Chi hội từng có hơn 200 hội viên, chủ yếu là những cán bộ đang công tác trong lĩnh vực nghiên cứu và quản lý khoa học và công nghệ. Đây là lực lượng có chuyên môn cao, đồng thời khá tích cực trong các hoạt động chung của Chi hội. Vì vậy, bên cạnh việc tập hợp, kết nối hội viên, Chi hội cũng hướng các hoạt động tới những nhu cầu thiết thực như nâng cao năng lực, trao đổi chuyên môn, chăm lo đời sống tinh thần và phát huy trách nhiệm với cộng đồng.

Ban chấp hành Chi hội nhiệm kỳ 2017 – 2022 ra mắt Đại hội

Đưa vấn đề của nữ khoa học vào nghiên cứu

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong hoạt động của Chi hội là việc quan tâm đến các vấn đề chính sách liên quan trực tiếp đến nữ trí thức, đặc biệt là nữ khoa học.

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất giải pháp chính sách đối với cán bộ khoa học nữ trong hoạt động KH&CN ” được phê duyệt thực hiện trong 2 năm và đã hoàn thành nghiệm thu vào năm 2021.

Đây không chỉ là một đề tài nghiên cứu mang tính chuyên môn. Từ những nghiên cứu về thực tiễn phụ nữ Việt Nam và kinh nghiệm của các nước: Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản, Singapore, Úc, Mỹ Israel,… đề tài đã đề xuất với Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng một chương trình khoa học và công nghệ riêng cho nữ khoa học. Đáng chú ý, đề tài cũng đề xuất có kinh phí cho các hoạt động khoa học và công nghệ của Hội Nữ trí thức Việt Nam từ nguồn ngân sách sự nghiệp khoa học phân bổ cho Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.

Việc lựa chọn một vấn đề gắn trực tiếp với nữ khoa học để nghiên cứu và đề xuất chính sách cho thấy một nét riêng của Chi hội: hoạt động Hội không tách rời chuyên môn. Những vấn đề mà hội viên quan tâm được đưa vào nghiên cứu, từ nghiên cứu lại hướng tới những đề xuất có thể tác động đến môi trường hoạt động của nữ trí thức.

Đây cũng là một cách để tiếng nói của nữ khoa học được thể hiện bằng chính thế mạnh của mình: tri thức và nghiên cứu.

Không chỉ gặp gỡ, mà tạo ra những không gian để hội viên học hỏi

Trong điều kiện các thành viên Ban Chấp hành đều hoạt động kiêm nhiệm, phần lớn đang giữ các vị trí lãnh đạo, quản lý và công việc chuyên môn khá bận rộn, việc duy trì hoạt động Hội không phải lúc nào cũng dễ dàng. Kinh phí dành cho hoạt động Hội còn eo hẹp cũng là một hạn chế.

Tuy vậy, Chi hội vẫn cố gắng tìm kiếm những hình thức sinh hoạt phù hợp, hướng tới nhu cầu thực tế của hội viên.

Tháng 11/2023, Chi hội phối hợp với Chi hội Đối ngoại tổ chức tọa đàm về quan hệ ngoại giao trong tình hình thế giới mới, với diễn giả là Đại sứ Bùi Thế Giang, Phó trưởng phái đoàn thường trực của Việt Nam tại Liên Hợp quốc. Đây là một hoạt động mang màu sắc khá riêng của Chi hội, khi một vấn đề về đối ngoại và tình hình thế giới được đưa vào không gian sinh hoạt của nữ trí thức khoa học và công nghệ.

Tháng 10/2024, Chi hội tiếp tục phối hợp với Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức tọa đàm “Hành trình thấu hiểu bản thân để nâng cao năng lực của cán bộ nữ”.

Nội dung tọa đàm đi vào những vấn đề gần với mỗi cán bộ nữ: khai phá năng lực tiềm ẩn, tạo sức mạnh tự thân, hiểu tính cách của bản thân và người khác, kiểm soát cảm xúc, xác định mục tiêu và kế hoạch phát triển nội lực. Bên cạnh những nội dung về trí tuệ, cảm xúc và tinh thần, các chị em còn được tìm hiểu về thể chất và chăm sóc sức khỏe thông qua hoạt động đo các chỉ số sức khỏe và tư vấn.

Những hoạt động như vậy cho thấy Chi hội không chỉ hướng tới việc tập hợp hội viên mà còn cố gắng tạo ra những không gian để chị em trao đổi, học hỏi và nhìn lại chính mình. Với những nữ trí thức vốn dành phần lớn thời gian cho công việc chuyên môn, những hoạt động về năng lực cá nhân và đời sống tinh thần cũng có ý nghĩa thiết thực.

Ngày 8/3/2022, được sự đồng ý của Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, Chi hội Nữ trí thức Bộ Khoa học và Công nghệ có Công văn số 01/CHNTT gửi lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ, kêu gọi ủng hộ Chương trình “Mẹ đỡ đầu” trẻ em mồ côi do đại dịch Covid-19 do Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phát động.

