì bộ nhận tín hiệu điều khiển, màn hình, kết nối mạng hoặc các mạch điện tử cần thiết để sẵn sàng hoạt động trở lại. Phần điện năng tiêu thụ trong trạng thái này được gọi là điện chờ hay standby power.

Cần lưu ý rằng lượng điện chờ của một thiết bị hiện đại thường khá nhỏ so với khi nó hoạt động bình thường. Vì vậy, không nên hiểu “chạy ngầm 24/24” là thiết bị đang ngốn điện với công suất lớn suốt ngày. Vấn đề đáng chú ý hơn là trong một gia đình có thể tồn tại nhiều thiết bị cùng được cắm điện quanh năm dù có những món rất ít khi sử dụng. Dưới đây là 4 trường hợp quen thuộc.

1. Tivi: Tắt bằng remote vẫn chưa phải ngắt điện

Đây có lẽ là tình huống phổ biến nhất. Khi bấm nút nguồn trên remote, màn hình tivi tắt nhưng thiết bị vẫn nối với điện lưới. Một phần hệ thống phải ở trạng thái sẵn sàng để nhận tín hiệu khi người dùng muốn bật tivi trở lại. Smart TV còn phức tạp hơn. Tùy từng model và cài đặt, thiết bị có thể duy trì một số chức năng liên quan đến mạng hoặc khả năng khởi động nhanh khi đang ở trạng thái chờ. Điều đáng nói là tivi thường được đặt cố định nên phích cắm gần như không bao giờ được động đến. Một gia đình có hai hoặc ba chiếc tivi đồng nghĩa với việc cũng có thể có từng ấy thiết bị duy trì trạng thái chờ trong phần lớn thời gian không xem.

Lời khuyên: Với chiếc tivi được sử dụng hàng ngày, không cần rút phích sau mỗi lần xem bởi mức điện chờ của nhiều mẫu hiện đại khá thấp. Cách hợp lý hơn là kiểm tra và sử dụng các chế độ tiết kiệm điện của máy. Riêng tivi ở phòng ít sử dụng hoặc khi cả nhà đi xa nhiều ngày, có thể ngắt nguồn hoàn toàn nếu hướng dẫn của nhà sản xuất cho phép. Nếu tivi đi cùng loa, đầu phát, máy chơi game và nhiều thiết bị khác, một ổ cắm có công tắc phù hợp có thể giúp ngắt cả cụm thiết bị thuận tiện hơn.

2. Lò vi sóng: Không nấu gì nhưng màn hình vẫn sáng

Không cần thiết bị đo điện, người dùng đôi khi cũng có thể nhận ra lò vi sóng vẫn đang được cấp điện. Sau khi hâm thức ăn xong nhiều giờ, màn hình đồng hồ hoặc bảng điều khiển của một số mẫu vẫn sáng. Lúc này lò không sử dụng điện để tạo vi sóng như khi hâm nóng thực phẩm, nhưng hệ thống điều khiển, màn hình hoặc đồng hồ vẫn có thể sử dụng một lượng điện nhỏ. Một chiếc lò được cắm liên tục 24/24 thì trạng thái đó cũng có thể kéo dài cả ngày dù thời gian thực sự dùng để nấu chỉ vài phút.

Lời khuyên: Nếu lò được sử dụng nhiều lần mỗi ngày, việc liên tục cắm rồi rút phích chỉ để loại bỏ một lượng điện chờ nhỏ có thể không cần thiết. Nhưng với gia đình rất ít dùng lò, chẳng hạn vài ngày hoặc vài tuần mới sử dụng một lần, không có nhiều lý do để duy trì nguồn liên tục chỉ để giữ đồng hồ hiển thị. Khi đó có thể ngắt nguồn nếu nhà sản xuất không yêu cầu khác. Quan trọng hơn, do lò vi sóng là thiết bị công suất lớn khi hoạt động, ổ cắm và đường điện phải phù hợp với công suất của thiết bị.

3. Máy tính để bàn: Shutdown chưa chắc đã bằng 0 W

Máy tính để bàn cũng là một trường hợp dễ bị hiểu nhầm. Sau khi chọn Shut down, hệ điều hành và các hoạt động chính đã dừng nhưng máy vẫn đang kết nối với nguồn điện. Tùy thiết kế và cấu hình, máy có thể duy trì mức tiêu thụ điện thấp cho một số chức năng. Ở góc làm việc, vấn đề còn nằm ở những thiết bị xung quanh. Màn hình, loa, adapter, dock và các phụ kiện khác thường cùng nối vào một ổ điện. Vì vậy, việc tắt riêng máy tính không đồng nghĩa toàn bộ góc làm việc đã ngừng sử dụng điện.

