Với những căn nhà nhiều tầng hoặc gia đình có người lớn tuổi, trẻ nhỏ, thang máy có thể giúp việc di chuyển thuận tiện hơn đáng kể. Tuy nhiên, khác với nhiều thiết bị gia dụng có thể mua về rồi lắp đặt, thang máy liên quan trực tiếp đến kết cấu công trình, hệ thống điện, không gian sử dụng và an toàn lâu dài. Đặc biệt, mỗi căn nhà lại có diện tích, mặt bằng và kết cấu khác nhau. Vì vậy, trước khi quyết định lắp đặt, gia đình nên lưu ý 5 vấn đề dưới đây.

1. Đừng chọn thang trước rồi mới tìm chỗ đặt

Một sai lầm dễ gặp là gia chủ chọn trước mẫu thang, tải trọng hoặc kích thước mong muốn rồi mới cố gắng tìm một khoảng trống trong nhà để bố trí. Trên thực tế, trình tự hợp lý nên bắt đầu từ việc khảo sát chính căn nhà.

Với nhà xây mới, vị trí thang máy nên được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế để có thể phối hợp với cầu thang bộ, hành lang và các không gian chức năng. Với nhà đang sử dụng và muốn lắp thêm thang máy, việc khảo sát càng quan trọng bởi công trình đã có sẵn hệ cột, dầm, sàn và móng. Vị trí đặt thang không chỉ ảnh hưởng đến diện tích sử dụng mà còn liên quan đến kết cấu hố thang, cửa ra vào ở từng tầng, đường đi của hệ thống điện và phương án bảo trì sau này. Vì thế, không nên chỉ nhìn thấy một khoảng trống vừa mắt rồi mặc định rằng nơi đó có thể đặt thang.

2. Chọn tải trọng và kích thước theo nhu cầu thực tế

Thang máy lớn hơn không phải lúc nào cũng tốt hơn. Cabin càng lớn thường càng đòi hỏi nhiều diện tích dành cho hệ thống thang, trong khi đây lại là yếu tố khá "đắt giá" đối với những căn nhà phố có mặt bằng hạn chế.

Gia đình nên xác định trước số người thường xuyên sử dụng, nhu cầu vận chuyển đồ đạc và đặc điểm của các thành viên trong nhà. Chẳng hạn, nếu trong gia đình có người cao tuổi hoặc người phải sử dụng thiết bị hỗ trợ di chuyển, phương án cabin, cửa thang và không gian tiếp cận cần được cân nhắc phù hợp ngay từ đầu.

Ngược lại, một gia đình ít người cũng không nhất thiết phải cố bố trí một chiếc thang quá lớn và hy sinh nhiều diện tích sinh hoạt chỉ vì nghĩ rằng "làm rộng cho thoải mái". Quan trọng hơn, không nên lấy kích thước hố thang hoặc cabin của một căn nhà khác rồi áp dụng nguyên xi cho nhà mình. Các thông số này còn phụ thuộc vào loại thang và cấu hình thiết bị cụ thể được lựa chọn.

3. Tính phần xây dựng và kết cấu ngay từ đầu

Thang máy không chỉ có cabin mà còn là một hệ thống gồm nhiều bộ phận liên quan đến công trình xây dựng. Tùy thiết kế và loại thang, phương án thi công có thể liên quan đến hố thang, hố pit, không gian phía trên, kết cấu chịu lực, vị trí đặt thiết bị và các yêu cầu kỹ thuật khác.

Đây cũng là lý do gia đình không nên tự ý đục sàn, cắt dầm hay thay đổi kết cấu để "lấy chỗ" cho thang máy, đặc biệt với nhà đã xây dựng từ lâu. Những thay đổi liên quan đến bộ phận chịu lực của công trình cần được người có chuyên môn đánh giá.

