Nhìn bài kiểm tra của con bị điểm thấp, nhiều bố mẹ giật mình: “Sao tự nhiên con lại học kém thế này?”. Người vội tìm lớp học thêm, người trách con mải chơi, chưa chịu cố gắng.

Nhưng kết quả học tập thường không giảm sút chỉ sau một đêm. Trước khi điều đó xuất hiện trên bài kiểm tra, những khó khăn có thể đã bộc lộ trong sinh hoạt hằng ngày: Con ngồi học lâu hơn, ngại chữa bài, dễ cáu gắt hoặc không còn muốn kể chuyện ở trường.

Thay vì đợi đến lúc điểm số tụt rõ rệt, bố mẹ có thể chú ý đến năm thay đổi dưới đây.

1. Bài tập không nhiều hơn nhưng con làm ngày càng lâu

Trước đây, con làm khoảng một tiếng là xong. Gần đây, tối nào cũng ngồi hai, ba tiếng, liên tục đứng lên uống nước, đi vệ sinh, nghịch bút rồi lại nhìn vở.

Rất dễ cho rằng con lười hoặc thiếu tự giác. Nhưng đôi khi, con chần chừ vì chưa hiểu bài. Cầm bút lên là gặp câu khó, không biết làm tiếp thế nào nên con tìm cách trì hoãn.

Cũng có trẻ nhìn một loạt bài tập là thấy ngợp, chưa biết nên bắt đầu từ đâu.

Lúc này, điều cần tìm hiểu là con đang mắc ở phần nào. Bố mẹ có thể cùng con xem qua lượng bài, chia thành từng phần nhỏ và bắt đầu bằng vài câu vừa sức. Những câu chưa làm được có thể đánh dấu để quay lại sau, tránh ngồi quá lâu ở một câu rồi mất hết thời gian cho phần còn lại.

Bàn học cũng nên gọn, chỉ để những đồ dùng cần thiết. Nếu chia thời gian học thành từng khoảng, hãy chọn độ dài phù hợp để con có thể tập trung rồi nghỉ ngắn.

2. Chữa bài sai cho xong, gặp lại vẫn sai như cũ

Con đã chép đáp án đúng vào vở, nhưng vài hôm sau gặp dạng tương tự vẫn không làm được. Bố mẹ ngạc nhiên: “Bài này chữa rồi cơ mà?”.

Vấn đề có thể nằm ở chỗ con mới sửa phần đáp án, chưa hiểu vì sao mình sai.

Nếu chưa nắm kiến thức hoặc chưa hiểu cách giải, việc chép lại không giúp con lấp được chỗ hổng. Khi bài mới cần dùng đến phần kiến thức ấy, con sẽ càng khó theo kịp.

Thay vì chỉ kiểm tra con đã chữa chưa, bố mẹ có thể hỏi:

“Lúc đầu con nghĩ thế nào?”

“Con sai từ chỗ nào?”

“Nếu làm lại, con cần chú ý điều gì?”

Con không cần viết phần giải thích dài. Chỉ cần nhận ra mình chưa thuộc kiến thức, chọn sai cách làm hay đọc sót yêu cầu.

Sau vài ngày, hãy để con thử làm lại mà không nhìn đáp án. Việc tự làm được sẽ cho thấy con đã hiểu đến đâu, rõ hơn một trang vở chép lời giải ngay ngắn.

3. Cứ nhắc đến học là con cáu, thường nói “Con không làm được đâu”

Trước đây, gặp bài khó con còn thử. Gần đây, vừa nhìn đề con đã buông bút, dễ khóc hoặc nói: “Con học dốt mà”, “Có cố cũng chẳng được”.

Nếu liên tục gặp khó mà không tìm được cách giải quyết, trẻ có thể dần mất tự tin. Những lời trách như “Chỉ có mỗi việc học cũng không xong” càng khiến con ngại bắt đầu.

Bố mẹ hãy thử đổi câu hỏi “Sao con không chịu cố gắng?” thành “Phần nào đang làm con thấy khó nhất?”.

