Trong cuộc sống hiện đại, các thiết bị điện đã trở thành một phần không thể thiếu trong mỗi gia đình, từ những món đồ quen thuộc như tivi, quạt, tủ lạnh đến các thiết bị tiện ích như lò vi sóng, máy giặt hay sạc điện thoại. Tuy nhiên, đi cùng với sự tiện nghi đó là những thói quen sử dụng điện chưa thực sự hợp lý, trong đó có việc cắm điện liên tục cho thiết bị dù không sử dụng – một điều tưởng nhỏ nhưng lại tiềm ẩn nhiều vấn đề.

Không khó để bắt gặp hình ảnh quen thuộc trong nhiều gia đình: điều hoà, tivi, quạt, lò vi sóng hay các bộ sạc điện thoại luôn ở trạng thái cắm điện 24/24. Không ít người cho rằng chỉ cần tắt thiết bị là đã ngừng tiêu thụ điện, việc rút phích cắm là không cần thiết, thậm chí còn bất tiện trong sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, thực tế lại không hoàn toàn như vậy.

Thiết bị vẫn âm thầm tiêu thụ điện dù đã tắt

Khái niệm "điện năng chờ" (standby power), hay còn được gọi là "điện ma", từ lâu đã được các chuyên gia năng lượng cảnh báo. Đây là lượng điện mà các thiết bị vẫn tiêu thụ dù đã tắt nguồn nhưng vẫn cắm điện.

Theo Bộ Năng lượng Mỹ, điện năng chờ có thể chiếm khoảng 5–10% tổng lượng điện tiêu thụ trong một hộ gia đình. Điều này đồng nghĩa với việc, ngay cả khi bạn không sử dụng, các thiết bị như tivi, điều hoà, máy giặt, lò vi sóng hay bộ sạc điện thoại vẫn âm thầm "ngốn điện" mỗi ngày.

Tại Việt Nam, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cũng đưa ra cảnh báo tương tự. Theo EVN, nhiều thiết bị điện gia dụng vẫn tiêu thụ điện khi ở chế độ chờ, đặc biệt là các thiết bị có đèn báo, màn hình hiển thị hoặc điều khiển từ xa. Mỗi thiết bị có thể tiêu thụ không nhiều, nhưng khi cộng dồn trong một gia đình có nhiều đồ điện, con số này trở nên đáng kể.

Nguy cơ quá tải, chập cháy từ thói quen nhiều nhà mắc phải

Không chỉ dừng lại ở việc lãng phí điện năng, thói quen cắm điện liên tục còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Trong nhiều gia đình, các thiết bị thường được cắm chung vào một ổ điện hoặc ổ nối dài, dẫn đến tình trạng quá tải.

Theo khuyến cáo của Bộ Công Thương, việc sử dụng nhiều thiết bị điện cùng lúc có thể làm tăng tải cho hệ thống điện trong gia đình, từ đó gây nóng dây dẫn, ổ cắm và tiềm ẩn nguy cơ chập cháy.

Cục Cảnh sát PCCC và CNCH (Bộ Công an) cũng cho biết, sự cố điện là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến cháy nổ trong nhà dân. Trong đó, việc sử dụng thiết bị điện không đúng cách, để thiết bị cắm điện liên tục hoặc không kiểm soát tải điện là yếu tố rủi ro đáng chú ý.

Trên thực tế, không ít trường hợp ổ điện nóng lên bất thường, có mùi khét hoặc sạc điện thoại bị nóng khi cắm trong thời gian dài. Những dấu hiệu này nếu bị bỏ qua có thể dẫn đến sự cố nghiêm trọng.

Khi nào nên rút điện, khi nào không cần thiết?

Theo khuyến nghị của EVN, người dân nên hình thành thói quen rút phích cắm các thiết bị không cần thiết khi không sử dụng, vừa giúp tiết kiệm điện, vừa đảm bảo an toàn trong sinh hoạt.

Những thiết bị nên rút điện sau khi dùng bao gồm sạc điện thoại, laptop, quạt, tivi khi không sử dụng trong thời gian dài hoặc bình nóng lạnh – thiết bị tiêu thụ công suất lớn nhưng không cần thiết phải duy trì liên tục.

Tuy nhiên, không phải thiết bị nào cũng cần rút điện hoàn toàn. Với các thiết bị như tủ lạnh hoặc hệ thống cần duy trì hoạt động liên tục, người dùng chỉ cần đảm bảo sử dụng đúng cách, không cắm chung với nhiều thiết bị công suất lớn và kiểm tra định kỳ hệ thống điện.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị, thay vì phải rút phích cắm thường xuyên, người dùng có thể sử dụng ổ cắm có công tắc để chủ động ngắt nguồn điện khi không cần thiết. Đây được xem là giải pháp đơn giản, tiện lợi nhưng hiệu quả trong việc kiểm soát điện năng và giảm thiểu rủi ro.

Một thói quen nhỏ như rút điện khi không sử dụng có thể mang lại tác động lớn, không chỉ giúp giảm chi phí sinh hoạt mà còn góp phần đảm bảo an toàn cho cả gia đình.