Một buổi sáng bình thường, có cặp vợ chồng bước vào phòng khám sản. Điều hai người mong muốn chỉ gói gọn trong một câu: muốn có con. Nhưng đáng buồn, kết quả thăm khám cho thấy một trong hai mang lỗi gene, không thể sinh con theo cách tự nhiên. Phương án khả thi duy nhất là xin tinh trùng từ người đàn ông khác để thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). 

Tuy nhiên, chi phí của quá trình này quá lớn so với khả năng tài chính của họ. Và ngay cả trong trường hợp thành công, việc nuôi dạy một đứa trẻ trong điều kiện kinh tế eo hẹp cũng đặt ra nhiều băn khoăn. 

Ảnh minh họa

Câu chuyện này được một bác sĩ ở TP.HCM chia sẻ mới đây và nhanh chóng thu hút sự chú ý trên mạng xã hội. Không phải vì chi tiết y khoa mà bởi câu hỏi mà vị bác sĩ đặt ra cho hai người trẻ cũng là câu hỏi khiến nhiều người phải suy nghĩ lại:

Rốt cuộc, chúng ta muốn sinh con vì điều gì?

Từ câu chuyện ở phòng khám, vị bác sĩ đưa ra hàng loạt câu hỏi mà theo anh, bất kỳ ai đang mong muốn có con cũng nên tự trả lời một cách trung thực.

• Sinh con để “cho giống người ta”, có thực sự cần thiết?

Theo bác sĩ, không ít người muốn có con đơn giản vì xung quanh ai cũng có. Nhà cần có tiếng trẻ con, gia đình cần “đủ nếp đủ tẻ”, cuộc sống phải giống một khuôn mẫu quen thuộc nào đó.

Nhưng mỗi con người sinh ra là một cá thể độc lập, có giá trị và con đường riêng. Việc có hay không có con không quyết định giá trị của một cuộc đời, cũng không phải thước đo duy nhất cho hạnh phúc. Một gia đình không có con không đồng nghĩa với thiếu trọn vẹn, nếu những người trong đó vẫn sống có trách nhiệm, tử tế và có ích cho xã hội. “Nếu sinh con chỉ để nhà cửa giống người khác, thì nên nghĩ lại”, bác sĩ chia sẻ.

• Nếu chỉ cần một đứa trẻ để yêu thương, liệu sinh con có phải con đường duy nhất?

Với những cặp vợ chồng thực sự mong muốn có con để chăm sóc, nuôi dạy và yêu thương, bác sĩ cho rằng vẫn còn một lựa chọn khác: nhận con nuôi. Việc nhận nuôi một đứa trẻ không chỉ giúp một em nhỏ có gia đình, mà còn mang lại giá trị xã hội rõ ràng. Đó là cho một đứa trẻ thiếu thốn tình thân có cơ hội lớn lên trong sự bảo bọc, giáo dục và yêu thương, điều mà không phải em nhỏ nào cũng may mắn có được.

Ở góc nhìn này, sinh con không phải là cách duy nhất để thực hiện vai trò làm cha mẹ.

• Sinh con có phải lúc nào cũng an toàn?

Bác sĩ cũng nhấn mạnh đến những rủi ro y khoa mà nhiều người thường bỏ qua khi nghĩ về chuyện sinh con. Dù y học hiện đại đã phát triển rất nhiều, sinh nở vẫn luôn tiềm ẩn nguy cơ.

Có những biến chứng sản khoa hiếm gặp nhưng không thể dự phòng hoàn toàn, như thuyên tắc ối với tỷ lệ tử vong rất cao. Không sinh con đồng nghĩa với việc tránh được những rủi ro sinh học mà người phụ nữ phải đối mặt, đặc biệt trong những trường hợp sức khỏe hoặc hoàn cảnh không cho phép.

• Sinh con để “dựa vào con lúc về già” liệu có chắc chắn?