Lời kêu gọi đã nhận được sự hưởng ứng tích cực. Các đơn vị và cá nhân thuộc Bộ đã ủng hộ tổng số tiền 200 triệu đồng. Ngày 27/5/2022, Chi hội đã trao toàn bộ số tiền này cho Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.

Một số hình ảnh trong buổi Lễ trao tặng tiền ủng hộ Chương trình Mẹ đỡ đầu các cháu trẻ mồ côi do đại dịch Covid - 19

Con số 200 triệu đồng là kết quả cụ thể, nhưng điều đáng nói hơn là cách Chi hội kết nối được lực lượng nữ trí thức với một vấn đề xã hội đang rất cần sự chung tay ở thời điểm đó. Từ môi trường khoa học và công nghệ, những nữ trí thức của Bộ đã không đứng ngoài những khó khăn của cộng đồng.

Đó cũng là một nét đẹp trong hoạt động của Chi hội: tri thức không chỉ được phát huy trong công việc chuyên môn mà còn được chuyển thành tinh thần trách nhiệm và sự sẻ chia với xã hội.

Trong giai đoạn 2021-2026, Chi hội tiếp tục chú trọng công tác tuyên truyền, vận động nữ trí thức, phát triển hội viên và xây dựng tổ chức.

Ban Chấp hành phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, duy trì việc phổ biến đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tới hội viên. Công tác phát triển hội viên mới, vận động hội viên tham gia sinh hoạt, quản lý hội viên, thu nộp và sử dụng hội phí, quỹ Hội được thực hiện theo quy định.

Chi hội cũng quan tâm đến việc phát hiện, bồi dưỡng, hỗ trợ nữ trí thức trẻ và tôn vinh những trí thức tài năng. Trong điều kiện hội viên đều có công việc chuyên môn riêng, việc giữ được kết nối giữa các thành viên vì thế càng có ý nghĩa.

Một hình thức kết nối khá thiết thực là Chi hội làm đầu mối thông tin về các khóa đào tạo, bồi dưỡng phù hợp, giúp hội viên có thêm cơ hội nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.

Bên cạnh đó, Chi hội tích cực tham gia các hoạt động tư vấn, phản biện xã hội, nhất là những vấn đề liên quan đến chính sách đối với cán bộ khoa học nữ. Đây là lĩnh vực phù hợp với đặc điểm hội viên của Chi hội, bởi phần lớn chị em đang trực tiếp làm công tác nghiên cứu và quản lý khoa học và công nghệ.

Một giai đoạn có những khoảng lặng vẫn lấp lánh những tia sáng

Nếu những năm đầu của giai đoạn 2021-2026 ghi dấu bằng nhiều hoạt động, thì từ năm 2024, hoạt động của Chi hội đứng trước một thay đổi lớn khi Bộ Khoa học và Công nghệ hợp nhất với Bộ Thông tin và Truyền thông.

Sau khi hợp nhất, Chi hội Nữ trí thức Bộ Khoa học và Công nghệ hầu như không còn tổ chức sinh hoạt chung, chủ yếu trao đổi công việc giữa các thành viên Ban Chấp hành. Năm 2025, Bộ có sự thay đổi hai Bộ trưởng; lãnh đạo Bộ được giao làm Trưởng ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ cũng là lãnh đạo từ Bộ Thông tin và Truyền thông trước đây. Trong bối cảnh tổ chức mới cần thời gian để ổn định, hoạt động của Chi hội vì thế tạm thời chững lại. Một số hoạt động dự kiến trong năm 2025 và 2026 chưa thể triển khai.

Đây là khó khăn khách quan, nhưng cũng cho thấy một đặc điểm của Chi hội: phần lớn cán bộ Hội đều kiêm nhiệm và đang đảm nhận những công việc chuyên môn, quản lý quan trọng. Khi cơ cấu tổ chức của Bộ thay đổi, hoạt động Hội cũng chịu tác động trực tiếp.

Dù vậy, nhìn lại cả giai đoạn 2021-2026, Chi hội Nữ trí thức Bộ Khoa học và Công nghệ đã thực hiện phần lớn các nhiệm vụ theo kế hoạch đề ra. Các hội viên đều hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn; các văn bản chỉ đạo của Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Hội Nữ trí thức Việt Nam được phổ biến và triển khai theo quy định.

Quan trọng hơn, trong điều kiện nhiều khó khăn về thời gian, nhân lực và kinh phí, Chi hội vẫn giữ được những hoạt động mang dấu ấn riêng: đưa vấn đề nữ khoa học vào nghiên cứu chính sách, tạo không gian học hỏi cho hội viên, quan tâm đến sự phát triển của nữ trí thức trẻ và kết nối nguồn lực để thực hiện trách nhiệm xã hội.

Có thể nói, nét riêng của Chi hội Nữ trí thức Bộ Khoa học và Công nghệ nằm ở chính nền tảng của đội ngũ hội viên: những người làm khoa học và quản lý khoa học và công nghệ. Vì vậy, hoạt động Hội cũng mang màu sắc của một tập thể trí thức, coi trọng chuyên môn, quan tâm đến chính sách khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chú trọng phát triển con người và không quên trách nhiệm với cộng đồng.