Khi tiễn biệt ông Công ông Táo trở về trời vào dịp 23 tháng Chạp, các gia đình Việt mang đến mâm cúng những tinh túy nhất của mình. Không chỉ có mâm cỗ mặn, chay hay ngọt đậm đà hương vị truyền thống, một "nhân vật" không thể thiếu trong nghi lễ này chính là cá chép vàng - linh vật được tôn vinh là phương tiện đưa các vị Táo quân lên chầu Trời.

Dân gian ta xưa nay lưu truyền, cá chép vàng là thần tiễn đưa linh hồn lên bến bờ thiên đàng, nơi mà vị thần bếp sẽ trình bày thành tích và cầu nguyện cho gia chủ trước Ngọc Hoàng. Mặc dù nhiều gia đình có dùng cá giấy hoặc bổ sung thêm xôi hình cá trong mâm cúng nhưng việc sử dụng cá chép sống lại mang một ý nghĩa đặc biệt khác. Thông thường, trong mỗi mâm lễ cúng ông Công ông Táo sẽ có 3 con cá chép đỏ to nhỏ tùy gia chủ, thả trong một cái bát lớn hoặc chậu nhỏ, đặt gần mâm cúng. Có người còn thả thêm những bông hoa cho xinh. 

Ảnh minh họa.

Khi nghi thức cúng kết thúc, gia chủ sẽ đưa cá đến một dòng sông, ao hồ, gửi gắm cá với dòng nước mênh mông, như một nghi thức tiễn đưa ông Táo về với trời cao. Đây là khoảnh khắc đẹp đẽ, thiêng liêng, kết thúc một nghi lễ đầy ý nghĩa, đồng thời là lời nguyện cầu cho một năm mới thuận lợi, may mắn.

Nhưng đôi khi, sự cố không mong muốn xảy ra khi cá chép chết trước khi được thả - một tình huống khiến không ít người lo lắng, hoang mang. Một số quan niệm cho rằng đây là điềm báo không lành, vì ông Táo thiếu phương tiện đi trên hành trình của mình. Tuy nhiên, hãy nhìn nhận mọi việc từ góc độ tích cực và hiểu rằng, thần linh và tổ tiên không bao giờ muốn con cháu mình phải lo âu hay hoang mang. Thay vì xem đó là điềm xấu, hãy xem đó là cơ hội để suy ngẫm về việc chăm sóc và tôn trọng mọi sinh vật, cũng như bảo vệ nguồn nước - nơi ta thả cá. Và hãy nhớ, việc thực hiện nghi lễ với lòng thành kính và đúng cách mới chính là điều mang lại may mắn, thịnh vượng.

Khi cá chết sau khi cúng ông Táo, hãy giữ bình tĩnh, vì đây không phải là điềm báo xui xẻo như nhiều người lầm tưởng. Điều quan trọng là phải xử lý tình huống một cách nhanh chóng và tôn trọng.

Đầu tiên, hãy nhớ rằng, sau khi cúng, ba con cá chép thực sự đại diện cho phương tiện vận chuyển của ông Táo lên thiên đình, vì vậy xử lý chúng cần được thực hiện một cách cẩn thận và tôn nghiêm. Nếu cá chết, đây là những bước bạn có thể thực hiện.

Xử lý cá cẩn thận: Dùng giấy hoặc túi ni-lông để gói cá cẩn thận. 

Tôn kính và nhẹ nhàng: Khi gói cá, hãy giữ tâm trạng tôn kính như đang tiễn biệt một vị khách quý. 

Thả cá xuống dòng nước chảy: Tìm một dòng nước chảy mà không gây ô nhiễm môi trường, nơi cá có thể được thả một cách tự nhiên. Điều này tượng trưng cho việc giải phóng và tiếp tục hành trình của ông Táo. 

Suy ngẫm và cầu nguyện: Khi thực hiện việc thả cá, hãy suy ngẫm về những việc làm của mình, cầu nguyện cho ông Táo hồi báo những điềm lành, và gửi lời cầu mong cho sự bình yên, may mắn đến với gia đình. 

Vệ sinh không gian cúng: Sau khi xử lý xong cá, hãy lau chùi không gian cúng để giữ sự trong sạch và ngăn nắp. 

Tiếp tục những việc làm tốt: Duy trì những hành động tích cực trong cuộc sống, vì đây mới chính là cách để 'hóa giải' mọi điều không may mắn và thu hút tài lộc, may mắn vào nhà.

Nhìn chung, việc cá chép chết sau khi cúng có thể do nhiều nguyên nhân như chất lượng nước không tốt, thời tiết, hoặc sự chăm sóc không đúng cách. Quan trọng là cách chúng ta xử lý và ý thức được rằng việc cúng kiếng không chỉ là nghi thức mà còn là biểu hiện của lòng thành và niềm tin vào những giá trị văn hóa tốt đẹp.

XUÂN NGUYÊN