Ở lĩnh vực này, Công ty TNHH Thiết bị HP Việt Nam (eherbal), một trong 50 thương hiệu hàng đầu ASEAN năm 2022  đã lựa chọn công nghệ sấy thăng hoa như một hướng đi chiến lược, góp phần tạo nên các sản phẩm tinh, sạch, thuần khiết phục vụ cộng đồng.

Đồng hành cùng eherbal trên hành trình đó là bà Lê Thị Duyên, Co-Founder của công ty, người không chỉ tâm huyết với nghiên cứu, ứng dụng khoa học – công nghệ vào phát triển dược liệu mà còn kiên định với triết lý “thân khỏe – tâm an”, lấy con người làm trung tâm của mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh. Với việc hợp tác chặt chẽ cùng các nhà khoa học, viện nghiên cứu và xây dựng vùng dược liệu riêng tại Thanh Hóa và Hòa Bình, eherbal đang từng bước khẳng định hướng đi bền vững, gắn kết giữa khoa học, thiên nhiên và giá trị nhân văn.

Bà Lê Thị Duyên

Xoay quanh việc ứng dụng công nghệ sấy thăng hoa trong bảo toàn hoạt chất và nâng cao chất lượng sản phẩm, Tạp chí Phụ nữ Mới đã có cuộc trao đổi với bà Lê Thị Duyên để làm rõ hơn về lựa chọn công nghệ, giá trị cốt lõi mà eherbal theo đuổi cũng như những định hướng phát triển trong thời gian tới.

Bà có thể cho biết, so với các phương pháp sấy nóng hay sấy khử nước thông thường, công nghệ sấy thăng hoa mà Công ty Herbal đang ứng dụng có những ưu điểm nổi trội nào trong việc giữ nguyên cấu trúc, màu sắc, hương vị và hàm lượng dưỡng chất của nông sản sau thu hoạch?

Công nghệ sấy thăng hoa mà eHerbal đang triển khai là bước nâng cấp rõ rệt so với sấy nóng hay các dạng sấy khử nước truyền thống. Ở góc độ y sinh học, điều quan trọng nhất là chúng ta gần như “đông cứng” được cấu trúc tế bào và hệ hoạt chất sinh học trước khi tách nước, nhờ đó hạn chế tối đa biến tính do nhiệt và oxy hóa. Với rau, củ, quả và dược liệu, sấy thăng hoa giúp giữ màu sắc tươi, hạn chế hoàn toàn hiện tượng cháy sạm, nâu hóa vốn rất thường gặp ở sấy nhiệt. Hương tinh dầu, mùi tự nhiên được bảo tồn tốt hơn, không bị ám mùi khét hay mùi “chín quá”, đây là yếu tố then chốt khi phát triển các dòng sản phẩm thảo dược, trà và thực phẩm chức năng cao cấp.

Độ ẩm sau sấy rất thấp nhưng cấu trúc vẫn xốp, nhẹ, giúp nghiền mịn, bào chế dạng bột, viên, cốm hòa tan mà vẫn giữ được hàm lượng vitamin, polyphenol, flavonoid và các hoạt chất chống oxy hóa ở mức cao hơn hẳn so với sấy nóng. Nhờ vậy, mỗi sản phẩm của eHerbal không chỉ giữ nguyên giá trị nguyên bản  mà còn có giá trị sinh học tiệm cận nguyên liệu tươi.

Nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa thực phẩm sấy thăng hoa và thực phẩm khử nước. Bà có thể chia sẻ rõ hơn sự khác biệt cốt lõi giữa hai công nghệ này và vì sao sản phẩm sấy thăng hoa được đánh giá cao hơn về chất lượng và giá trị sử dụng?

Về bản chất, “khử nước” truyền thống dùng nhiệt để làm nước bốc hơi, còn sấy thăng hoa thì đông lạnh sâu rồi cho nước đá chuyển thẳng từ rắn sang hơi trong môi trường chân không. Với khử nước, mô thực vật bị co rút, biến dạng, màu dễ sạm nâu, vitamin và các hoạt chất chống oxy hóa, tinh dầu thơm đều bị suy giảm đáng kể. Sản phẩm thường dai, cứng, mùi vị kém và rất khó hoàn nguyên về trạng thái gần tươi. Ở sấy thăng hoa, do nhiệt độ thấp và gần như bỏ qua hoàn toàn pha lỏng nên cấu trúc tế bào được “đóng băng” lại, giữ tốt màu sắc tự nhiên, mùi thơm, cùng hàm lượng vitamin, polyphenol, flavonoid và nhiều hoạt chất sinh học nhạy cảm với nhiệt. Độ ẩm cuối cùng rất thấp nhưng cấu trúc vẫn xốp, nhẹ, giúp bảo quản lâu dài mà vẫn giữ được chất lượng cảm quan và giá trị dinh dưỡng vượt trội.

