Bồn nước thường được đặt ở vị trí cao và khuất tầm mắt nên không phải lúc nào gia đình cũng phát hiện ngay sự cố. Có nhà chỉ nhận ra khi nghe tiếng nước chảy trên mái, thấy nước từ sân thượng nhỏ xuống hoặc phát hiện một khoảng sàn luôn ướt dù trời không mưa. Nếu chỉ một lần quên tắt máy bơm, nguyên nhân khá dễ xác định. Nhưng khi bồn nước liên tục bị tràn dù gia đình đã sử dụng phao tự ngắt, vấn đề có thể nằm ở phao, van cấp nước hoặc hệ thống điều khiển máy bơm. Lúc này, điều quan trọng là xử lý đúng thứ tự thay vì vội trèo lên mái để tháo bồn hay chỉnh phao.

Việc đầu tiên: Dừng nguồn nước đang tiếp tục cấp vào bồn

Khi phát hiện bồn nước đang tràn, việc cần làm trước tiên là ngăn nước tiếp tục được đưa vào bồn. Nếu gia đình sử dụng máy bơm, hãy tắt máy bơm. Với hệ thống bơm tự động, có thể ngắt nguồn điện cấp cho máy bơm tại vị trí an toàn. Trường hợp bồn được cấp trực tiếp từ đường nước và có van khóa riêng, hãy khóa van cấp nước. Đây là thao tác đơn giản nhưng cần thực hiện trước khi tìm nguyên nhân. Nếu máy bơm vẫn hoạt động hoặc nước vẫn tiếp tục được cấp vào, lượng nước tràn ra có thể ngày càng nhiều, vừa lãng phí vừa khiến sàn mái, tường và những khu vực xung quanh bị ướt. Đặc biệt, nếu nước đã lan tới khu vực có ổ cắm, dây điện, máy bơm hoặc thiết bị điện, không nên đi chân trần vào vùng nước hay tự ý chạm vào thiết bị.

Sau khi ngừng cấp nước, kiểm tra phao

Phao là một trong những bộ phận đầu tiên nên nghĩ tới khi bồn nước liên tục bị tràn. Với phao cơ, nguyên lý hoạt động tương đối đơn giản. Khi mực nước dâng lên, quả phao nổi theo và tác động lên van để đóng đường nước cấp. Nếu phao bị thủng khiến nước lọt vào bên trong, cần phao bị kẹt, cong hoặc cơ cấu van không còn đóng kín, nước có thể tiếp tục chảy dù bồn đã đầy. Cặn bẩn tích tụ lâu ngày cũng có thể làm chuyển động của phao không còn trơn tru. Một trường hợp khác là phao được điều chỉnh ở vị trí quá cao, khiến nước đã gần hoặc đạt tới mức tràn nhưng van vẫn chưa đóng hoàn toàn. Gia đình có thể quan sát xem quả phao có bị mắc vào thành bồn hoặc đường ống hay không nếu vị trí bồn dễ tiếp cận. Tuy nhiên, nếu bồn nằm trên mái cao, mái tôn hoặc khu vực không có chỗ đứng chắc chắn, không nên mạo hiểm trèo lên chỉ để tự kiểm tra.

Dùng phao điện vẫn có thể xảy ra tình trạng tràn

Không ít gia đình sử dụng phao điện hoặc cảm biến mực nước để máy bơm tự động hoạt động. Khi nước xuống thấp, hệ thống cho phép máy bơm chạy; khi nước đạt mức quy định, máy bơm sẽ được ngắt. Nếu phao điện, cảm biến, dây dẫn, rơ-le hoặc bộ phận điều khiển gặp sự cố, máy bơm có thể không nhận được tín hiệu dừng. Kết quả là bồn đã đầy nhưng nước vẫn tiếp tục được bơm lên. Dấu hiệu dễ nhận thấy là nước đã tràn nhưng máy bơm vẫn chạy. Trong trường hợp này, nên tắt máy bơm và không liên tục bật lại để thử xem hệ thống có tự ngắt hay không. Các bộ phận liên quan đến điện cũng không phù hợp để người không có chuyên môn tự tháo và đấu nối lại, đặc biệt khi khu vực xung quanh đang ẩm ướt.

