Trong cỗ bàn ngày Tết của người Việt, các món kho mặn như thịt kho tàu, cá kho, thịt kho trứng gần như không thể thiếu. Nồi kho đặt trên bếp suốt nhiều giờ, mùi thơm lan khắp nhà, tạo cảm giác sum vầy, đủ đầy. Thế nhưng, theo quan niệm dân gian, món kho ngày Tết lại là món người xưa rất cẩn trọng trong việc nêm nếm, đặc biệt là tránh tay quá mặn vì sợ “đứt lộc”, hao may mắn đầu năm.

Ảnh minh họa

Vì sao món kho luôn có mặt trong cỗ Tết?

Món kho tượng trưng cho sự tích trữ, bền bỉ và no đủ. Thịt, cá được kho kỹ, để được lâu, ăn nhiều bữa – đúng tinh thần “ăn Tết” của người Việt xưa, khi điều kiện bảo quản thực phẩm còn hạn chế.

Trong quan niệm dân gian, nồi kho còn mang ý nghĩa giữ lửa bếp, giữ hơi ấm gia đình. Vì vậy, món kho không chỉ là món ăn, mà còn là biểu tượng của sự gắn kết và ổn định trong những ngày đầu năm.

Vì sao người xưa sợ nêm quá mặn?

Theo cách nhìn dân gian, vị mặn tượng trưng cho sự khắt khe, chát chúa, nếu quá tay trong cỗ bàn ngày Tết sẽ mang ý nghĩa không tốt. Người xưa quan niệm, ngày Tết nên ăn vị vừa phải, thiên về hài hòa để năm mới suôn sẻ, dễ chịu.

Cụm từ “đứt lộc” không mang nghĩa mê tín cực đoan, mà là lời nhắc nhở về sự tiết chế. Món kho quá mặn không chỉ khó ăn, mà còn khiến mâm cơm nặng nề, dễ gây cảm giác bức bối, không thoải mái trong những ngày vốn cần sự nhẹ nhàng, vui vẻ.

Không chỉ là chuyện tâm linh, mà còn là trải nghiệm ăn uống

Nhiều người nhận ra rằng, món kho ngày Tết nếu mặn hơn ngày thường sẽ nhanh ngán, ăn ít đã thấy khát nước, nặng bụng. Khi cỗ bàn vốn đã nhiều món đậm đà như bánh chưng, giò chả, nem rán, việc thêm một món kho quá mặn khiến bữa ăn mất cân bằng.

Người xưa vì thế thường kho nhạt tay hơn ngày thường, ăn kèm dưa hành, rau luộc hoặc canh thanh để điều hòa khẩu vị.

Cách người xưa giữ “lộc” từ nồi kho ngày Tết

Ảnh minh họa

Thay vì nêm đậm, người xưa chú trọng kho kỹ để vị ngọt tự nhiên từ thịt, cá tiết ra. Nồi kho được nấu nhỏ lửa, lâu giờ, giúp món ăn đậm đà nhưng không gắt.

Ngoài ra, nồi kho thường không đặt ngay sát bàn thờ hoặc khu vực cúng, mà để ở bếp, tránh cảm giác nặng mùi trong không gian thờ cúng. Đây cũng là cách giữ cho khí trong nhà được thông thoáng, nhẹ nhàng hơn.

Cỗ bàn ngày Tết: ngon là một chuyện, hài hòa mới là điều quan trọng

Ngày nay, cỗ Tết có thể phong phú hơn, gia vị đa dạng hơn, nhưng tinh thần tiết chế vẫn còn nguyên giá trị. Món kho không cần mặn để chứng tỏ sự khéo tay, mà cần vừa miệng để cả nhà ăn thoải mái suốt mấy ngày Tết.

Cỗ bàn ngày Tết vì thế không chỉ là chuyện đủ món, mà là sự cân bằng giữa vị mặn – ngọt – thanh, giữa no đủ và dễ chịu. Và đôi khi, việc nêm nếm bớt tay trong nồi kho lại chính là cách người xưa gửi gắm mong muốn cho một năm mới êm ấm, tròn đầy và không “đứt lộc” theo đúng nghĩa tinh thần của nó.