Một lý do phổ biến khác khiến nhiều người quyết định sinh con là mong muốn có chỗ dựa khi về già. Tuy nhiên, theo bác sĩ, đây là một kỳ vọng nhiều rủi ro.

Không phải đứa con nào cũng hiếu thảo. Không phải sự hy sinh nào cũng được đền đáp. Có những người dành cả đời cho con, nhưng khi con không thành công hoặc gặp biến cố, chính cha mẹ lại trở thành nơi gánh chịu những tổn thương và oán trách.

Hơn nữa, không có trường lớp nào dạy làm cha mẹ. Mỗi người tự học, tự điều chỉnh trong quá trình nuôi con. Giáo dục chỉ quyết định một phần, phần còn lại đến từ yếu tố gene và tính cách bẩm sinh. Thực tế cho thấy, trong cùng một gia đình, được nuôi dạy giống nhau, nhưng không phải đứa trẻ nào cũng trở thành người tử tế.

• Bài toán kinh tế và lựa chọn thực tế

Theo ước tính, chi phí nuôi một đứa trẻ từ khi sinh ra đến khi học xong đại học hiện nay có thể lên tới vài tỷ đồng. Nếu xem đây là một khoản đầu tư, thì việc đầu tư cho chính tuổi già của mình: sức khỏe, tài chính, sự chủ động đôi khi lại mang tính chắc chắn hơn.

Bác sĩ cho rằng, thay vì trông chờ vào một tương lai “hên xui”, nhiều người có thể lựa chọn chăm sóc bản thân tốt hơn, duy trì sức khỏe, tích lũy tài chính và sống độc lập khi về già.

Trong câu chuyện được chia sẻ, bác sĩ kể rằng có những cặp vợ chồng đã IVF thất bại nhiều lần nhưng vẫn tiếp tục, chỉ vì không muốn đối diện với lời bàn tán của người ngoài. “Nhưng em muốn có con”, họ nói.

Theo bác sĩ, mong muốn là một chuyện, khả năng và hoàn cảnh là chuyện khác. Không phải điều gì khao khát cũng đạt được, dù đã cố gắng rất nhiều. Và đôi khi, chấp nhận thực tế lại là lựa chọn ít tổn thương hơn.

Câu chuyện này khi được chia sẻ đã tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều. Có người đồng tình, cho rằng xã hội đang đặt quá nhiều áp lực lên việc sinh con, đặc biệt với phụ nữ. Có người phản đối, cho rằng sinh con không thể chỉ tính toán bằng lý trí.

Ngược lại, cũng có ý kiến cho rằng sinh con không chỉ là tính toán lý trí, mà còn là bản năng, là niềm vui, niềm hạnh phúc thiêng liêng mà tiền bạc hay sự chuẩn bị kỹ lưỡng cũng không thể thay thế hoàn toàn.

Có lẽ, điều khiến câu chuyện này được chia sẻ nhiều không nằm ở việc đúng hay sai, mà ở chỗ nó chạm vào một câu hỏi mà ngày càng nhiều người trẻ buộc phải đối diện: khi điều kiện sống, áp lực kinh tế và kỳ vọng xã hội thay đổi thì việc sinh con còn mang ý nghĩa gì?

Không có một câu trả lời chung cho tất cả. Có con có thể là niềm vui lớn, là trách nhiệm lớn. Không có con, người ta vẫn có thể tìm thấy những niềm vui khác, những cách sống có ý nghĩa khác. Quan trọng không phải là giống ai mà là hiểu rõ hoàn cảnh, giới hạn và mong muốn thật sự của chính mình.

Trong một xã hội đang thay đổi nhanh chóng, nơi áp lực kinh tế, tâm lý và kỳ vọng ngày càng lớn, việc sinh con hay không sinh con cần được nhìn như một lựa chọn cá nhân thay vì một nghĩa vụ mặc định.

Bạn nghĩ sao?