Đừng bỏ qua đường ống tràn

Đường ống tràn có nhiệm vụ dẫn lượng nước vượt quá mức cho phép tới vị trí thoát phù hợp. Tuy nhiên, đây chỉ là phương án giúp kiểm soát nước khi mực nước quá cao, không phải lý do để bỏ qua sự cố của phao. Nếu ống tràn bị tắc bởi cặn bẩn, lá cây hoặc vật lạ, nước có thể không thoát theo đường dự kiến mà tràn sang những vị trí khác. Ngược lại, nếu đầu ống tràn được bố trí không hợp lý, nước có thể liên tục đổ xuống sàn mái, sát chân tường hoặc sang khu vực lân cận. Vì vậy, sau khi xử lý nguồn cấp nước, gia đình cũng nên kiểm tra xem nước đang tràn từ đâu. Điều này giúp phân biệt tình trạng nước vượt mức qua ống tràn với trường hợp bồn, đường ống hoặc các mối nối đang bị rò rỉ.

Sửa phao xong nhưng bồn lại tràn, đừng tiếp tục chỉnh tạm

Có trường hợp chỉ cần tác động nhẹ vào cần phao, nước lập tức ngừng chảy. Điều này dễ khiến nhiều người cho rằng sự cố đã được giải quyết. Tuy nhiên, nếu hiện tượng cứ vài ngày hoặc vài tuần lại xuất hiện, phao có thể đã xuống cấp. Quả phao bị thủng, cơ cấu van bị mòn hoặc cần phao thường xuyên mắc kẹt đều có thể khiến tình trạng tái diễn. Khi bộ phận đã hư hỏng, việc chỉnh đi chỉnh lại chỉ là giải pháp tạm thời. Phao hoặc van cần được sửa chữa, thay thế phù hợp và sau đó cho hệ thống chạy thử để chắc chắn nước thực sự ngừng cấp trước khi đạt tới mức tràn.

Nước đã ngừng tràn vẫn nên kiểm tra khu vực xung quanh

Một lần nước tràn được phát hiện sớm thường chưa gây ra vấn đề lớn. Điều đáng lo hơn là bồn có thể đã tràn nhiều lần trong thời gian gia đình không để ý. Nước thường xuyên đọng trên sân thượng có thể khiến những vị trí chống thấm đã xuống cấp dễ bộc lộ vấn đề. Nếu sau sự cố xuất hiện vết ẩm, ố vàng trên trần tầng dưới hoặc khu vực quanh chân bồn luôn đọng nước, gia đình nên kiểm tra thêm khả năng thoát nước và tình trạng chống thấm của sàn mái. Nhân lúc kiểm tra, cũng nên quan sát chân đế và khung đỡ bồn. Nếu thấy khung bị han gỉ nghiêm trọng, chân đế nghiêng, bồn xê dịch hoặc nền phía dưới có dấu hiệu bất thường, không nên tự trèo lên xử lý. Một bồn chứa đầy nước có khối lượng rất lớn nên vị trí đặt và hệ khung đỡ cần bảo đảm chắc chắn.

Không nên đợi đến lúc nước chảy xuống tầng dưới mới kiểm tra bồn

Do nằm trên mái nên bồn nước rất dễ trở thành hạng mục "lắp xong rồi quên". Trong khi đó, phao, van, đường ống và khung đỡ đều có thể xuống cấp sau thời gian dài chịu nắng mưa. Gia đình không cần kiểm tra quá thường xuyên nhưng thỉnh thoảng có thể quan sát khu vực bồn, nhất là khi nghe máy bơm chạy lâu bất thường, thấy hóa đơn nước tăng khó hiểu hoặc xuất hiện nước trên sân thượng dù trời khô ráo.

Tóm lại, khi bồn nước trên mái bị tràn liên tục, việc đầu tiên nên làm là dừng nguồn nước đang cấp vào bồn. Sau khi tình trạng tràn đã được kiểm soát, mới lần lượt kiểm tra phao, van cấp, hệ thống điều khiển máy bơm và đường ống tràn. Nếu sự cố lặp lại nhiều lần hoặc liên quan đến điện, vị trí trên cao, gia đình nên gọi người có chuyên môn thay vì cố sửa tạm để tiếp tục sử dụng.

*Thông tin trong bài mang tính tham khảo