Tại nhiều hệ thống cấp nước ở Việt Nam hiện nay, cứ hai lít nước được bơm lên thì có thể có một lít thất thoát trước khi đến tay người dùng. Đây không phải con số ước tính mà là thực trạng tỷ lệ thất thoát nước không doanh thu tại một số mạng lưới đang chạm ngưỡng 50%, theo số liệu được các chuyên gia đưa ra tại hội thảo "Chuyển đổi số trong ngành nước" do Schneider Electric tổ chức tại Hà Nội.

Sự kiện quy tụ đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Hội Cấp thoát nước Việt Nam cùng các doanh nghiệp ngành nước trên toàn quốc. Trọng tâm thảo luận không dừng lại ở việc mô tả bức tranh hiện trạng, mà hướng đến các giải pháp công nghệ cụ thể để giải quyết ba bài toán đang đè nặng lên ngành: thất thoát nước, chi phí năng lượng và hạ tầng xuống cấp.

Ông Vũ Ngọc Tuấn, Phó trưởng phòng Công nghệ số, Cục Chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp & Môi trường chia sẻ tại sự kiện

Áp lực đang đến từ nhiều phía cùng một lúc. Chi phí năng lượng hiện chiếm từ 25 đến 40% tổng chi phí vận hành của doanh nghiệp ngành nước, trong khi giá điện tiếp tục biến động và các thiết bị có tuổi đời cao ngày càng kéo hiệu suất đi xuống.

Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa nhanh và các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe buộc doanh nghiệp phải thích ứng trong điều kiện ngân sách hạn chế. Đáng chú ý hơn, phần lớn các hệ thống hiện nay vận hành theo kiểu phản ứng sau sự cố thay vì chủ động dự báo, do dữ liệu giữa các bộ phận vẫn còn rời rạc và không được kết nối xuyên suốt.

Bà Đoàn Thị Hà, Phó Tổng Giám đốc Khối Tự động hóa Công nghiệp của Schneider Electric Việt Nam chia sẻ tại sự kiện

Ông Vũ Ngọc Tuấn, Phó trưởng phòng Công nghệ số thuộc Cục Chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết Bộ xác định mô hình chuyển đổi kép giữa số hóa và phát triển bền vững là con đường tất yếu.

Theo ông Tuấn, đây không đơn thuần là việc số hóa cục bộ mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện để giải quyết đồng thời bài toán an ninh nguồn nước, tối ưu năng lượng và giảm phát thải carbon. Định hướng này được củng cố bởi Nghị quyết 57-NQ/TW, trong đó khoa học công nghệ và chuyển đổi số được xác định là yếu tố then chốt cho tăng trưởng.

Ông Nguyễn Ngọc Điệp, Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam chia sẻ tại sự kiện

Ông Nguyễn Ngọc Điệp, Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam, nhấn mạnh thêm rằng cốt lõi của chuyển đổi số không nằm ở việc mua thiết bị hay phần mềm, mà ở chỗ thay đổi tư duy quản trị. Theo ông Điệp, mô hình điều hành dựa trên báo cáo tổng hợp như trước đây cần được thay thế bằng mô hình lấy dữ liệu làm nền tảng cho mọi quyết định vận hành.

Schneider Electric giới thiệu tại hội thảo một kiến trúc giải pháp tích hợp theo từng tầng, từ thiết bị đo lường và biến tần ở hiện trường cho đến hệ thống tự động hóa và trung tâm vận hành hợp nhất ở cấp quản lý.

Theo số liệu từ các dự án đã triển khai, giải pháp quản lý năng lượng trong ngành nước và nước thải giúp tiết kiệm năng lượng đến 30%, tăng hiệu quả vận hành lên 25% và giảm tổng chi phí sở hữu 20%. Riêng giải pháp biến tần ứng dụng cho hệ thống bơm có thể đẩy mức tiết kiệm năng lượng lên đến 50% nhờ điều chỉnh công suất theo nhu cầu thực tế thay vì chạy cố định.

Bà Đoàn Thị Hà, Phó Tổng Giám đốc Khối Tự động hóa Công nghiệp của Schneider Electric Việt Nam, cho biết mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc cung cấp công nghệ mà là giúp các đơn vị ngành nước xây dựng năng lực vận hành dựa trên dữ liệu.

Toàn bộ kiến trúc này được thiết kế theo mô hình mở, ưu tiên tích hợp đám mây và giao tiếp mở, để doanh nghiệp có thể mở rộng và nâng cấp linh hoạt mà không bị phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất.