Châu Kiệt Luân (Đài Bắc, Đài Loan, Trung Quốc) là tượng đài âm nhạc khó xô đổ của C-Pop. Tuy nhiên, đằng sau ánh hào quang rực rỡ và những đêm nhạc bùng nổ, "Ông hoàng C-Pop" đã phải âm thầm chiến đấu với một căn bệnh xương khớp mạn tính suốt hơn 20 năm qua. Căn bệnh khởi phát từ năm ông 18 tuổi, mang tên viêm cột sống dính khớp (Ankylosing Spondylitis - AS). Đây không chỉ là câu chuyện kiên cường của một siêu sao toàn cầu, mà còn là bài học y khoa đắt giá đối với sức khỏe phái mạnh.

Cơn đau tuổi 18 và cuộc chiến kéo dài hơn hai thập kỷ

Năm 18 tuổi, sau một trận thi đấu bóng rổ cùng bạn bè, Châu Kiệt Luân trở về nhà với cơn đau nhức dữ dội ở vùng lưng dưới. Ban đầu, ông chỉ nghĩ đó là chấn thương cơ bắp do vận động thể thao mạnh. Thế nhưng, cơn đau không hề thuyên giảm mà ngày càng trở nên tàn khốc hơn, đặc biệt là vào nửa đêm và rạng sáng. Sau khi đến bệnh viện kiểm tra, các bác sĩ kết luận ông mắc viêm cột sống dính khớp, một bệnh lý viêm mạn tính thuộc nhóm tự miễn.

Viêm cột sống dính khớp gây tổn thương cốt lõi ở các khớp chậu, khớp háng và toàn bộ các đốt sống. Bản chất của căn bệnh này là do hệ miễn dịch bị rối loạn, tự sản sinh các phản ứng viêm tấn công vào vị trí bám của gân và dây thần kinh quanh cột sống. Theo thời gian, quá trình viêm mạn tính khiến dây chằng quanh cột sống bị vôi hóa, các đốt sống dính chặt lại với nhau. Cột sống của người bệnh mất đi độ linh hoạt tự nhiên, bị cứng lại giống như một "cây tre" rắn chắc nhưng rất dễ tổn thương.

Suốt hơn 20 năm sống chung với bệnh, Châu Kiệt Luân đã phải nếm trải vô vàn đắng cay. Ở giai đoạn bệnh bùng phát, ông không thể nằm phẳng trên giường như người bình thường mà phải ngồi suốt đêm. Mọi cử động nhỏ như đứng dậy, quay đầu hay bước đi đều mang lại cảm giác đau đớn xé thịt. Trong nhiều chuyến lưu diễn lớn, ông bắt buộc phải nhờ đến sự hỗ trợ của thuốc giảm đau liều cao để có thể đứng vững và cống hiến hết mình cho khán giả.

Tại sao nam giới trẻ tuổi lại là đối tượng mục tiêu hàng đầu?

Thống kê y khoa toàn cầu ghi nhận một thực tế đáng chú ý: Tỷ lệ nam giới mắc viêm cột sống dính khớp cao gấp 2 đến 3 lần so với nữ giới. Độ tuổi khởi phát bệnh thường rơi vào khoảng 15 đến 30 tuổi, là giai đoạn thể lực và phong độ sung sức nhất của nam giới.

Các chuyên gia nam học chỉ ra hai nguyên nhân chính giải thích cho sự ưu ái này của căn bệnh:

- Yếu tố di truyền và gen HLA-B27: Khoảng 90% người mắc viêm cột sống dính khớp mang gen HLA-B27 dương tính. Khi nam giới sở hữu gen này gặp phải các tác nhân kích thích từ môi trường như nhiễm trùng đường ruột hay chấn thương thể thao, hệ miễn dịch sẽ dễ bị kích hoạt phản ứng tự miễn mạnh mẽ hơn hẳn nữ giới.

- Tác động của Hormone nam giới: Nồng độ Testosterone cao ở nam giới trẻ tuổi có mối liên hệ nhất định với cơ chế viêm tự miễn trong cơ thể. Đồng thời, thói quen vận động mạnh, chơi thể thao cường độ cao khiến các khớp chịu áp lực cơ học lớn, vô tình trở thành "mồi lửa" kích hoạt các ổ viêm tiềm ẩn.

Những dấu hiệu nhận biết sớm không thể bỏ qua

Sự nguy hiểm của viêm cột sống dính khớp nằm ở chỗ nó khởi phát rất âm thầm, khiến thời gian chẩn đoán trễ trung bình từ 5 đến 7 năm. Nam giới cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo điển hình sau:

- Đau vùng thắt lưng và hông dai dẳng: Cơn đau xuất hiện từ từ, kéo dài liên tục trên 3 tháng. Điểm đặc trưng nhất là đau tăng lên khi nghỉ ngơi hoặc về đêm, và giảm rõ rệt khi bắt đầu vận động nhẹ nhàng.

