Trồng hoa, cây cảnh nhìn qua tưởng là thú vui khá đơn giản: mua cây về, đặt ở nơi có ánh sáng rồi tưới nước mỗi ngày. Nhưng chỉ những người từng chăm cây mới hiểu, để một chậu cây sống khỏe lâu dài lại liên quan đến khá nhiều yếu tố như đất, nước, dinh dưỡng, sâu bệnh và cả cách chăm khi chủ nhà đi vắng.

Nhiều người mới bắt đầu còn rơi vào tình trạng càng chăm nhiều cây càng yếu. Phân bón mua đủ loại, đất trồng thay liên tục nhưng cây vẫn vàng lá, úng rễ hoặc chậm phát triển. Trong khi đó, trên các diễn đàn về làm vườn, không ít người lại chia sẻ những cách khá đơn giản, tận dụng chính vật dụng có sẵn trong nhà.

Dưới đây là 5 mẹo đáng tham khảo. Tuy nhiên, với những phương pháp sử dụng dung dịch tự chế, người trồng vẫn nên thử ở phạm vi nhỏ trước bởi mỗi loại cây có khả năng chịu dinh dưỡng, độ ẩm và các dung dịch khác nhau.

1. Tận dụng rác hữu cơ để làm phân bón, nhưng không nên dùng ngay

Vỏ chuối, vỏ táo, rau củ thừa thường bị bỏ đi sau mỗi lần nấu ăn. Với người trồng cây, đây lại có thể trở thành nguyên liệu để làm phân hữu cơ thay vì phải liên tục mua thêm phân bón.

Một cách được nhiều người áp dụng là cắt nhỏ vỏ trái cây và rau củ, cho vào dụng cụ chứa phù hợp để ủ cho đến khi vật liệu phân hủy ổn định, sau đó mới sử dụng cho cây với lượng nhỏ. Một số công thức trên mạng còn sử dụng đường để thúc đẩy quá trình lên men.

Điều quan trọng là không nên đổ trực tiếp nước ngâm rau củ, vỏ quả mới làm lên chậu cây. Hỗn hợp hữu cơ chưa phân hủy hoàn toàn có thể sinh mùi, thu hút côn trùng hoặc làm môi trường đất mất cân bằng. Nếu muốn tận dụng rác nhà bếp, cách an toàn hơn vẫn là ủ thành phân hữu cơ hoàn chỉnh rồi trộn một lượng vừa phải vào đất.

Mẹo này đặc biệt phù hợp với những gia đình trồng nhiều cây ngoài ban công hoặc có khoảng sân nhỏ, bởi lượng vỏ rau củ phát sinh hàng ngày có thể được tận dụng thay vì bỏ đi.

2. Đất quá bí và khó ngấm nước: Đừng chỉ nghĩ đến việc thay cả chậu

Một tình trạng rất thường gặp ở cây trồng lâu ngày là đất trở nên nén chặt. Khi tưới, nước chảy tràn trên bề mặt hoặc men theo thành chậu xuống dưới nhưng phần đất quanh bộ rễ vẫn khô. Cây vì thế có biểu hiện thiếu nước dù chủ nhà tưới khá thường xuyên.

Trước khi thay toàn bộ đất, có thể kiểm tra lại kết cấu giá thể. Đất trồng cây trong chậu nên có độ tơi xốp nhất định và thoát nước tốt. Tùy loại cây, người trồng có thể bổ sung những vật liệu giúp tạo độ thoáng như xơ dừa đã xử lý, vỏ thông, đá perlite hoặc các loại giá thể chuyên dụng.

Một mẹo khác thường được chia sẻ là sử dụng chai nhựa có đục lỗ như một đường dẫn nước xuống sâu hơn trong những bồn cây lớn. Cách này có thể hữu ích với bồn trồng ngoài trời, nhưng không nên lạm dụng trong chậu nhỏ bởi chai nhựa chiếm thể tích đất và có thể ảnh hưởng đến không gian phát triển của bộ rễ.

Về lâu dài, yếu tố quan trọng nhất vẫn là chọn đúng loại đất ngay từ khi trồng và tránh tưới quá nhiều khiến đất nhanh chai, bí.

3. Phát hiện sâu bệnh sớm quan trọng hơn dùng thật nhiều thuốc

Rệp, nhện đỏ, rệp sáp hay những loại côn trùng nhỏ là nỗi ám ảnh quen thuộc của người trồng cây cảnh. Chúng thường tập trung ở mặt dưới lá, ngọn non hoặc các kẽ lá nên nếu không kiểm tra thường xuyên, đến khi cây vàng lá mới phát hiện thì mật độ sâu bệnh đã khá lớn.

