Một chiến dịch khảo cổ học lớn chưa từng có vừa được khởi động tại di chỉ Sijilmassa – thành phố thương mại huy hoàng thời Trung cổ nằm gần Rissani, vùng Drâa-Tafilalet, Tây Nam Maroc.

Trong giai đoạn từ năm 2024 đến 2025, các nhà khảo cổ đã khai quật khoảng 8.000 m² tại khu di tích, ứng dụng công nghệ hiện đại như mô hình 3D và flycam độ phân giải cao để ghi nhận và phân tích hiện trạng kiến trúc cổ. Kết quả sơ bộ đã hé lộ một hệ thống đô thị được quy hoạch sớm, bao gồm các tuyến phố, nhà ở, tháp phòng thủ và đặc biệt là khu vực đúc tiền kim loại – một phát hiện chưa từng được ghi nhận trong lịch sử khảo cổ Maroc.

Một phát hiện nổi bật khác là các mẫu đồ gỗ tinh xảo có niên đại từ thời Alawi, góp phần làm sáng tỏ đời sống văn hóa và trình độ thủ công của vùng đất từng là trung tâm giao thương chiến lược nối liền Bắc Phi với các vương quốc Sahara như Ghana và Senegal.

Theo Tiến sĩ Lahcen Taouchikht từ INSAP, những phát hiện mới này cho thấy vai trò kinh tế, quy mô tổ chức đô thị và biểu tượng quyền lực chính trị của Sijilmassa trong lịch sử khu vực Tafilalet. Đồng thời, đây cũng là lần đầu tiên kiến trúc đô thị thời Trung cổ tại Maroc được phục dựng với độ chi tiết và chính xác cao như vậy.

Chiến dịch hiện nay vượt xa quy mô các cuộc khai quật từng diễn ra trong thập niên 1970–1990 do các nhóm Mỹ, Pháp, Italy thực hiện trước đây. Song song với quá trình khai quật, Bộ Văn hóa Maroc đang triển khai dự án bảo tồn và phát triển khu di tích với tổng ngân sách dự kiến khoảng 245,5 triệu dirham (tương đương 24,5 triệu USD).

Dự án bao gồm việc xây dựng công viên khảo cổ, bảo tàng, trung tâm nghiên cứu, tường bảo vệ và trạm phân tích khoa học nhằm phục dựng toàn diện di sản Sijilmassa, biến nơi đây thành điểm đến văn hóa – lịch sử quốc tế. Chính phủ Maroc kỳ vọng sáng kiến này không chỉ nâng tầm giá trị di sản quốc gia mà còn đưa Maroc vươn lên vị thế nổi bật trên bản đồ khảo cổ học toàn cầu.