Mục tiêu trước mắt cũng nên nhỏ và cụ thể. Thay vì yêu cầu lần sau phải tăng thật nhiều điểm, có thể cùng con tập trung hiểu một dạng toán, hoàn thành một phần bài hoặc chữa kỹ vài câu sai.

Khi con làm được, hãy ghi nhận đúng nỗ lực ấy: “Hôm nay con đã tự tìm ra chỗ nhầm rồi”, “Câu này khó nhưng con vẫn thử thêm một cách”.

Những việc vừa sức giúp con có cơ hội trải nghiệm cảm giác tiến bộ, thay vì ngày nào cũng thấy mình chưa đạt yêu cầu.

4. Không còn muốn kể chuyện trường lớp

Trước đây, về nhà con kể đủ chuyện: Cô gọi lên bảng, bạn quên sách, giờ học có điều gì vui. Bây giờ, hỏi gì con cũng đáp “Không biết”, “Bình thường”, rồi tìm cách chuyển chủ đề.

Một vài hôm ít nói chưa đủ để kết luận con gặp vấn đề. Nhưng nếu sự né tránh kéo dài, nhất là mỗi khi nhắc đến bài vở, bố mẹ nên tìm hiểu nhẹ nhàng hơn.

Đừng biến cuộc trò chuyện thành một loạt câu hỏi kiểm tra: “Hôm nay được mấy điểm?”, “Có bị cô nhắc không?”, “Sao lại không hiểu bài?”.

Có thể bắt đầu từ một chuyện con thích, trò chuyện lúc cùng ăn hoặc đi bộ. Khi con chịu kể một khó khăn, hãy nghe hết trước khi nhận xét.

Nếu lần nào nói “Con chưa biết làm” cũng bị mắng, con sẽ càng muốn giấu. Ngược lại, khi cảm thấy có thể nói thật mà không lập tức bị trách, con dễ chia sẻ hơn về điều đang khiến mình lo.

5. Thường kêu khó chịu trước giờ đi học hoặc kiểm tra

Có trẻ cứ chuẩn bị đến trường là kêu đau bụng, đau đầu, buồn nôn hoặc xin nghỉ. Ở nhà, con lại có vẻ đỡ hơn.

Bố mẹ không nên vội kết luận con giả bệnh. Trước hết, cần đưa con đi khám để tìm hiểu nguyên nhân sức khỏe. Sự lo lắng cũng có thể đi kèm những khó chịu thật ở cơ thể, nhưng không thể chỉ nhìn biểu hiện bên ngoài rồi tự xác định nguyên nhân.

Bên cạnh việc thăm khám, hãy để ý thời điểm triệu chứng xuất hiện: Trước một môn học, một buổi kiểm tra hay sau một chuyện nào đó ở trường?

Có thể hỏi con: “Ở trường có điều gì làm con lo không?”. Đồng thời, trao đổi với giáo viên để hiểu thêm tình hình học tập và quan hệ với bạn bè.

Nếu con đang quá tải, gia đình có thể xem lại lịch học, bớt những bài luyện thêm chưa cần thiết và tìm sự hỗ trợ phù hợp, thay vì chỉ ép con cố chịu đựng.

Mỗi tuần, dành một chút thời gian nhìn lại cùng con

Bố mẹ không cần chờ đến ngày nhận điểm mới biết con học thế nào. Qua những cuộc trò chuyện và sinh hoạt thường ngày, hãy chú ý: Con có mất nhiều thời gian làm bài hơn không, có hiểu lỗi sai không, có còn muốn đến trường và sẵn lòng kể chuyện với bố mẹ không?

Những dấu hiệu trên không tự động có nghĩa con sắp học sa sút. Chúng là lời nhắc để người lớn tìm hiểu, thay vì vội gắn cho con những nhãn như “lười”, “bướng” hay “không chịu học”.

Nếu con từ chối đến trường, buồn bã kéo dài hoặc có hành vi tự làm hại bản thân, cần sớm tìm sự hỗ trợ chuyên môn.

Điểm thấp có thể khiến bố mẹ lo, nhưng câu hỏi cần đặt ra trước tiên vẫn là: “Con đang gặp khó khăn gì?”. Khi hiểu được điều đó, gia đình mới có thể chọn cách giúp con phù hợp.