494515924_10014785735251115_695406131963402150_n

Trong bối cảnh thị trường nông sản chế biến ngày càng cạnh tranh, theo bà, công nghệ sấy thăng hoa tạo lợi thế như thế nào cho các sản phẩm của Herbal, đặc biệt khi hướng tới phân khúc tiêu dùng cao cấp và xuất khẩu?

Công nghệ sấy thăng hoa tạo cho Herbal lợi thế rất rõ khi bước vào “sân chơi” nông sản chế biến cao cấp và xuất khẩu. Thứ nhất, sản phẩm giữ được đến mức tối đa màu sắc tự nhiên, hương thơm, cấu trúc và hàm lượng dưỡng chất, đáp ứng đúng những tiêu chí chất lượng mà các thị trường khó tính như Mỹ, EU, Nhật yêu cầu: đẹp, chuẩn cảm quan, giàu dinh dưỡng, không dùng chất bảo quản. Thứ hai, độ ẩm sau sấy rất thấp, trọng lượng nhẹ, giúp kéo dài thời hạn bảo quản 12–24 tháng, tối ưu chi phí logistics và giảm hao hụt trong vận chuyển quốc tế. Điều này cho phép Herbal xây dựng mô hình xuất khẩu linh hoạt hơn, không bị “gánh nặng” mùa vụ, mà vẫn đảm bảo chất lượng đồng nhất cho từng lô hàng.

Cuối cùng, nhờ chất lượng vượt trội, sản phẩm sấy thăng hoa luôn nằm ở phân khúc giá bán cao hơn 3–5 lần so với sản phẩm sấy thông thường, tạo biên lợi nhuận tốt để đầu tư ngược trở lại cho vùng nguyên liệu chuẩn hóa và hệ thống quản trị chất lượng quốc tế.

Về mặt an toàn sức khỏe, công nghệ sấy thăng hoa giúp kiểm soát rủi ro vi sinh, hóa chất bảo quản và biến đổi chất trong thực phẩm ra sao, qua đó đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của người tiêu dùng hiện đại?

Về an toàn sức khỏe, sấy thăng hoa cho phép kiểm soát rủi ro vi sinh rất hiệu quả vì độ ẩm cuối cùng được hạ xuống mức cực thấp, vi khuẩn và nấm mốc gần như không còn khả năng phát triển. Nhờ vậy, doanh nghiệp không cần phụ thuộc vào chất bảo quản hóa học mà vẫn đạt thời hạn sử dụng dài, phù hợp xu hướng “clean label” người tiêu dùng hiện đại ưu tiên. Quá trình diễn ra ở nhiệt độ thấp và môi trường chân không cũng hạn chế mạnh các phản ứng oxy hóa, nâu hóa, hình thành sản phẩm phân hủy không mong muốn, nên nguy cơ “biến đổi chất” trong thực phẩm giảm đáng kể so với sấy nhiệt truyền thống. Chính ba yếu tố: kiểm soát vi sinh, không cần chất bảo quản, và hạn chế biến đổi hóa học là chìa khóa để sản phẩm sấy thăng hoa đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn ngày càng khắt khe của thị trường cao cấp và ngành hàng cho trẻ em, người bệnh.

Từ kinh nghiệm triển khai thực tế, bà đánh giá tiềm năng phát triển của công nghệ sấy thăng hoa trong chế biến nông sản Việt Nam như thế nào, nhất là trong việc nâng cao giá trị gia tăng, kéo dài thời gian bảo quản?

Với trải nghiệm trực tiếp tại eHerbal, có thể thấy sấy thăng hoa là một trong những chìa khóa để “nâng hạng” nông sản Việt trên bản đồ giá trị gia tăng.

Thứ nhất, công nghệ này cho phép biến những loại trái cây, thảo dược quen thuộc thành sản phẩm cao cấp, có giá bán cao gấp nhiều lần nguyên liệu tươi, nhưng vẫn giữ được hương vị và dược tính đặc trưng.

Thứ hai, nhờ độ ẩm rất thấp và cấu trúc được ổn định, thời gian bảo quản có thể kéo dài đến 18–24 tháng, giúp giảm áp lực “giải cứu mùa vụ”, hạn chế thất thoát sau thu hoạch – vốn đang là “lỗ hổng” đau xót của nông nghiệp Việt Nam. Đồng thời, điều này mở ra cơ hội xuất khẩu quanh năm, không phụ thuộc quá mức vào mùa vụ hay khoảng cách địa lý. Với tâm thế của một người làm nghề, kỳ vọng lớn nhất là sấy thăng hoa không chỉ dừng ở vài mô hình điểm, mà trở thành hạ tầng công nghệ phổ biến, gắn với vùng nguyên liệu và hệ sinh thái nông dân – doanh nghiệp để giá trị gia tăng thực sự quay lại với người trồng.

Cảm ơn bà về cuộc trao đổi!

Nguyệt Nhi (thực hiện)