Các bác sĩ vừa công bố vào hôm thứ Hai rằng một người đàn ông Na Uy đã được chữa khỏi HIV một cách hiệu quả sau khi nhận ca ghép tế bào gốc từ anh trai mình.

Lưu ý: Phương pháp ghép tế bào gốc có thể "chữa khỏi" HIV hiện chỉ là lựa chọn dành cho những bệnh nhân đồng thời mắc ung thư máu.

Anh trai của bệnh nhân này tình cờ mang một đột biến gen hiếm gặp có khả năng ngăn chặn virus. Người đàn ông 63 tuổi, được gọi là "Bệnh nhân Oslo", là trường hợp mới nhất trong số khoảng 10 người trên toàn thế giới đạt được trạng thái thuyên giảm HIV lâu dài sau khi thực hiện cấy ghép để điều trị ung thư máu.

Thủ thuật rủi ro cao này thông thường yêu cầu người hiến tặng phải có một đột biến cụ thể ở gen CCR5, giúp ngăn chặn HIV xâm nhập vào các tế bào trong cơ thể. Chỉ có khoảng 1% dân số ở Bắc Âu sở hữu đột biến cần thiết này.

"Trúng số độc đắc hai lần"

Bệnh nhân Oslo sống chung với HIV từ năm 2006 và được chẩn đoán mắc một loại ung thư máu gây tử vong có tên là hội chứng rối loạn sinh tủy vào năm 2017. Các bác sĩ đã nỗ lực tìm kiếm một người hiến tặng có thể điều trị cả hai căn bệnh. Khi không tìm thấy ai phù hợp hoàn toàn, họ đã chọn anh trai của người đàn ông này.

Tuy nhiên, vào đúng ngày thực hiện ca ghép vào năm 2020, các bác sĩ đã vô cùng kinh ngạc khi phát hiện ra người anh trai cũng mang đột biến gen CCR5.

"Chúng tôi hoàn toàn không biết trước điều đó... Thật là kinh ngạc", bác sĩ Anders Eivind Myhre tại Bệnh viện Đại học Oslo chia sẻ với AFP. Ông cũng là tác giả chính của nghiên cứu về trường hợp này trên tạp chí Nature Microbiology.

Bác sĩ Myhre cho biết thêm, bệnh nhân nói rằng việc này "giống như trúng số độc đắc hai lần vậy". Hai năm sau ca ghép, bệnh nhân đã ngừng sử dụng thuốc kháng virus (ARV). Các nhà nghiên cứu không tìm thấy dấu vết nào của virus trong các mẫu máu, ruột và tủy xương của người đàn ông này.

"Xét trên mọi phương diện thực tế, chúng tôi khá chắc chắn rằng ông ấy đã được chữa khỏi", Myhre khẳng định. Hiện tại, Bệnh nhân Oslo đang có một cuộc sống rất tốt và tràn đầy năng lượng.

Hy vọng cho tương lai

Mặc dù vậy, quy trình cấy ghép gây đau đớn và tiềm ẩn nhiều nguy hiểm này chỉ dành cho những người mắc cả HIV và ung thư máu giai đoạn cuối. Do đó, đây không phải là phương án khả thi cho hàng triệu người đang sống chung với virus trên toàn thế giới. 

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu tin rằng việc nghiên cứu những trường hợp hiếm hoi này sẽ giúp hiểu rõ hơn về cơ chế hoạt động của HIV, với hy vọng tìm ra phương pháp chữa trị cho tất cả bệnh nhân.

"Không còn là một bệnh nhân"

Bệnh nhân Oslo là người đầu tiên nhận tế bào gốc từ một thành viên trong gia đình. Đồng tác giả nghiên cứu, Marius Troseid từ Đại học Oslo, cho biết hệ thống miễn dịch của bệnh nhân đã được "thay thế hoàn toàn" bởi hệ thống của người hiến tặng.

Trước đó, vào năm 2008, Timothy Ray Brown (Bệnh nhân Berlin) là người đầu tiên được tuyên bố khỏi HIV. Sau đó là các bệnh nhân ở London, New York, Geneva, Dusseldorf và nhiều nơi khác.

Với tình trạng sức khỏe ổn định hiện tại, bác sĩ Troseid cho rằng biệt danh "Bệnh nhân Oslo" có lẽ không còn phù hợp nữa: "Ông ấy có lẽ không còn là một bệnh nhân. Ít nhất là bản thân ông ấy không còn cảm thấy mình như vậy".