Bạn đã bao giờ bị tiêu chảy vài ngày, uống vài viên thuốc là đỡ nhưng một thời gian ngắn sau tình trạng này lại tái diễn? Nhiều người thường lập tức hoang mang nghĩ rằng mình đã mắc ung thư mỗi khi đường tiêu hóa biểu tình, nhất là ung thư đại trực tràng.

Không thể phủ nhận ung thư đại trực tràng có thể gây ra tình trạng này, nhưng nó không phải nhóm dấu hiệu quan trọng nhất. Đó có thể là do rối loạn tiêu hóa đơn thuần hoặc nhiều bệnh lý khác. Điều thực sự nguy hiểm là một nhóm các thay đổi khác về thói quen đi tiêu diễn ra rất chậm rãi, âm thầm như con ếch bị luộc chín từ từ trong nước mà chúng ta hay chủ quan bỏ qua.

Ảnh minh họa

Thống kê cho thấy hơn 70% bệnh nhân ung thư đại trực tràng gặp phải các bất thường về đường ruột kéo dài suốt 6 tháng trước khi chẩn đoán, nhưng chưa đầy 30% chủ động đi khám. Khi khối u trực tràng lớn dần và lấn chiếm lòng ruột, cơ thể sẽ phát ra 4 tín hiệu cảnh báo thực sự quan trọng trọng dưới đây:

1. Phân thay đổi hình dạng, mỏng dẹt như bút chì

Trực tràng nằm ở đoạn cuối của ruột già. Khi khối u phát triển chiếm không gian, phân sẽ bị nén và biến dạng khi đi qua đây. Nếu bạn nhận thấy phân của mình đột ngột trở nên mỏng, dẹt hoặc có hình dải ruy băng kéo dài liên tục trong vài tuần, đây là báo động đỏ cho thấy lòng ruột đang bị thu hẹp.

Trong y học lâm sàng, phân hình bút chì là triệu chứng rất phổ biến ở bệnh nhân ung thư trực tràng, đặc biệt khi đi kèm cảm giác đi tiêu không hết. Chính vì vậy, bất kỳ sự thay đổi cơ học nào đối với hình dáng phân đều đòi hỏi bạn phải đi kiểm tra nội soi ngay lập tức.

2. Xuất hiện cảm giác "mót rặn" liên tục

Bạn vừa đi vệ sinh xong nhưng ngay khi đứng dậy lại có cảm giác muốn đi tiếp, ngồi xuống thì chỉ có một ít chất nhầy chảy ra hoặc hoàn toàn không có phân. Cảm giác lo lắng, khó chịu này được gọi là chứng mót rặn.

Các bác sĩ cho biết, nguyên nhân là do khối u trực tràng kích thích liên tục vào các dây thần kinh ở thành trực tràng, đánh lừa não bộ bằng cách tạo ra các tín hiệu đại tiện giả. Nhiều người thường nhầm lẫn dấu hiệu này với bệnh trĩ hoặc viêm ruột nên tự mua thuốc điều trị tại nhà, vô tình kéo dài thời gian ủ bệnh và làm lỡ thời điểm vàng để sàng lọc cứu mạng.

3. Đại tiện ra máu đỏ sẫm lẫn dịch nhầy

Ảnh minh họa

Ung thư đại trực tràng dễ bị nhầm với bệnh trĩ chính là do dấu hiệu này. Nhưng các bác sĩ nhấn mạnh, chảy máu do bệnh trĩ thường có màu đỏ tươi, chảy nhỏ giọt hoặc làm bẩn giấy vệ sinh. Ngược lại, chảy máu do ung thư trực tràng bắt nguồn từ các vết loét sâu trên bề mặt khối u nằm ở phần dưới trực tràng. Do đó, máu sẽ không đen kịt như xuất huyết dạ dày, cũng không sạch hoàn toàn như máu trĩ.

Máu do khối u thường có màu đỏ sẫm, dính chặt, trộn lẫn vào trong phân và đôi khi đi kèm chất nhầy, mủ hoặc tỏa ra mùi hôi lạ đặc trưng của tế bào hoại tử. Đây là dấu hiệu cực kỳ nghiêm trọng không thể xem nhẹ.

4. Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân kèm mệt mỏi

Nếu bạn không chủ động ăn kiêng hay tăng cường tập thể dục nhưng cân nặng vẫn sụt giảm hơn 5% chỉ trong vòng 1 đến 3 tháng, hãy đi khám ngay. Lúc này, khối u đang âm thầm tiêu thụ lượng lớn chất dinh dưỡng của cơ thể, khiến hệ miễn dịch phải dồn toàn bộ nguồn lực để chống lại căn bệnh tiềm ẩn, dẫn đến trạng thái suy kiệt, yếu ớt và mệt mỏi thường xuyên.

Đối với những người trên 40 tuổi, tình trạng sụt cân không rõ lý do đi kèm bất thường đường ruột là chỉ định bắt buộc phải đưa vào phạm vi sàng lọc ung thư đại trực tràng.

Bên cạnh 4 dấu hiệu điển hình kể trên, cơ thể vẫn còn âm thầm phát ra nhiều tín hiệu bất thường khác mà bạn rất dễ nhầm lẫn với bệnh vặt đường tiêu hóa. Điển hình là những cơn đau bụng âm ỉ, không dữ dội ngay từ đầu, thường đi kèm cảm giác đầy hơi, chướng bụng khu trú do lòng ruột bắt đầu bị bít tắc một phần. Song song đó, người bệnh có thể phải đối mặt với tình trạng thiếu máu dai dẳng khiến da dẻ xanh xao, cơ thể thường xuyên kiệt sức hoặc thỉnh thoảng bị sốt nhẹ không rõ nguyên do khi khối u bị viêm nhiễm hoặc hoại tử.

3 lầm tưởng tại hại về ung thư đại trực tràng và cách phòng tránh

Nhiều người chủ quan cho rằng gia đình không có tiền sử bệnh hoặc bản thân còn trẻ thì không thể mắc ung thư. Thực tế, có đến 70% ca bệnh xảy ra ở những người không có yếu tố di truyền và tỷ lệ người trẻ dưới 50 tuổi mắc bệnh đang tăng nhanh do lối sống sai lầm. Bạn cũng không cần sợ nội soi đại tràng vì kỹ thuật không đau hiện đại dưới gây mê chỉ diễn ra trong 20 phút, giúp phát hiện và cắt bỏ các polyp tiền ung thư ngay lập tức.

Các bác sĩ khuyến cáo người từ 40 tuổi trở lên nên xét nghiệm máu ẩn trong phân kết hợp nội soi đại tràng định kỳ hằng năm khi khám sức khỏe. Riêng nhóm nguy cơ cao như người bị viêm ruột mãn tính cần tuân thủ lịch nội soi từ 1 đến 2 năm một lần theo chỉ định.

Đặc biệt, phòng bệnh bao giờ cũng tốt hơn chữa bệnh. Để bảo vệ hệ tiêu hóa và chủ động ngăn ngừa tế bào ung thư đại trực tràng khởi phát, các bác sĩ khuyên làm 7 điều:

- Tăng cường chất xơ: Ăn nhiều ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh và trái cây tươi để làm sạch đường ruột.

- Giảm chất béo bão hòa: Hạn chế tối đa các món ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán, nướng ở nhiệt độ cao.

Ảnh minh họa

- Kiểm soát lượng thịt đỏ: Ăn thịt với lượng vừa phải, không ăn quá nhiều thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói.

- Tích cực vận động: Duy trì tập thể dục ít nhất 3 lần một tuần để kích thích nhu động ruột.

- Duy trì cân nặng hợp lý: Kiểm soát cân nặng chặt chẽ, tránh để cơ thể rơi vào tình trạng béo phì.

- Từ bỏ thói quen xấu: Hạn chế tối đa việc hút thuốc lá và tiêu thụ các chất kích thích gây hại cho niêm mạc ruột.

- Theo dõi phân hằng ngày: Lắng nghe cơ thể qua hình dáng phân và đi khám ngay nếu có bất thường kéo dài trên 2 tuần.

Nguồn và ảnh: Sohu, Health 2.0, China Press