Với nhà xây mới, việc thống nhất phương án thang máy trước khi thi công phần thô thường thuận lợi hơn vì kiến trúc, kết cấu và hệ thống kỹ thuật có thể được tính toán đồng bộ. Với nhà cải tạo, đôi khi gia đình phải chấp nhận thay đổi vị trí hoặc chọn cấu hình thang khác thay vì cố đưa một phương án không phù hợp vào công trình hiện hữu.

4. Đừng chỉ quan tâm đến cabin đẹp, hãy hỏi kỹ về an toàn và phương án khi có sự cố

Cabin, bảng điều khiển hay vật liệu hoàn thiện là những thứ dễ nhìn thấy nhất, nhưng đây không nên là tiêu chí duy nhất khi lựa chọn thang máy. Gia đình cần tìm hiểu rõ nguồn gốc thiết bị, cấu hình an toàn, phương án cứu hộ khi mất điện hoặc xảy ra sự cố, cách liên lạc từ bên trong cabin và đơn vị chịu trách nhiệm bảo trì sau khi bàn giao. Hệ thống điện cấp cho thang cũng phải được thiết kế, lắp đặt phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của thiết bị thay vì đấu nối tùy tiện từ hệ thống điện sinh hoạt.

Đặc biệt, thang máy không phải thiết bị lắp xong là có thể lập tức đưa vào sử dụng. Theo quy định về an toàn đối với thang máy, thiết bị phải được kiểm định kỹ thuật an toàn lần đầu trước khi đưa vào sử dụng; trong quá trình vận hành còn có kiểm định định kỳ và kiểm định bất thường trong những trường hợp theo quy định.

Do đó, khi làm việc với đơn vị cung cấp và lắp đặt, gia đình nên hỏi rõ ngay từ đầu về hồ sơ thiết bị, nghiệm thu, kiểm định cũng như trách nhiệm bảo trì sau này.

5. Tính luôn chuyện bảo trì và sửa chữa trong nhiều năm sau

Thang máy là thiết bị được sử dụng lâu dài, vì vậy chi phí ban đầu chỉ là một phần của bài toán. Gia đình còn cần tính đến điện năng, bảo trì định kỳ, kiểm định và khả năng sửa chữa hoặc thay thế linh kiện trong tương lai.

Một mẫu thang có giá ban đầu hấp dẫn nhưng linh kiện khó tìm, đơn vị bảo trì ở xa hoặc dịch vụ sau bán hàng không rõ ràng có thể gây bất tiện sau vài năm sử dụng. Ngược lại, việc lựa chọn hệ thống có nguồn gốc rõ ràng, đơn vị kỹ thuật ổn định và phương án bảo trì cụ thể sẽ giúp gia đình chủ động hơn.

Trước khi ký hợp đồng, nên làm rõ những nội dung như phạm vi bảo hành, lịch bảo trì, chi phí sau thời gian bảo hành, thời gian xử lý khi thang gặp sự cố và khả năng cung cấp linh kiện thay thế. Đây là những vấn đề ít "hấp dẫn" hơn việc chọn màu cabin nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm sử dụng về lâu dài.

Quan trọng nhất: Mỗi căn nhà cần một phương án riêng

Không có một kích thước hố thang, tải trọng hay cách bố trí nào phù hợp với tất cả nhà ở. Nhà xây mới và nhà cải tạo đã khác nhau; ngay cả hai căn nhà có cùng diện tích cũng có thể cần phương án khác do kết cấu, mặt bằng, số tầng và nhu cầu sử dụng không giống nhau.

Vì vậy, những thông số tham khảo trên mạng chỉ nên được dùng để hình dung ban đầu. Trước khi đục sàn, làm hố pit, dựng hố thang hay thay đổi bất kỳ bộ phận kết cấu nào, gia đình nên để đơn vị thang máy phối hợp với kiến trúc sư hoặc kỹ sư kết cấu khảo sát trực tiếp công trình, sau đó mới chốt phương án phù hợp.

Với thang máy trong nhà, dành thêm thời gian cho bước khảo sát và tính toán từ đầu thường đơn giản hơn rất nhiều so với việc phải sửa kết cấu hoặc thay đổi thiết bị khi công trình đã thi công dở.