Lời khuyên: Trước hết hãy sử dụng đúng các chế độ quản lý điện của máy tính và màn hình thay vì để chúng hoạt động không cần thiết. Nếu kết thúc ngày làm việc và không có nhu cầu truy cập từ xa, sao lưu hay thực hiện tác vụ tự động, nên shutdown máy thay vì để hoạt động cả đêm. Với một cụm máy tính và thiết bị ngoại vi không cần duy trì nguồn, ổ cắm có công tắc giúp việc ngắt nguồn thuận tiện hơn sau khi máy đã được tắt đúng quy trình. Ngược lại, nếu máy cần được đánh thức từ xa, cập nhật hoặc thực hiện tác vụ theo lịch, không nên ngắt điện một cách máy móc.

4. Máy in: Thiết bị dễ bị quên trong trạng thái chờ

Máy in là món đồ có một đặc điểm khá đặc biệt: nhiều gia đình không sử dụng hàng ngày nhưng lại để thiết bị kết nối nguồn trong thời gian rất dài. Khi không in, máy có thể chuyển sang chế độ ngủ hoặc trạng thái tiêu thụ điện thấp thay vì hoạt động với công suất như lúc in. Một số máy còn phải duy trì kết nối mạng để có thể nhận lệnh in từ máy tính hoặc điện thoại. Do đó, trường hợp máy in cần được nhìn nhận khác tivi. Nếu gia đình thường xuyên in tài liệu từ nhiều thiết bị và cần máy luôn sẵn sàng, chế độ ngủ được nhà sản xuất thiết kế chính là giải pháp thuận tiện. Nhưng nếu một tháng chỉ bật máy vài lần, việc để thiết bị sẵn sàng 24/24 có thể không cần thiết.

Lời khuyên: Trước tiên nên bật chế độ Sleep/Auto Off hoặc các tính năng quản lý điện có sẵn thay vì vô hiệu hóa chúng. Nếu máy rất ít sử dụng, có thể tắt theo đúng quy trình của nhà sản xuất khi không cần đến. Riêng với máy in phun, không nên hình thành thói quen rút điện đột ngột khi máy vẫn đang hoạt động hoặc đang thực hiện chu trình bảo trì; hãy tắt bằng nút nguồn và tuân theo hướng dẫn của từng model.

Vậy thiết bị nào thực sự nên rút phích cắm?

Không có một quy tắc rằng cứ dùng xong thiết bị điện là phải rút phích. Cách này vừa bất tiện vừa không đem lại lợi ích đáng kể với mọi thiết bị, đặc biệt khi mức điện chờ của nhiều sản phẩm hiện đại đã rất thấp. Thay vào đó, có thể chia thiết bị trong nhà thành ba nhóm để xử lý dễ hơn.

Những thiết bị sử dụng hàng ngày như tivi không nhất thiết phải rút phích sau từng lần sử dụng. Hãy ưu tiên chế độ tiết kiệm điện hoặc standby được thiết kế sẵn. Những thiết bị rất ít sử dụng nhưng không có lý do phải duy trì nguồn liên tục có thể được ngắt nguồn trong khoảng thời gian dài không dùng, miễn là hướng dẫn của nhà sản xuất cho phép. Những cụm có nhiều thiết bị điện tử như góc giải trí hoặc góc máy tính có thể sử dụng ổ cắm có công tắc phù hợp để quản lý nguồn thuận tiện hơn, thay vì ngày nào cũng cúi xuống rút từng phích cắm.

Như vậy, điều đáng thay đổi không phải là biến việc “rút phích cắm” thành quy tắc cho mọi thiết bị, mà là bỏ thói quen cắm điện 24/24 một cách vô thức. Một chiếc tivi hiện đại ở chế độ chờ có thể chỉ tiêu thụ rất ít điện, nhưng một ngôi nhà có hàng loạt thiết bị cùng chờ quanh năm vẫn tạo ra phần điện năng không phục vụ trực tiếp cho nhu cầu sử dụng. Việc rà soát thiết bị nào cần luôn sẵn sàng và thiết bị nào có thể ngắt hẳn sẽ thực tế hơn nhiều so với rút điện tất cả mọi thứ sau mỗi lần dùng.