Để tạo thêm động lực học tập cho con, không ít phụ huynh sẵn sàng treo thưởng bằng tiền mặt, chuyến du lịch hay những món quà có giá trị. Mới đây, một bà mẹ cũng thức tới khuya cùng con để soạn hẳn một "bản cam kết" với nhiều điều khoản chi tiết, hứa sẽ mua điện thoại nếu con đạt mục tiêu tiếng Anh. Tuy nhiên, chính bản cam kết này lại làm dấy lên cuộc tranh luận sôi nổi trên mạng xã hội.

Theo nội dung được chia sẻ, cô con gái 13 tuổi cam kết trong vòng 6 tháng sẽ đạt trình độ tiếng Anh B1++. Nếu hoàn thành mục tiêu, mẹ sẽ hỗ trợ để con mua một chiếc điện thoại trị giá dưới 4 triệu đồng.

Đổi lại, cô bé hứa sẽ tiếp tục duy trì việc tự học, không để điện thoại ảnh hưởng đến kết quả học tập, vẫn phụ giúp việc nhà, tự sắp xếp thời gian học tập - nghỉ ngơi hợp lý và giữ vững thành tích học tập. Đáng chú ý, cô bé cũng đồng ý để bố mẹ lắp camera trong phòng để nhắc nhở và chấp nhận mẹ cài phần mềm giám sát trên điện thoại.

Dù vậy, trong phần ghi chú, cô bé vẫn bày tỏ mong muốn bố mẹ không sử dụng phần mềm quản lý trên điện thoại vì cảm thấy điều đó ảnh hưởng đến quyền riêng tư. Thay vào đó, em mong bố mẹ tin tưởng mình và tin rằng bản thân sẽ có trách nhiệm nếu đã ký cam kết.

Ảnh minh hoạ

Có nên đổi phần thưởng lấy thành tích?

Nhiều ý kiến cho rằng, chi tiết lấy thành tích đổi điện thoại là không hợp lý. Bởi việc học vốn là trách nhiệm và cũng là lợi ích của chính đứa trẻ, không nên biến nó thành một "hợp đồng trao đổi". Nếu cha mẹ đồng ý với những điều kiện này, vô hình trung sẽ hình thành suy nghĩ rằng chỉ cần có phần thưởng đủ lớn thì con mới cố gắng.

Những điều cô bé cam kết như chăm học, biết cân bằng thời gian hay phụ giúp gia đình vốn là việc nên làm, không nên trở thành điều kiện để được nhận điện thoại. Có người còn ví đây là một "thương vụ" mà phụ huynh ở thế bất lợi ngay từ đầu.

Bên cạnh đó, rất nhiều phụ huynh chia sẻ kinh nghiệm thực tế rằng, sau khi có điện thoại, mọi lời hứa rất dễ bị phá vỡ. Không ít người kể từng cho con ký cam kết tương tự nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, việc sử dụng điện thoại đã vượt ngoài tầm kiểm soát, dẫn đến mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái.

Vì vậy, cha mẹ nên trì hoãn việc mua điện thoại riêng nếu chưa thật sự cần thiết. Theo họ, ở tuổi dậy thì, sức hấp dẫn của mạng xã hội, trò chơi hay các nền tảng video ngắn là rất lớn, ngay cả người trưởng thành còn khó kiểm soát thì việc kỳ vọng một đứa trẻ tự giữ đúng cam kết là điều không dễ.

Ở chiều ngược lại, cũng có nhiều ý kiến cho rằng không nên nhìn mọi trường hợp theo một khuôn mẫu. Theo nhóm này, mỗi đứa trẻ có mức độ tự giác khác nhau và chính cha mẹ là người hiểu con nhất.

Một số người cho rằng, ở tuổi 13, việc có điện thoại riêng là nhu cầu khá phổ biến để phục vụ học tập, trao đổi với giáo viên và bạn bè. Điều quan trọng không phải là cấm hay cho mà là đồng hành cùng con, thống nhất quy tắc sử dụng rõ ràng và xây dựng sự tin tưởng lẫn nhau.

Đáng chú ý, một tài khoản tự nhận đang ở độ tuổi 15 cũng chia sẻ trải nghiệm cá nhân. Em cho biết đã được sử dụng điện thoại từ tiểu học để phục vụ việc học, vẫn duy trì thành tích học tập tốt và gần như tự học nhiều môn qua tài liệu trên mạng. Theo em, nếu phụ huynh còn lo lắng thì có thể giới hạn thời gian sử dụng hoặc quản lý vào buổi tối, thay vì giám sát quá chặt khiến con cảm thấy mất quyền riêng tư.

Các chuyên gia giáo dục từ lâu cũng cho rằng phần thưởng có thể tạo động lực trong ngắn hạn, nhưng nếu lạm dụng sẽ khiến trẻ dễ học vì phần thưởng hơn là vì giá trị của việc học. Trong khi đó, điện thoại thông minh là công cụ vừa có lợi vừa có hại. Với trẻ vị thành niên, điều quyết định không chỉ là có hay không có điện thoại, mà là thời điểm phù hợp, sự đồng hành của cha mẹ và những nguyên tắc sử dụng được cả hai bên thống nhất ngay từ đầu.