- Cứng khớp buổi sáng: Sau khi ngủ dậy, vùng lưng và hông bị cứng đờ, người bệnh mất từ 30 phút đến hơn 1 tiếng mới có thể cử động bình thường trở lại.

- Sưng đau các khớp ngoại biên và điểm bám gân: Đau sưng ở khớp gối, khớp cổ chân hoặc viêm gót chân (đặc biệt là vùng gân Achilles) khiến việc đi lại khó khăn.

Ảnh minh họa

- Sốt nhẹ, mệt mỏi mạn tính và giảm cân: Phản ứng viêm mạn tính rút cạn năng lượng của cơ thể, khiến phái mạnh luôn trong trạng thái uể uả, giảm sút phong độ.

- Dấu hiệu ngoài xương khớp: Bệnh nhân có thể bị viêm mống mắt (mắt đỏ, đau, nhạy cảm với ánh sáng) hoặc gặp các vấn đề về đường ruột như viêm xơ đại tràng.

Chiến lược phòng ngừa chủ động cho nam giới trẻ

Mặc dù yếu tố di truyền gen HLA-B27 không thể thay đổi, nam giới hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa nguy cơ kích hoạt bệnh hoặc giảm thiểu tổn thương cột sống thông qua các biện pháp sau:

- Tầm soát gen di truyền sớm: Nếu trong gia đình có cha mẹ hoặc anh chị em từng mắc các bệnh lý tự miễn hoặc viêm khớp, nam giới nên chủ động làm xét nghiệm gen HLA-B27 từ sớm để có kế hoạch theo dõi sức khỏe định kỳ.

- Phòng ngừa nhiễm trùng đường ruột và đường tiết niệu: Y học chứng minh các đợt nhiễm trùng đường tiêu hóa hay sinh dục là "mồi lửa" kích hoạt hệ miễn dịch nổi loạn. Nam giới cần duy trì thói quen ăn chín uống sôi, đảm bảo vệ sinh cá nhân và sinh hoạt tình dục an toàn.

- Duy trì tư thế chuẩn trong sinh hoạt: Giữ lưng thẳng khi ngồi làm việc, không gù lưng khi sử dụng máy tính hay điện thoại. Tránh các thói quen xấu như nằm gập người xem phim, ngồi bệt trên sàn nhà quá lâu.

- Khởi động kỹ trước khi chơi thể thao: Nam giới trẻ tuổi thường chủ quan bỏ qua bước khởi động. Việc giãn cơ kỹ càng giúp giảm thiểu rủi ro chấn thương mô mềm quanh khớp — tác nhân gây ra viêm điểm bám gân.

Ảnh minh họa

- Tập luyện các môn thể thao dẻo dai: Ưu tiên các môn thể thao ít gây áp lực va đập mạnh lên cột sống như bơi lội, đạp xe, yoga hoặc pilates nam giới để tăng cường sức mạnh cho hệ cơ lưng và cơ bụng.

Mặc dù yếu tố di truyền mang gen HLA-B27 không thể thay đổi, nam giới hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa nguy cơ bùng phát bệnh bằng cách bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân kích thích. Việc giữ vệ sinh đường tiêu hóa, sinh dục để tránh nhiễm trùng, kết hợp với thói quen sinh hoạt đúng tư thế và khởi động kỹ trước khi chơi thể thao giúp giảm thiểu tối đa tổn thương các điểm bám gân. Bên cạnh đó, việc ưu tiên các bộ môn dẻo dai như bơi lội, đạp xe hay yoga sẽ tăng cường sức mạnh hệ cơ lưng, tạo lớp bọc bảo vệ vững chắc cho cột sống.

Tuy chưa thể điều trị triệt để, việc phát hiện sớm và tuân thủ phác đồ y khoa hiện đại giúp kiểm soát tới 90% triệu chứng, ngăn ngừa nguy cơ biến dạng xương. Nhờ sự hỗ trợ của các dòng thuốc sinh học tân tiến (biologics) giúp dập tắt phản ứng viêm, kết hợp vật lý trị liệu hàng ngày và từ bỏ thuốc lá, Châu Kiệt Luân vẫn duy trì được thể lực dẻo dai suốt hơn hai thập kỷ qua. Hành trình ấy là lời nhắc nhở phái mạnh luôn lắng nghe cơ thể để bảo vệ bản lĩnh và phong độ bền vững.