Gần đây, một số người tiêu dùng phản ánh sau khi cho trẻ dùng tã bỉm của vài thương hiệu, trẻ bị hăm đỏ vùng mông tái đi tái lại, thậm chí lở loét da, nhưng triệu chứng thuyên giảm rõ rệt khi ngừng sử dụng.

Để xác minh, báo Kinh tế Tham khảo (Economic Information Daily) ủy thác một cơ quan kiểm định chuyên môn lấy mẫu một số thương hiệu tã bỉm trên thị trường. Kết quả cho thấy nhiều thương hiệu, gồm Huggies (好奇), Beaba Baby (碧芭宝贝) và Babycare, có chứa formamide - chất được xác định có độc tính. Các cơ sở xét nghiệm y khoa cũng phát hiện chất này trong máu và nước tiểu một số trẻ. Một phóng viên của báo sau khi đeo thử một chiếc tã suốt một đêm cũng ghi nhận nồng độ formamide trong máu tăng gần gấp đôi.

Nhiều thương hiệu bị phát hiện chứa chất độc

Theo ghi nhận của báo Kinh tế Tham khảo, không ít phụ huynh phản ánh trên mạng xã hội rằng trẻ dùng liên tục một số thương hiệu tã thì xuất hiện hăm đỏ, lở loét vùng mông, nhưng ngừng dùng hoặc đổi thương hiệu thì triệu chứng nhanh chóng cải thiện. Một người dân ở Bắc Kinh cho biết bà phải luân phiên ba bốn thương hiệu để tránh rủi ro, và một số sản phẩm khi mở bao có mùi kích ứng rõ rệt. Một phụ huynh ở An Huy phản ánh trực tiếp hơn: con bà dùng một dòng sản phẩm của Huggies suốt tám tháng, hăm mông mãi không khỏi, đổi thương hiệu thì hết hẳn, dùng lại thì tái phát.

Cơ quan được ủy thác đã dùng máy sắc ký khí - khối phổ, mô phỏng môi trường khi trẻ mặc tã để kiểm tra nhiều dòng sản phẩm của nhiều thương hiệu. Kết quả cho thấy một số sản phẩm phát hiện formamide và các chất độc hại ở mức độ khác nhau, trong đó có Huggies, Beaba Baby và Babycare. Theo tìm hiểu, Huggies là thương hiệu thuộc tập đoàn Kimberly-Clark (Mỹ), có thị phần thuộc nhóm dẫn đầu; Beaba Baby và Babycare là thương hiệu nội địa Trung Quốc. Người phụ trách kiểm định cho rằng tã sản xuất theo quy trình chuẩn lẽ ra không nên xuất hiện formamide, và tỷ lệ phát hiện vượt xa dự kiến. Khi phóng viên liên hệ với tư cách người tiêu dùng, bộ phận chăm sóc khách hàng các thương hiệu đều khẳng định sản phẩm đạt tiêu chuẩn liên quan của nhà nước, nhưng không cung cấp báo cáo kiểm định chuyên biệt hay báo cáo theo tiêu chuẩn quốc gia.

Ba loại bỉm chứa chất độc.

Formamide dễ gây tổn thương hệ sinh sản

Để kiểm chứng thêm, báo Kinh tế Tham khảo mua một số sản phẩm gửi tới cơ sở kiểm định độc lập xét nghiệm riêng. Kết quả về cơ bản trùng khớp với lần trước, với formamide và 1,2-propylene glycol đều được phát hiện.

Theo tài liệu công khai, formamide là chất lỏng trong suốt ở nhiệt độ thường, được Liên minh châu Âu xếp loại độc tính sinh sản nhóm 1B và đưa vào danh sách chất cần quan tâm cao; tại Trung Quốc, chất này đã nằm trong danh mục nguyên liệu cấm dùng trong mỹ phẩm. Ông Bành Ứng Đăng, nghiên cứu viên Trung tâm Nghiên cứu Kỹ thuật Kiểm soát Ô nhiễm Môi trường Đô thị Quốc gia, cho biết formamide là dung môi hữu cơ có thể hấp thụ qua da vào máu, tiếp xúc liều thấp kéo dài có nguy cơ gây dị tật, đặc biệt ảnh hưởng tới phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ. Giáo sư Thời Văn Hâm, Đại học Trùng Khánh, bổ sung rằng formamide bay hơi chậm ở nhiệt độ phòng, nhưng trong môi trường kín sẽ giải phóng chậm và liên tục, dễ tạo điều kiện phơi nhiễm nồng độ thấp kéo dài; chất này có khả năng tích lũy trong cơ thể, mà cơ quan của trẻ chưa phát triển hoàn chỉnh nên rủi ro cao hơn người lớn.

Tiêu chuẩn quốc gia liên quan cần sớm hoàn thiện

Theo tìm hiểu của báo, Trung tâm Nghiên cứu Phổ khối và Ứng dụng Lâm sàng thuộc Trung tâm Lâm sàng Y tế Công cộng tỉnh Sơn Đông đã sàng lọc sinh học trên nhóm trẻ thường dùng tã bỉm. Trung tâm lấy hơn 100 mẫu máu và nước tiểu trẻ từ khoa Nhi các bệnh viện hợp tác, kết quả phát hiện formamide trong nhiều mẫu, với hàm lượng đủ gây tổn hại cơ thể.

Ông Vu Triệu Diễn, Giám đốc đặc biệt của trung tâm, cho biết formamide là chất ngoại sinh, cơ thể không thể tự sản sinh, lại chuyển hóa khá nhanh, nên việc máu vẫn còn nồng độ như vậy chỉ có thể đến từ vật dụng trẻ tiếp xúc lâu dài. Theo ông, việc hấp thụ vi lượng kéo dài vừa ảnh hưởng chức năng gan thận, vừa có thể tác động đến số lượng tinh trùng, trứng và mức chuyển hóa hormone. Khi đối chứng với mẫu máu người trưởng thành, cả tỷ lệ lẫn nồng độ phát hiện ở người lớn đều thấp hơn hẳn ở trẻ. Để kiểm chứng mối liên hệ với tã bỉm, phóng viên đã đeo một chiếc tã suốt một đêm (do cỡ tã nên buộc ở bắp tay) rồi xét nghiệm; kết quả nồng độ formamide trong máu tăng từ khoảng 2.000 ng/ml lên hơn 4.000 ng/ml. Một thành viên tham gia kiểm định nhận định mức độ liên quan giữa formamide và tã bỉm trẻ em là rất cao.

Đáng chú ý, tiêu chuẩn quốc gia hiện hành của Trung Quốc "Tã giấy - Phần 1: Tã trẻ em" (GB/T 28004.1-2021) chưa đặt ra hạng mục kiểm tra và giới hạn cho formamide. Ông Vu Triệu Diễn cho rằng việc cấp bách là khởi động rà soát toàn ngành, tập trung vào sự tồn tại của các chất độc hại như formamide, đồng thời thúc đẩy chuẩn hóa phòng thí nghiệm và lập đội chuyên gia ứng phó. Ông cũng kiến nghị cơ quan quản lý sớm sửa đổi tiêu chuẩn quốc gia về tã bỉm, đưa các chất độc hại vào danh mục kiểm tra bắt buộc và quy định ngưỡng an toàn rõ ràng để khắc phục khoảng trống quản lý.