Trên mạng có nhiều công thức tự pha dung dịch từ tỏi, ớt hoặc xà phòng loãng để hỗ trợ xử lý côn trùng. Tuy nhiên, các dung dịch tự chế cũng có khả năng làm cháy lá nếu pha quá đặc hoặc phun trong điều kiện nắng nóng.

Nếu muốn thử, nên thử trước trên một vài lá, chờ phản ứng của cây rồi mới áp dụng rộng hơn. Đồng thời tránh phun vào giữa trưa hoặc khi cây đang chịu nắng mạnh.

Với trường hợp sâu bệnh nhẹ, đôi khi chỉ cần cách ly chậu cây, rửa lá bằng nước và lau sạch côn trùng đã giúp kiểm soát đáng kể. Nếu tình trạng nặng, sử dụng sản phẩm bảo vệ thực vật phù hợp theo đúng hướng dẫn vẫn là phương án an toàn hơn việc tự tăng nồng độ các hỗn hợp truyền miệng.

4. Tự làm hệ thống tưới cây khi đi vắng

Đây có lẽ là một trong những mẹo hữu ích nhất với người thường xuyên đi công tác hoặc du lịch.

Cách đơn giản là sử dụng nguyên lý mao dẫn: đặt một thùng nước cạnh các chậu cây, dùng dây vải hoặc dây dẫn nước có khả năng thấm tốt, một đầu đặt trong nước, đầu còn lại cắm xuống đất. Nước sẽ di chuyển từ từ vào chậu thay vì phải tưới trực tiếp mỗi ngày.

Tuy nhiên, nên thử hệ thống này vài ngày trước khi rời nhà. Nếu dây dẫn quá nhiều nước, cây có thể bị úng; nếu dẫn quá ít, đất vẫn khô. Mỗi loại cây cũng có nhu cầu nước khác nhau nên không nên dùng chung một mức tưới cho toàn bộ ban công.

Ngoài ra, trước khi đi xa có thể di chuyển cây ra khỏi vị trí nắng gắt, gom các chậu gần nhau để hạn chế mất nước và tưới đẫm vừa đủ trước khi rời nhà. Chỉ vài thay đổi như vậy cũng có thể giúp cây vượt qua một tuần không có người chăm dễ dàng hơn nhiều.

5. Đừng vội tin mọi loại “nước thần” giúp cây xanh lá

Men nở, bia, nước vo gạo, bã cà phê hay rất nhiều nguyên liệu nhà bếp thường được truyền tai như những loại “phân bón miễn phí”. Một số nguyên liệu quả thực có thể bổ sung chất hữu cơ sau khi được xử lý đúng cách, nhưng điều đó không đồng nghĩa cứ đổ trực tiếp xuống chậu là cây sẽ phát triển tốt.

Chẳng hạn, men nở chứa vi sinh vật nhưng không phải loại phân bón hoàn chỉnh cho cây. Bia cũng không nên được xem là chất dinh dưỡng cần thiết để tưới cây thường xuyên. Sử dụng quá nhiều các dung dịch chứa đường hoặc chất hữu cơ chưa phân hủy còn có nguy cơ làm đất có mùi, phát sinh nấm hoặc thu hút côn trùng.

Vì thế, trước những mẹo kiểu “pha thứ này với nước rồi tưới, vài ngày sau cây xanh um”, người trồng nên giữ một chút tỉnh táo. Cây phát triển khỏe vẫn phụ thuộc chủ yếu vào bốn yếu tố cơ bản: đủ ánh sáng, tưới đúng lượng, đất phù hợp và dinh dưỡng cân đối.

Trồng cây càng lâu càng thấy: Bí quyết thường nằm ở những điều rất cơ bản

Không phải cứ mua nhiều phân bón, thuốc dưỡng hay dụng cụ đắt tiền thì cây sẽ đẹp. Nhiều người trồng lâu năm thậm chí chi rất ít cho việc chăm cây bởi họ đã hiểu rõ đặc tính từng loại.

Cây ưa sáng phải được đặt đủ sáng, cây chịu hạn không thể ngày nào cũng tưới, chậu phải có lỗ thoát nước và đất không được bí rễ. Sau khi những yếu tố cơ bản này được đáp ứng, các mẹo tận dụng đồ dùng trong nhà mới thực sự phát huy giá trị.

Vì vậy, thay vì chạy theo quá nhiều “bí quyết thần kỳ”, người mới trồng hoa có thể bắt đầu từ việc quan sát cây mỗi ngày. Đôi khi chỉ cần thay vị trí đặt chậu, giảm một lần tưới nước hoặc làm lại phần đất đã nén chặt cũng đủ để một chậu cây đang èo uột hồi phục và xanh tốt trở lại.