Hầu như ông bố bà mẹ bỉm sữa nào cũng từng gặp phải tình huống trớ trêu này: Đang bế con cho bú thì thiên thần nhỏ cứ thế lim dim mắt rồi chìm vào giấc ngủ ngon lành. Nhìn gương mặt con ngủ say, bố mẹ lại rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: Đánh thức dậy thì sợ con mất giấc, quấy khóc; không đánh thức thì lại lo con chưa bú đủ no, thiếu dinh dưỡng, chưa kể sợ tạo thành thói quen xấu là cứ phải ngậm ti mới ngủ được.

Thực ra, việc trẻ vừa bú vừa ngủ gật là hiện tượng vô cùng phổ biến ở giai đoạn sơ sinh. Trẻ nhỏ thể lực còn yếu, việc bú mẹ/bú bình rất tốn sức, cộng thêm hơi ấm từ vòng tay mẹ và cảm giác được vỗ về khi mút ti khiến con rất dễ rơi vào giấc ngủ nông khi đang ăn. 

Tuy nhiên, việc có nên gọi con dậy hay không không có một đáp án cố định cho mọi trường hợp. Bố mẹ không nên rập khuôn theo người khác mà chỉ cần dựa vào 2 điểm mấu chốt dưới đây để xử lý linh hoạt, vừa đảm bảo con ăn đủ no, vừa bảo vệ giấc ngủ của con.

Điểm thứ nhất: Nhìn vào trạng thái ăn và lượng sữa để biết con đã no chưa

Nếu bé mới chỉ bú được vài phút ngắn ngủi, lực mút yếu dần, miệng từ từ nhả ti rồi chìm vào giấc ngủ thì khả năng cao là con chưa ăn no. Dạ dày của trẻ sơ sinh rất nhỏ, việc bú sữa lại tiêu tốn nhiều thể lực nên nhiều bé sẽ bị "mệt quá mà ngủ quên". Nếu tình trạng này kéo dài, trẻ không ăn đủ no sẽ dẫn đến lượng nước tiểu ít, chậm tăng cân, ban đêm thường xuyên tỉnh giấc và quấy khóc liên tục. Trong trường hợp này, mẹ nên nhẹ nhàng đánh thức con dậy để bú tiếp.

Mẹo đánh thức con: Tuyệt đối không rung lắc mạnh. Mẹ có thể nhẹ nhàng vê nhẹ thùy tai của con, vuốt ve bàn tay, bàn chân nhỏ, hoặc khẽ dịch chuyển tư thế người để con tỉnh táo trở lại và bú tiếp.

Ngược lại, nếu bé đã bú đều đặn từ 10 - 15 phút, bụng hơi căng tròn, tự động nhả núm ti/ti mẹ ra rồi ngủ say thì chứng tỏ con đã ăn no. Lúc này hoàn toàn không cần thiết phải đánh thức con. Mẹ chỉ cần nhẹ nhàng lau sạch miệng cho con, vỗ ợ hơi rồi đặt con nằm ngủ yên giấc là được.

Điểm thứ hai: Nhìn vào số tháng tuổi và thời gian ngủ để tránh rủi ro sức khỏe

Mỗi giai đoạn phát triển, tiêu chuẩn về ăn và ngủ của trẻ sẽ hoàn toàn khác nhau:

Đối với trẻ dưới 1 tháng tuổi: Dự trữ năng lượng trong cơ thể trẻ còn rất thấp. Nếu con ngủ liên tục quá 4 tiếng đồng hồ, ngay cả khi con ngủ quên trong lúc bú, mẹ vẫn phải chủ động gọi con dậy để cho ăn. Việc này giúp tránh nguy cơ hạ đường huyết, mất nước và giúp trẻ nhanh đào thải vàng da hơn. Đặc biệt là đối với trẻ sinh non hoặc nhẹ cân, thời gian ngủ càng cần được kiểm soát nghiêm ngặt.

Đối với trẻ từ 3 tháng tuổi trở lên: Lúc này nhịp sinh học của con đã dần đi vào quỹ đạo, chức năng tiêu hóa cũng hoàn thiện hơn. Chỉ cần chỉ số cân nặng, chiều cao phát triển đạt chuẩn, việc con ngủ gà gật một chút ban ngày hay ngủ một mạch ngon giấc ban đêm đều không cần thiết phải cố tình đánh thức.

Lưu ý đặc biệt nguy hiểm: Tuyệt đối không để trẻ nằm phẳng và ngậm núm ti/ti mẹ khi ngủ. Sữa đọng lại trong khoang miệng thời gian dài rất dễ sinh vi khuẩn gây sâu răng (sún răng). Đồng thời, khi trẻ ngủ, phản xạ nuốt giảm đi sẽ làm tăng nguy cơ bị sặc sữa, thậm chí gây viêm tai giữa.

Phân biệt "Buồn ngủ tự nhiên" và "Thói quen xấu phụ thuộc vào sữa"

Nhiều cha mẹ không phân biệt được hai khái niệm này. Nếu để trẻ duy trì thói quen "cứ bú mới ngủ" trong thời gian dài sẽ hình thành phản xạ có điều kiện. Sau này con sẽ rất khó tự ngủ, đêm thức giấc cũng bắt buộc phải cho bú mới chịu ngủ tiếp.

Để can thiệp sớm tình trạng này, bố mẹ có thể áp dụng quy trình: Trước khi cho bú, hãy vận động nhẹ nhàng cho con hoặc thay tã để con hoàn toàn tỉnh táo khi vào bữa. Khi nhận thấy con có dấu hiệu bắt đầu lim dim buồn ngủ, hãy chủ động kết thúc việc cho bú để tách biệt rõ ràng hai hành vi: Ăn ra ăn, ngủ ra ngủ.

Ăn uống và giấc ngủ là hai nền tảng cốt lõi cho sự phát triển của trẻ. Bố mẹ không cần phải quá lo lắng nhưng cũng không được phó mặc. Chỉ cần linh hoạt kết hợp giữa lượng sữa con ăn và số tháng tuổi của con, bạn sẽ dễ dàng giải quyết được bài toán "vừa bú vừa ngủ" này. Nuôi dạy con là một hành trình từng bước một, thấu hiểu đặc điểm sinh lý của con để hướng dẫn một cách khoa học mới là phương pháp tốt nhất.

Nguồn: Sohu