Đầu tháng 2/2026, thế giới sẽ hướng sự chú ý lên bầu trời khi NASA thực hiện sứ mệnh Artemis II chuyến bay có người lái đầu tiên quay trở lại Mặt trăng sau hơn nửa thế kỷ. Trong bốn thành viên phi hành đoàn, Christina Hammock Koch trở thành cái tên đặc biệt: người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử bay vòng quanh Mặt trăng.

Phi hành gia Christina Koch là người phụ nữ đầu tiên thực hiện chuyến bay

Sự hiện diện của Christina Koch trên tàu Orion không mang tính biểu tượng đơn thuần. Trong suốt chuyến bay dự kiến kéo dài khoảng 10 ngày, bà trực tiếp tham gia vận hành và giám sát các hệ thống then chốt của con tàu. Việc NASA lựa chọn Christina Koch cho thấy một thông điệp rõ ràng: bình đẳng giới trong không gian không còn là khẩu hiệu mang tính xã hội, mà đã trở thành yêu cầu kỹ thuật dựa trên năng lực đã được kiểm chứng.

Chuyến bay Artemis II không chỉ mở ra giai đoạn mới cho chương trình thám hiểm Mặt trăng của nhân loại, mà còn đặt lại cách nhìn về giới hạn của phụ nữ trong khoa học và công nghệ. Ranh giới lớn nhất không nằm ở giới tính, mà ở việc xã hội có trao cơ hội để họ bước qua hay không.

Sinh năm 1979 tại bang Michigan (Mỹ), Christina Koch không lớn lên trong một gia đình có truyền thống hàng không vũ trụ. Con đường đến với NASA của bà bắt đầu như nhiều phụ nữ khác trong khoa học: học tập nghiêm túc, làm việc bền bỉ và kiên trì theo đuổi đam mê.

Tốt nghiệp ngành kỹ thuật điện, Christina Koch gia nhập NASA và sớm được giao những nhiệm vụ khó khăn, ít hào quang: làm việc tại Nam Cực, Alaska, Samoa những vùng đất lạnh giá, cô lập và khắc nghiệt. Ở đó, con người phải học cách thích nghi với môi trường thiếu thốn, bóng tối kéo dài và sự cô đơn dai dẳng. Chính những trải nghiệm ấy đã rèn luyện cho bà sức chịu đựng, tính kỷ luật và khả năng làm việc trong điều kiện cực hạn những phẩm chất cốt lõi của một phi hành gia.

Năm 2019–2020, Christina Koch thực hiện chuyến bay dài ngày trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), lưu trú liên tục 328 ngày một trong những khoảng thời gian dài nhất mà một phụ nữ từng sống ngoài không gian. Trong thời gian này, bà tham gia 6 chuyến đi bộ ngoài không gian (EVA), với tổng thời gian hơn 42 giờ.

Christina Koch cùng Jessica Meir thực hiện chuyến đi bộ ngoài không gian toàn nữ đầu tiên vào tháng 10/2019

Tháng 10/2019, Christina Koch cùng đồng nghiệp Jessica Meir thực hiện chuyến đi bộ ngoài không gian toàn nữ đầu tiên trong lịch sử. Dấu mốc này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn đánh dấu bước tiến thực chất của phụ nữ trong lĩnh vực vốn lâu nay được coi là “lãnh địa cuối cùng của nam giới”.

Những tháng ngày làm việc trên ISS của Christina Koch còn mang giá trị khoa học đặc biệt. Trong nhiều thập kỷ, các nghiên cứu y sinh học trong không gian chủ yếu dựa trên dữ liệu từ cơ thể nam giới. Việc lưu trú dài ngày của bà đã bổ sung những dữ liệu quan trọng về phản ứng của cơ thể phụ nữ trong môi trường vi trọng lực: từ hệ xương, cơ bắp, nội tiết đến sức khỏe tâm lý.

Những kết quả này cho thấy phụ nữ hoàn toàn có khả năng chịu đựng áp lực của các sứ mệnh không gian dài hạn, thậm chí trong một số khía cạnh còn thể hiện khả năng thích nghi vượt trội. Đây là nền tảng khoa học quan trọng để phụ nữ tham gia nhiều hơn vào các sứ mệnh không gian sâu trong tương lai.

Chương trình Artemis được NASA khởi động từ năm 2017 với mục tiêu đưa con người quay trở lại Mặt trăng và tiến tới những sứ mệnh dài hạn hơn. Sau nhiều lần trì hoãn và hai lần phóng không thành công, sứ mệnh Artemis I đã diễn ra vào tháng 11/2022, đánh dấu bước thử nghiệm quan trọng cho hệ thống mới.

Theo kế hoạch, Artemis II sẽ đưa bốn phi hành gia Jeremy Hansen, Victor Glover, Reid Wiseman và Christina Hammock Koch bay gần Mặt trăng, lần đầu tiên kể từ chuyến bay Apollo 17 năm 1972. Tên lửa dự kiến được phóng sớm nhất vào ngày 6/2 từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy (Florida), thực hiện hành trình kéo dài khoảng 10 ngày trước khi hạ cánh xuống Thái Bình Dương.

Trong chuyến bay này, phi thuyền Orion sẽ bay qua vùng tối của Mặt trăng và có khả năng thiết lập kỷ lục mới về khoảng cách xa nhất mà con người từng di chuyển khỏi Trái đất. Kỷ lục hiện tại là 400.171 km, được thiết lập bởi tàu Apollo 13 năm 1970.

Artemis II cũng là lần thử nghiệm thứ hai của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và là lần đầu tiên hệ thống này mang theo phi hành đoàn. Các phi hành gia sẽ sinh sống và làm việc trong khoang Orion, thử nghiệm hệ thống hỗ trợ sự sống, liên lạc, điều hướng, động cơ đẩy và thực hành các thao tác vận hành quan trọng. Theo NASA, ưu tiên hàng đầu của sứ mệnh vẫn là sự an toàn và sức khỏe của phi hành đoàn.

Christina Koch đã được NASA và cộng đồng khoa học quốc tế ghi nhận bằng nhiều giải thưởng uy tín như Neil Armstrong Award of Excellence, Astronautics Engineer Award, Global ATHENA Leadership Award… Tuy nhiên, giá trị lớn nhất từ hành trình của bà không nằm ở các danh hiệu.

Christina Koch không bước vào không gian với tư cách “người phụ nữ đầu tiên”. Bà bước vào đó như một kỹ sư, một nhà khoa học, một lao động trí tuệ đã chứng minh năng lực bằng nhiều năm làm việc trong những điều kiện khắc nghiệt nhất. Chuyến bay Artemis II vì thế không chỉ là cột mốc của ngành hàng không vũ trụ, mà còn là minh chứng rõ ràng rằng khi cơ hội được trao công bằng, giới hạn giới tính sẽ không còn là rào cản.

Với nhiều phụ nữ đang theo đuổi khoa học, công nghệ, câu chuyện của Christina Koch gửi đi một thông điệp giản dị nhưng mạnh mẽ: con đường có thể dài và khó, nhưng bầu trời và cả Mặt trăng không dành riêng cho bất kỳ giới nào.

PV (Theo NASA, National World)